Xử lý biệt thự bỏ hoang: Dễ hay khó?

Nói về xử phạt hành chính trong việc biệt thự bỏ hoang, một chuyên gia làm trong ngành thuế đã cho rằng, việc tính thuế biệt thự bỏ hoang nếu có đánh cũng chỉ theo hướng tâm lý bởi lẽ người mua là doanh nghiệp hay nhà đầu cơ thì phải quay vòng vốn, hoặc đang lúc chờ bán thì sẽ cho thuê chứ không lãng phí như thế. Những người có biệt thự để hoang như hiện nay là những người không dùng tiền bằng chính lao động của mình.

Điều kiện cần

Ông Phạm Sĩ Liêm, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho rằng, không thiếu cơ sở pháp lý để xử lý biệt thự bỏ hoang. Nhưng điều quan trọng là cần phải định nghĩa thế nào là bỏ hoang. Còn chế tài thì phải xem tình hình thực tế sử dụng thế nào vì có nhiều chủ đầu tư dừng ở xây thô do chưa bán được.

Theo ông Liêm, Điều 107 Luật đất đai có quy định: Chủ sử dụng đất phải sử dụng đúng mục đích, phải đăng ký quyền sử dụng đất. Trong đó, có một điều khoản rất quan trọng để có thể xử lý là tuân theo các quy định về bảo vệ môi trường, không làm tổn hại đến lợi ích hợp pháp của người sử dụng có liên quan và môi trường sống xung quanh. Thực tế, nhiều biệt thự xây vài năm rồi mà không đưa vào hoàn thiện là nơi tệ nạn xã hội tụ tập… Rõ ràng, để hoang là làm mất mỹ quan đô tị, vi phạm môi trường. Mặt khác, Luật nhà ở cũng có quy định chủ sở hữu nhà có nghĩa vụ không làm ảnh hưởng hay gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của người khác, khi sử dụng nhà. Như vậy, chủ những căn biệt thự bỏ hoang này đã làm xấu bộ mặt đô thị, nơi phát sinh tệ nạn xã hội… là đã vi phạm quy định của Luật Nhà ở rồi.

Khó xử lý hành chính

Tuy nhiên, theo đại diện của Cục Quản lý nhà và Thị trường BĐS- Bộ Xây dựng, biệt thự đã hoàn thiện rồi mà bỏ hoang, thì không thể phạt hành chính được. vì nhà ở thuộc sở hữu của cá nhân, người ta có quyền ở hay không ở. Việc chủ nhà không dùng nhà của mình để ở hoặc cho thuê, thì không thể coi đó là vi phạm hành chính. Vì vậy, không thể phạt hành chính đối với việc này.

Mặt khác, ở Việt Nam cũng chưa có tài sản nào thuộc sở hữu của người dân, nếu không dùng, thì bị đánh thuế. Chỉ có thể phạt hành chính đối với biệt thự bỏ hoang mới chỉ xây phần thô, mà chưa hoàn thiện làm mất mỹ quan đô thị. Tuy nhiên, hiện chưa có quy định xử phạt đối với hành vi này. Muốn phạt được như vậy, thì phải bổ sung quy định xử phạt này vào Nghị định 23/2009 về xử phạt vi phạm trong lĩnh vực xây dựng.

Cũng theo chuyên gia trên, nên chống việc bỏ hoang nhà và biệt thự bằng cách đánh thuế đối với nhà. Việc đánh thuế theo giá trị hợp đồng là rất khó. Bởi làm sao để xác định được giá trị hợp đồng, tức là giá mua bán căn hộ đó. Người ta có thể lập hợp đồng mua bán với giá thấp, để trốn thuế, điều này trong thực tế xảy ra là tất yếu.

GS. TSKH Đặng Hùng Võ- Nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng cho rằng, không thể phạt hành chính với nhà, biệt thự bỏ hoang, vì Pháp lệnh về xử phạt vi phạm hành chính không quy định phạt hành chính đối với việc không sử dụng tài sản. Cũng không thể đánh thuế theo diện tích đất của căn nhà. Vì đây là đánh thuế vào nhà bỏ hoang chứ không phải là đánh thuế đối với đất bỏ hoang. Và ở đây, cũng không phải là đất bỏ hoang, đất ở đây đã có nhà. Việc đánh thuế trên giá trị hợp đồng không không hợp lý. Lâu nay chúng ta cũng thấy một điều, khi thực hiện nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước, các bên thương đưa ra một mức giá ảo, thấp hơn giá mua bán rất nhiều. Mà nếu đánh thuế theo giá đó, thì có lẽ sẽ không có ai sợ.

Cần nâng thuế đất lên 1%- 3%

Theo ông Nguyễn Văn Đực- Phó Giám đốc Công ty địa ốc Đất Lành: Việc đánh thuế đối với nhà, biệt thự bỏ hoang là rất khó. Vì người có nhà bỏ hoang sẽ tìm nhiều cách để đối phó với việc trốn thuế. Chẳng hạn, người ta có ba cái nhà bỏ không, người ta thuê một người qua lại ở trên ba cái nhà đó, thì sao gọi là bỏ hoang?! và như thế có thể bắt người ta đóng thuế ko. Rồi cơ quan Nhà nước có đủ sức đi theo giõi, giám sát xem nhà nọ, nhà kia có bỏ hoang hay không

Để hạn chế việc bỏ hoang nhà, biệt thự, tốt nhất là nên đánh thuế đối với nhà ở nói chung. Mức thuế nhà nên ở mức 2- 3% giá trị căn nhà/năm. Tuy nhiên, hiện ta mới chỉ đánh thuế đất mà chưa đánh thuế nhà, trong khi đó thuế đất lại thấp hơn. Cùng với việc đánh thuế nhà, cần nâng mức thuế đất lên từ 1- 3% giá trị thửa đất/năm. Ở nước ngoài, người ta đánh thuế rất cao đối với nhà đất. Vì vậy, người ta không giám bỏ hoang nhà.

“Phù hợp nhất là đánh thuế trên giá trị nhà. Giá trị nhà được tính trên bảng giá nhà do địa phương xây dựng nhân với diện tích nhà. Trước mắt vẫn có thể đánh thuế với nhà, biệt thự bỏ hoang nếu thấy cần thiết. Tuy nhiên, giải pháp căn cơ để chống nhà bỏ hoang là nên đánh thuế đối với nhà nói chung. Có nghĩa là người dân có nhà, thì phải bị đánh thuế nhà bên cạnh việc đóng thuế đất. Trong đó, nhà không sử dụng sẽ bị đánh thuế cao hơn, mức thuế ít nhất cũng phải bằng nửa giá cho thuê nhà, thì mới khuyến khích người ta thuê nhà. Nếu mức thuế không đáng kể gì, thì người ta vẫn tiếp tục bỏ hoang được. Như vậy, cần phải sửa Luật thuế sử dụng đất phi nông nghiệp theo hướng đánh thuế cả nhà”, ông Võ đề xuất.

Lương Tuấn