Thâu tóm doanh nghiệp: Sóng ngầm trên TTCK VN

Sau một số vụ thâu tóm doanh nghiệp (DN) đình đám vào đầu năm, hoạt động thâu tóm DN đang có xu hướng sôi động trở lại vào thời điểm hiện nay. Trong giới tài chính, ý kiến liên quan đến hành động thâu tóm quỹ đầu tư đang rất khác nhau. Một số nhận xét rằng thị trường càng phát triển, càng hội nhập sâu, thì càng phải đối mặt với những phương thức tìm kiếm lợi nhuận tinh vi.

Chiêu thức thâu tóm: Từ cơ bản đến tinh vi…

Năm 2010, hoạt động thâu tóm trên hai sàn niêm yết khá sôi động. Điển hình là HVG (CTCP Hùng Vương) thâu tóm AGF (CTCP Xuất nhập khẩu thủy sản An Giang), PNJ (vàng bạc đá quý Phú Nhuận) thâu tóm CTCP Nhiên liệu Sài Gòn (SFC), mới đây nhất là CTCP Sản xuất, thương mại Thành Công chào mua công khai 2,24 triệu cổ phiếu NHS để thâu tóm CTCP Đường Ninh Hòa… chưa kể vụ thâu tóm DHT (Dược Hà Tây) bị thất bại cùng hàng loạt vụ thâu tóm khác phục vụ mục đích thao túng giá cổ phiếu (CP)…

Câu chuyện Công ty Descon (DCC) vừa bị thâu tóm bởi một nhóm cổ đông của CTCP Bình Thiên Anh (BTA), tập hợp các cổ đông nhỏ mới đây là một ví dụ mới nhất cho thấy hoạt động thâu tóm đang có xu hướng chuyển sang một hình thái mới, âm thầm nhưng quyết liệt và nhiều bất ngờ hơn.

Theo quy định, trên TTCK, bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào muốn nắm giữ từ 25% trở lên vốn cổ phần của một công ty đại chúng đều phải tiến hành giao dịch theo phương thức chào mua công khai - hình thức giao dịch thâu tóm. Việc chào mua công khai thể hiện rõ mục đích của bên mua là muốn tham gia kiểm soát và điều hành hoạt động của công ty bị chào mua. Tuy nhiên, với trường hợp của DCC lại khác, với hình thức thâu tóm thông qua một nhóm cổ đông nhỏ, những đối tượng không chịu ràng buộc bởi quy định công bố thông tin, chi phí của việc thâu tóm sẽ tiết kiệm hơn do thông tin của vụ thâu tóm không được phản ánh vào giá. Hầu hết cổ đông tham gia nhóm nhà đầu tư đều nắm tỉ lệ xấp xỉ 1% khi bắt đầu triển khai "kịch bản" thâu tóm. Như vậy, không cần phải chào mua công khai, không cần phải bỏ lượng tiền lớn để thu gom cổ phiếu, BTA đã "lách luật", chọn cách thâu tóm bằng việc thu phục sự ủng hộ của các cổ đông. Đến khi người đại diện của nhóm BTA giành quyền kiểm soát Descon, thị trường mới vỡ lẽ. Hiện nhóm cổ đông BTA đã chiếm tỉ lệ trên 35% cổ phần của Descon, giành được quyền kiểm soát DCC khi nắm 3/5 vị trí trong HĐQT DCC.

Còn nhiều DN có nguy cơ bị thâu tóm

Hoạt động thâu tóm DN thông qua thu mua cổ phiếu đang diễn ra như những đợt "sóng ngầm", nhất là trong thời gian tới khi thị trường càng phát triển. Theo chuyên gia Lê Đạt Chí, thông thường, những DN có tiềm năng lớn, nhiều tài sản có giá trị (đất đai ở những vị trí đắc địa, các tài sản bất động sản khác…) nhưng có tỉ lệ CP trôi nổi trên thị trường nhiều, cổ đông lớn trong DN chiếm tỉ lệ thấp, CP bị thị trường định giá thấp hơn giá trị nội tại… sẽ nằm trong nhóm có "nguy cơ cao" bị thâu tóm. Ngoài ra, các DN kinh doanh có lãi, các DN quy mô nhỏ hoạt động hiệu quả nhưng quản trị DN yếu kém cũng có thể lọt vào tầm ngắm thâu tóm của các DN mạnh hơn.

Sự manh nha những cuộc thâu tóm "lật đổ" cũng gióng lên tiếng chuông cảnh báo về tính minh bạch, trách nhiệm của công ty niêm yết với nhà đầu tư. Khi nhà đầu tư không còn hài lòng với cổ phiếu mà họ đang sở hữu, họ sẽ bán chúng đi. Đó là một trong những cơ sở cho hoạt động thâu tóm nảy nở.Trường hợp DCC sẽ là bài học đắt giá cho nhiều DN khác. Các DN chỉ có thể tự bảo vệ bằng cách vươn lên để đủ mạnh trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Theo KTDT