Thí điểm bảo hiểm nông nghiệp: Tín hiệu lạc quan

Sau hơn một tháng triển khai thí điểm bảo hiểm nông nghiệp (BHNN) trên 21 tỉnh, thành cả nước, nhiều tín hiệu cho thấy chương trình sẽ thành công – đánh giá của Thứ trưởng Hồ Xuân Hùng - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Nhà nước chủ động

Ông Hồ Xuân Hùng cho biết; trong giai đoạn thí điểm bảo hiểm nông nghiệp, một số cơ quan Nhà nước đã chủ động tham gia, đó là: Bộ Nông nghiệp, bộ Tài chính, và chính quyền các cấp huyện xã, thôn ở các địa phương thực hiện thí điểm. Quyết định 315/QĐ-TTg ngày 01/3/2011 của Thủ tướng Chính phủ đã quy định rõ về trách nhiệm của chính quyền địa phương các cấp phải lập Ban chỉ đạo, vận động các tổ chức quần chúng tham gia vận động và giám sát chương trình. Thực tế sau hơn một tháng triển khai đã có hơn 10 tỉnh thành lập Ban chỉ đạo và thực hiện công tác tuyên truyền vận động nhân dân sẵn sàng tham gia chương trình.

Tích cực và chủ động nhất trong chương trình phải kể đến Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn với vai trò của nhà tổ chức chính. Theo Thứ trưởng Hồ Xuân Hùng: bên cạnh mục tiêu giảm thiểu rủi ro đối với nông sản của người nông dân thì chương trình thí điểm bảo hiểm nông nghiệp còn một mục tiêu lớn khác; đó là khi người dân đã tham gia loại hình bảo hiểm này cũng đồng thời họ tự nguyện tuân thủ các qui trình sản xuất khoa học để làm ra sản phẩm chất lượng cao, dễ tiêu thụ, được giá hơn. Trên phạm vi vùng hoặc quốc gia, đó chính là một cách để hướng người nông dân tới sản xuất hàng hóa nông sản; dần dần thoát ly khỏi tập quán canh tác truyền thống manh mún, nhỏ lẻ hiện nay.

Trong Thông tư 47/2011/TT-BNNPTNT ngày 29/6 /2011, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn qui định rõ ràng và chi tiết về nguyên tắc lựa chọn địa bàn triển khai và điều kiện hỗ trợ thí điểm bảo hiểm nông nghiệp; các loại thiên tai, dịch bệnh nguy hiểm và xác định mức độ thiệt hại để hỗ trợ thí điểm bảo hiểm nông nghiệp; các tiêu chí về quy mô, quy trình sản xuất đối với cây lúa nước; các tiêu chí về quy mô, quy trình sản xuất đối với chăn nuôi; các tiêu chí về quy mô, quy trình sản xuất đối với thủy sản nuôi (cá tra, tôm sú, tôm thẻ chân trắng). Những qui định này cộng với việc xây dựng được các sản phẩm bảo hiểm phù hợp với điều kiện sản cuất thực tế và tâm lý của người nông dân sẽ là những yếu tố quan trọng làm nên thành công của chương trình, ông Tăng Minh Lộc - Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và phát triển nông thôn (Bộ NNPTNT) – nhận xét. Cũng theo ông Lộc, về tất cả các quy trình tiếp cận BH, Bộ NNPTNT sẽ ban hành cẩm nang bỏ túi và phát cho nông dân với nội dung dễ hiểu nhất, rõ ràng nhất.

Theo quy định trong Quyết định 315/QĐ-TTg, Nhà nước cam kết hỗ trợ 100% phí BH cho nông dân nghèo, 80% cho nông dân cận nghèo và 60% cho nông dân không thuộc diện nghèo tham gia thí điểm BHNN. Thứ trưởng Hồ Xuân Hùng cho biết: tính đến thời điểm này địa phương đang tiến hành phổ biến các gói BHNN về tận xã, thôn.

Doanh nghiệp tích cực

Được Bộ Tài chính lựa chọn là đơn vị tham gia chương trình thí điểm thực hiện bảo hiểm nông nghiệp, Tổng công ty Bảo hiểm Việt nam (Bảo Việt) đã khẩn trương nghiên cứu, rút kinh nghiệm từ thất bại của các chương trình bảo hiểm nông nghiệp đã thực hiện cách đây hơn 10 năm tại Việt nam để xây dựng các sản phẩm tốt nhất. Ông Nguyễn Quang Phi – Phó Tổng giám đốc Bảo Việt cho biết: Quyết định 315/QĐ-TTg ít nhiều đã tạo nên một hướng mở, một niềm tin cho doanh nghiệp khi tham gia chương trình. Việc Nhà nước cam kết hỗ trợ về phí là một động lực lớn để thúc đẩy người nông dân tham gia chương trình. Bên cạnh đó, sự chủ động của chính quyền các địa phương và các đoàn thể xã hội trong thời gian qua cũng là dấu hiệu tốt về khả năng thành công của chương trình thí điểm. Để có những sản phẩm tốt, Bảo Việt đã thay đổi cách tiếp cận : từ cách tiếp cận truyền thống là bảo hiểm trên cơ sở mọi rủi ro chuyển sang bảo hiểm cho những rủi ro mang tính khả vọng và mang tính chất hỗ trợ. Đối với sản phẩm cây lúa, đơn vị này dự kiến thực hiện bảo hiểm theo chỉ số thời tiết hoặc chỉ số sản lượng; Ưu tiên bồi thường cho những tổn thất mang tính khả vọng và ảnh hưởng trên diện rộng. Cách tiếp cận này thay thế cho cách bảo hiểm hết mọi rủi ro của cây lúa và đưa sản phẩm bảo hiểm đến từng hộ nông dân. Đối với sản phẩm vật nuôi và thủy, hải sản, Bảo Việt dự kiến lấy đơn vị rủi ro cấp cơ sở là cấp xã nên qui mô bảo hiểm không chỉ là hộ gia đình là toàn xã.

Ông Hoàng Xuân Điều - Trưởng ban BHNN - Cty Bảo Việt - khẳng định: “đơn vị đã thiết kế sản phẩm BHNN phục vụ cho tất cả các đối tượng, từ người nghèo tới cận nghèo và tới các hộ sản xuất chăn nuôi, các tổ chức sản xuất nông nghiệp”. Ông Phi cho biết: các phương án, sản phẩm bảo hiểm đã được đơn vị trình lên Bộ Tài Chính và đã bước đầu nhận được nhiều ý kiến ủng hộ.

Đối với các sản phẩm bảo hiểm nông nghiệp Việt nam thì lại càng khó khăn vì ngành nông nghiệp Việt Nam vấn còn trong tình trạng sản xuất nhỏ, lẻ và bị động vì phụ thuộc hoàn toàn vào điều kiện tự nhiên nên rủi ro là rất lớn. Tuy vậy, Bảo Việt đã đàm phán với một công ty tái bảo hiểm hàng đầu quốc tế và đã nhận được sự ủng hộ nhiệt tình của họ - ông Phi cho biết.

Để người dân hết nghi ngại

Thực tế, BHNN là vấn đề khá mới không chỉ đối với nông dân mà đối với các cán bộ cấp thôn, xã – Thứ trưởng Hồ Xuân Hùng nhận định. Do vậy việc người dân còn nghi ngại chưa tham gia tích cực ngay từ đầu vào chương trình là điều dễ hiểu. Do vậy, ông Tăng Minh Lộc cho rằng cần phải thông tin đến người dân một cách rõ ràng về quyền lợi, thủ tục; cách thức tiến hành để được hưởng bảo hiểm khi có rủi ro xảy ra. Cần hình thành cơ chế giám sát chặt chẽ và thông suốt để tránh tình trạng trục lợi trong bảo hiểm nông nghiệp.

Các công ty phải có giải pháp giám sát chặt chẽ; có xử phạt nghiêm minh với mức nặng hơn nhiều so với lợi ích mà người tham gia bảo hiểm có được khi trục lợi.

Mặc dù phương án thực hiện và các gói sản phẩm bảo hiểm nông nghiệp còn chưa được Bộ tài chính thông qua nhưng ông Nguyễn Quang Phi khẳng định rằng: dù chỉ là một sào lúa (360m² - PV), hay chỉ là dăm ba con lợn thì người nông dân vẫn được tiếp cận gói bảo hiểm nông nghiệp, miễn là nằm trong vùng được thí điểm.

Đã có sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ Chính phủ, sự tích cực từ doanh nghiệp bảo hiểm và các cấp chính quyền ở các địa phương được lựa chọn cộng với những phản ứng tích cực từ phía người dân cho thấy chương trình thí điểm bảo hiểm nông nghiệp tại Việt nam sẽ sớm đạt được mục tiêu.

Thanh Yên