Siết chặt việc thu mua lương thực qua biên giới

Trước những lo ngại về tình trạng lương thực, thực phẩm bị thu gom và xuất lậu qua đường biên giới khiến giá cả trong nước tăng bất thường những tháng gần đây, ngày 1/8, Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) cho biết đã có những động thái quyết liệt về vấn đề này.

Khó khăn trong cách thức xuất khẩu

Việt Nam có chung đường biên giới trên bộ với Trung Quốc dài đến hàng ngàn km, giao thương chủ yếu với 12 tỉnh thuộc khu vực miền Nam, Tây Nam Trung Quốc như Quảng Tây, Quảng Đông, Vân Nam, Quý Châu, Tứ Xuyên, Trùng Khánh…Tuy nhiên, tình trạng mua bán hàng hóa tại các vùng biên giới vẫn còn tồn tại nhiều bất cập.

Ông Nguyễn Lộc An - Vụ phó Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, việc mua bán của cư dân ở các vùng biên giới chưa được quản lý chặt chẽ một phần là do việc mua bán ngoại tệ không thông qua hệ thống ngân hàng, địa điểm quy đổi ngoại tệ do Nhà nước quy định diễn ra tương đối phổ biến, thậm chí có cả “chợ đen” đổi tiền Nhân dân tệ - tiền đồng. Phải siết chặt việc thu đổi ngoại tệ mới có thể quản lý được các hoạt động xuất nhập khẩu.

Ông An cho biết thêm, khó khăn thứ hai là cách thức thanh toán trong hoạt động xuất nhập khẩu còn thiếu chặt chẽ tạo nhiều kẽ hở cho các hoạt động mua bán không hợp đồng, không hóa đơn, gây thất thoát tiền thuế cho Nhà nước.

Ông Nguyễn Cẩm Tú – Thứ trưởng Bộ Công Thương cho biết: Để quản lý hoạt động thu mua nông sản, các cơ quan chức năng và doanh nghiệp phải thực hiện nghiêm túc Quyết định 80 của Chính phủ về tiêu thụ nông sản thông qua hợp đồng và Thông tư 13/2011/TT-BNNPTNT của Bộ NN& PTNT về việc hướng dẫn việc kiểm tra an toàn thực phẩm hàng hóa có nguồn gốc thực vật nhập khẩu về Việt Nam.

Vụ phó Vụ thị trường trong nước Nguyễn Lộc An cũng kiến nghị nên giám sát việc xuất khẩu tiêu thụ nông sản, lương thực phải thông qua hợp đồng, vì khi có đầy đủ thủ tục cần thiết, người nông dân sẽ tránh được những rủi ro được mùa mất giá, Nhà nước tránh thất thoát tiền thuế…

Hiệp định AC-FTA (Hiệp định thương mại tự do ASEAN – Trung Quốc) tạo điều kiện tốt hơn cho hàng hoá của Việt Nam xâm nhập vào thị trường Trung Quốc. Theo Hiệp định này Trung Quốc hạ thấp hàng rào thuế quan cho hàng hoá Việt Nam sớm hơn là Việt Nam áp dụng với hàng hoá Trung Quốc. Tuy nhiên, thời gian qua Việt Nam vẫn chưa tận dụng tốt cơ hội này. Hơn nữa, mức độ thuế quan của Việt Nam trong khuôn khổ FTA với Trung Quốc đã giảm mạnh với mức độ giảm sâu hơn nhiều so với cam kết trong WTO, đây sẽ là một sức ép rất lớn đối với hàng hoá sản xuất trong nước.

Các giải pháp

Ngày 1/8, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng đã yêu cầu Vụ Thị trường trong nước báo cáo lại chính xác về tình hình thương nhân Trung Quốc thu gom hàng hóa, đồng thời yêu cầu các Cục, Vụ chức năng làm rõ về tình trạng buôn bán tiểu ngạch, trốn thuế qua biên giới.

Bộ trưởng Bộ Công Thương cho biết, Trung Quốc là thị trường tiêu thụ lương thực, thực phẩm lớn nhất của Việt Nam, vì vậy, quan hệ giao thương với nước bạn trên tinh thần chiến lược và lâu dài. Tuy nhiên, vấn đề xây dựng hệ thống phân phối sản phẩm như thế nào để bảo vệ sản phẩm của Việt Nam, bảo vệ giá trị, thị trường và uy tín của sản phẩm vẫn còn khó khăn.

Để hạn chế rủi ro khi xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc, Bộ Công Thương và Bộ NN&PTNT đã đưa ra các giải pháp như quy hoạch phát triển sản xuất các loại hàng hóa nông sản dựa trên tính toán đến nhu cầu của thị trường trong nước và nước ngoài, để đảm bảo ổn định đầu ra cho các mặt hàng nông sản. Các Bộ đã hướng dẫn các địa phương thực hiện quy hoạch chung và chi tiết, từ đó hướng dẫn cho người dân thực hiện.

Ông Nguyễn Cẩm Tú – Thứ trưởng Bộ Công thương đã chỉ đạo Sở Công Thương các tỉnh, thành phố theo dõi sát diễn biến thị trường thực phẩm, kiểm soát chặt chẽ việc mua gom và xuất khẩu thực phẩm qua biên giới, để có biện pháp ứng phó kịp thời.

“Chúng ta cũng không thể sử dụng các hình thức hỗ trợ trực tiếp với DN trong nước và nông dân khi thu mua nông sản vì làm như vậy là trái với quy luật của thị trường, nông dân sẽ có sức ì tâm lý và có hiện tượng ỷ lại”, ông Tú cho biết.

Bên cạnh đó, Bộ NN&PTNT đẩy mạnh triển khai biện pháp nâng cao giá trị của sản phẩm, chất lượng, số lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm và nguồn gốc xuất xứ để tạo ra thương hiệu thực sự cho nông sản Việt Nam, khi có thương hiệu, giá trị sẽ cao hơn.

Bộ Công Thương cũng tăng cường các công tác xúc tiến thương mại, gồm dự báo tìm kiếm thị trường, giới thiệu sản phẩm, định hướng cho sản xuất, từ đó ký kết hợp đồng ổn định cho các mặt hàng nông sản.

Hiện tại, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính đang cân nhắc những ý kiến, kiến nghị phải xem xét tăng thuế xuất khẩu thịt lợn, vì hiện thuế xuất khẩu thịt lợn đang là 0%.

Hương Ly