Giải cứu chứng khoán

Hơn một năm qua, TTCK suy giảm kéo dài, VN-Index giảm từ mốc 550 xuống quanh mốc 400 điểm, và HNX-Index mất hơn 60% giá trị. Những tháng gần đây, tình trạng cạn kiệt thanh khoản càng khiến tâm lý thị trường nặng nề, muốn thoát hàng trong giai đoạn này cũng không đơn giản.

Mất mát nặng nề

Trong hơn một năm, TTCK chỉ một vài giai đoạn ngắn phục hồi, xu hướng chung là đi xuống, nên giới đầu tư đã thua lỗ nặng, tài sản dần bị bào mòn mà chưa nhìn ra hy vọng phục hồi.

Thời kỳ TTCK đi xuống cũng là thời điểm kinh tế vĩ mô có nhiều bất ổn, giá tiêu dùng tăng nhanh, lạm phát trở nên hiện hữu, cuộc đua lãi suất của các ngân hàng và tình trạng khó khăn thanh khoản, trong khi đó, giá vàng tăng phi mã do biến động giá thế giới, trái ngược với thị trường bất động sản xì hơi… Trong khi đó, thị trường bị thao túng bởi các đội lái, chứng khoán bị làm giá, việc xử phạt các hành vi gian lận không thấm vào đâu, trong khi cơ quan điều hành lại chậm trễ ban hành các chính sách mới. Tất cả các yếu tố tổng hợp khiến niềm tin trên thị trường suy giảm nghiêm trọng, tâm lý nhà đầu tư bi quan.

Không chỉ có các nhà đầu tư cá nhân mất vốn, các công ty chứng khoán và các quỹ đầu tư cũng tổn thất nặng nề. Có tới 62 công ty chứng khoán thua lỗ trong nửa đầu năm nay. Từ đầu năm đến nay, 27/47 công ty quản lý quỹ bị lỗ. Tình hình kinh tế vĩ mô không ổn định, lạm phát vào diện cao nhất khu vực. Nếu lấy chỉ số tăng trưởng so với lạm phát thì nhà đầu tư đang bị mất đi 7% mỗi năm, điều đó khiến họ e ngại.

Mặt khác, tỷ lệ chiết khấu cao trong các quỹ đầu tư nước ngoài đã làm cho các quỹ này khó khăn trong việc thu hút luồn tiền nước ngoài. Tình hình này nếu không được cải thiện thì nguy cơ các cổ đông thoái vốn khỏi các quỹ đầu tư nước ngoài có thể xảy ra.

Trả lời báo chí mới đây, lãnh đạo Dragon Capital tái khẳng định tiếp tục đầu tư lâu dài tại VN, nhưng họ đã chính thức công bố thông tin chuyển nhượng toàn bộ số cổ phiếu nắm giữ tại Sacombank (STB). 61,1 triệu cổ phiếu STB đã sang tay trong ngày 4/8.

Thông tư 74 của Bộ Tài chính hướng dẫn giao dịch chứng khoán có hiệu lực, nới rộng các quy định được nhà đầu tư chờ đợi từ lâu, vẫn không cải thiện tính thanh khoản và chỉ số của thị trường. TTCK đang chờ một điểm tựa để phục hồi bền vững, chỉ có như thế dòng tiền mới quay trở lại. Với mức giao dịch hiện nay, thị trường cần một cú sốc có lợi nếu không tâm lý đứng ngoài nghe ngóng vẫn là chủ đạo, bất chấp nhiều cổ phiếu đã rơi về mức giá rất thấp. Nếu nhà đầu tư cả nội lẫn ngoại đều không tìm thấy lợi ích trên sàn chứng khoán, họ sẽ không mở hầu bao và thị trường không biết đi về đâu. Thiệt hại nặng nhất là nền kinh tế sẽ mất một kênh huy động vốn quan trọng và DN sẽ không tìm được nguồn vốn tốt để phát triển.

Dừng thoái vốn nhà nước

Ủy ban chứng khoán nhà nước và Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia đề xuất một số giải pháp hỗ trợ cho TTCK, đáng chú ý là dừng thoái vốn tại các DNNN. Động thái này nhằm hạn chế nguồn cung ra thị trường và ổn định tâm lý cho các NĐT.

Trong thời gian TTCK thăng hoa từ 2007 trở về trước, rất nhiều Tập đoàn, DNNN lớn đã đầu tư ra ngoài ngành, chủ yếu vào tài chính, chứng khoán, bất động sản, Chính phủ định hướng các DN này phải tập trung vào ngành sản xuất kinh doanh chính, giảm đầu tư ngoài ngành từ 30% xuống 15% vốn chủ sở hữu..

Giờ đây TTCK sụt giảm thời gian dài, bất động sản giảm giá và đóng băng, kéo theo khó khăn của nhiều DN, nhưng việc thoái vốn trong bối cảnh này không dễ. Vinaconex đang tìm kiếm đối tác để thoái hàng triệu cổ phiếu tại các công ty thành viên. Tập đoàn bưu chính viễn thông VNPT dự kiến chuyển nhượng một số khoản đầu tư tài chính vào SPT, Maritime Bank, Nhiệt điện Nhơn Trạch 2; các cổ phiếu của các công ty thành viên như SAM, POT, TST, VTC, PTI… Động thái đầu tiên của VNPT là bán toàn bộ quyền mua cổ phiếu phát hành thêm tại MaritimeBank.

Đó chỉ là hai trong số rất nhiều DNNN tìm cách cắt giảm danh mục đầu tư. Bên cạnh đó, tiến trình cổ phần hóa DNNN vẫn tiếp tục tạo nguồn cung rất lớn. Nhưng thời gian gần đây, việc phát hành cổ phiếu nhiều khi thất bại với chỉ các nhà đầu tư nội mà vắng bóng nhà đầu tư ngoại, không bán hết lượng cổ phiếu phát hành.

Dừng thoái vốn trong giai đoạn này có thể giảm nguồn cung, giảm áp lực chênh lệnh cung cầu, qua đó tránh phải bán tài sản nhà nước với giá rẻ. Ở một mặt khác, giới đầu tư lại cho rằng thị trường vẫn khan hiếm hàng hóa tốt trong khi đầy rẫy hàng kém chất lượng. Thị trường có rất nhiều các DN nhỏ hoạt động yếu kém trong khi lại quá ít các DN lớn có nhiều tiềm năng phát triển. Tại sàn giao dịch chứng khoán Hà Nội có đến 90% doanh nghiệp có số vốn hóa dưới 50 triệu USD. Tiến trình cổ phần hóa vẫn bị đánh giá là chậm chạp. Các Tập đoàn lớn trong lĩnh vực viễn thông, ngân hàng… rục rịch cổ phần hóa từ nhiều năm đến nay vẫn chưa chuyển biến đáng kể.

Trong cuộc hội thảo mới đây do Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia tổ chức, các ý kiến tập trung vào giải pháp ổn định TTCK, tạo lòng tin cho nhà đầu tư nhưng việc này chỉ có thể làm được trên nền tảng kiểm soát vĩ mô, lạm phát thấp, tỉ giá hối đoái ổn định, lãi suất xuống mức hợp lý… cùng với đó môi trường đầu tư phải được cải thiện mạnh hơn, khung pháp luật và thực thi pháp luật, chính sách thuế, việc tham gia hoặc rút khỏi thị trường phải được hoàn thiện.

TTCK ở vào giai đoạn khó khăn, nhưng có những ý kiến lạc quan cho rằng, đây là thời điểm thanh lọc hàng hóa trên sàn, làm cho hàng hóa có chất lượng tốt hơn. Cũng là thời điểm cơ quan quản lý hoàn thiện các quy định theo hướng có lợi cho sự phát triển của thị trường. TTCK vốn là thị trường của niềm tin, khi thông tin công khai, minh bạch, đáng tin cậy, với những loại hàng hóa tốt nhất, dòng tiền đầu tư sẽ trở lại.

Lê Minh