Nhiều chính sách mới thanh lọc cổ phiếu

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang bị đánh giá là có nhiều quy định chặt chẽ nhất tại châu Á. Ngay cả TTCK mới mở như Lào (khai trương ngày 11/1/2011 vừa qua) cũng đã cho phép nhà đầu tư mở nhiều tài khoản, được mua bán cùng loại chứng khoán cùng phiên… Những bất cập đó của TTCK Việt Nam sẽ được “gỡ nút thắt” khi một số chính sách quan trọng ra đời trong năm nay.

Quan ngại về chất lượng cổ phiếu

Tính đến nay, tổng số cổ phiếu và chứng chỉ quỹ niêm yết và giao dịch trên 2 sàn HoSE, HNX đã là 647 mã. Tổng giá trị vốn hóa của thị trường năm 2010 đạt hơn 700 nghìn tỉ đồng, chiếm khoảng 40% GDP. Trong đó, sàn HOSE chiếm hơn 574 tỷ đồng và HNX đạt 135 tỷ đồng, tăng lần lượt 15% và 8%.

Năm 2010, TTCK Việt Nam đã đạt kỷ lục về cổ phiếu niêm yết mới và số công ty phát hành thêm cổ phiếu. Trên cả hai sàn chứng khoán đã có khoảng 180 cổ phiếu niêm yết mới. Trong đó, tại Sở Giao dịch Chứng khoán TPHCM (HoSE) có gần 80 doanh nghiệp (DN) niêm yết. Tuy nhiên, bên cạnh việc gia tăng số lượng, chất lượng của cổ phiếu niêm yết trên sàn chưa thật sự đồng đều vẫn là vấn đề nhà đầu tư quan ngại.

Mặc dù lượng doanh nghiệp niêm yết mới khá lớn nhưng hầu hết đều là các doanh nghiệp vừa và nhỏ với khối lượng niêm yết dưới 100 triệu cổ phiếu. Ví dụ như ADC và CVN chỉ có 1 triệu cổ phiếu mỗi mã.

Thanh khoản luôn luôn là “vấn đề lớn” đối với TTCK Việt Nam, rất nhiều mã luôn trong tình trạng không có giao dịch hoặc giao dịch với khối lượng thấp, nhất là trên sàn HNX. Thêm vào đó, hầu hết các mã mới lên sàn đều bị giảm giá trong thời gia qua. Theo thống kê, có khoảng 90% số mã niêm yết mới có giá thấp so với phiên chào sàn, chỉ có 22 mã giữ được mức giá tương đương hoặc nhỉnh hơn.

Sàn HOSE ghi nhận có 72 mã mới niêm yết giảm giá so với mức ban đầu trong tổng số 82 mã mới niêm yết. Sàn HNX năm vừa qua đón nhận 113 doanh nghiệp lên sàn nhưng có đến 101 mã niêm yết mới giảm giá. Trong đó có 10 mã giảm mạnh từ 60% đến 75% giá trị, 6 mã giảm do phát hành thêm và 4 mã còn lại rơi không lý do.

Đối với trái phiếu chính phủ, hiện thị trường có hơn 500 mã trái phiếu chính phủ, nhưng khoảng 100 mã không giao dịch, cá biệt có những mã số lượng chỉ khoảng 50 - 70 tỷ đồng mệnh giá. Thị trường này sẽ được sắp xếp lại theo hướng giảm số mã trái phiếu, trong đó, khoảng 40 mã trái phiếu có số lượng nhỏ, ít giao dịch sẽ được rút lại còn 5 mã. Phương pháp sắp xếp lại thị trường trái phiếu sẽ được Nhà nước thực hiện bằng cách các trái phiếu phát hành số lượng nhỏ hoặc trái phiếu gần đáo hạn.

Các chính sách mới

Ông Nguyễn Sơn, Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCK) cho biết, năm 2011, TTCK Việt Nam sẽ ban hành nhiều chính sách mới nhằm nâng cao chất lượng hàng hóa niêm yết và tăng trách nhiệm công bố thông tin của công ty đại chúng.

Sau nhiều lần bàn thảo, Uỷ ban chứng khoán nhà nước vẫn chưa cho áp dụng cơ chế giao dịch mới như cho phép nhà đầu tư mở nhiều tài khoản, rút ngắn thời gian T+, được mua bán cùng loại cổ phiếu trong một ngày, margin. Tuy nhiên, ông Nguyễn Sơn cho biết, năm 2011 UBCK sẽ tập trung hoàn thiện hệ thống đăng ký lưu ký trên thị trường. Hiện tại, hệ thống văn bản pháp lý điều tiết hoạt động vay và cho vay chứng khoán đang được xây dựng tạo điều kiện để các sản phẩm dịch vụ mới để hỗ trợ thanh khoản thị trường này sẽ ra đời.

Luật Chứng khoán sửa đổi đã được thông qua sẽ được áp dụng trong thời gian tới, luật mới quy định công ty cổ phần phát hành cổ phiếu ra công chúng trong vòng 6 tháng phải niêm yết, trong đó sẽ có nhiều tập đoàn, tổng công ty lớn phải lên sàn theo tiến trình cổ phần hóa của Nhà nước. Ngoài ra, quy định mới cũng cho phép sàng lọc việc niêm yết cổ phiếu trên 3 sàn giao dịch hiện nay (HoSE, HNX và UPCOM). Những tiêu chuẩn niêm yết cụ thể sẽ tạo ra nhiều cách biệt và phân hóa giữa 3 sàn giao dịch.

Năm 2011, Nghị định về chuẩn mực công ty niêm yết trên TTCK dự kiến sẽ được ban hành tập trung vào tiêu chí quy mô vốn hóa, vốn điều lệ tối thiểu của DN niêm yết tăng lên 120 tỷ đồng với sàn HOSE và 30 tỷ đồng với sàn Hà Nội. Chính sách mới cũng có những sự ràng buộc nhất định về chuẩn mực công bố báo cáo, ngoài các báo cáo phải công bố như hiện nay, DN còn phải công bố báo cáo về vốn chủ sở hữu. Quy định này không chỉ giúp nâng cao chất lượng công ty niêm yết trong bối cảnh số lượng cổ phiếu trên sàn tăng quá nhanh mà còn tạo điều kiện để các giao dịch ở thị trường UPCoM được cải thiện.

Đặc biệt, Ủy ban đang nghiên cứu về thị trường thứ 4 là thị trường giao dịch qua CTCK và Trung tâm Lưu ký. Trung tâm Lưu ký sẽ không chỉ giám sát tài khoản khách hàng mà còn giám sát sự lạm dụng tài khoản khách hàng của công ty chứng khoán.

Chính sách mới về phát hành cổ phiếu lần đầu (IPO) gắn với niêm yết cũng được quy định với việc các công ty đại chúng IPO sẽ phải tham gia TTCK trong vòng 1 năm. Chuẩn mực công bố thông tin sẽ được nâng cao theo cách tiếp cận mới là dựa trên quy mô và tính đại chúng của công ty đại chúng. Công ty có vốn điều lệ 150 tỷ đồng và 300 cổ đông trở lên là đối tượng có trách nhiệm cung cấp thông tin, không phân biệt là công ty niêm yết hay không.

Để hỗ trợ DN huy động vốn ở nước ngoài, Chính phủ dự kiến sẽ ban hành văn bản quy định về chào bán và niêm yết cổ phiếu của DN Việt Nam ở nước ngoài và công ty nước ngoài niêm yết ở thị trường Việt Nam.

Ông Sơn cho biết, sẽ có nhiều điều kiện chặt chẽ hơn đối với các công ty CK tham gia thị trường, bởi những tiêu chuẩn mới nhằm nâng cao sức cạnh tranh của các định chế tài chính trung gian như công ty sẽ được ban hành trong năm 2011. Ông nhận định, quy định đối với các công ty chứng khoán sẽ được ban hành trong năm tới tương tự như Thông tư 13 quy định nhiều điều kiện với các ngân hàng thương mại đã được ban hành năm ngoái.

Ngoài các Nghị định với các công ty niêm yết, công ty chứng khoán, chính sách IPO mới hay chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp nước ngoài, Uỷ ban chứng khoán nhà nước cũng đang xây dựng Thông tư quy định phí phát hành. Theo đó, Thông tư này sẽ khống chế mức sàn phí giao dịch chứng khoán để tránh việc các CTCK cạnh tranh không lành mạnh bằng việc giảm phí để lôi kéo khách hàng.

Tuyết Lê