Cải cách thể chế nhằm thúc đẩy tăng trưởng

Nhằm tiếp sức cho Đề án 30 và hỗ trợ Quốc hội, các cơ quan Chính phủ thực hiện công tác xây dựng pháp luật tốt hơn, Viện Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) và dự án sáng kiến Cạnh tranh Việt Nam của Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID/VNCI) phối hợp xây dựng Chương trình cải thiện chất lượng chính sách (viết tắt là PERQ).

Chương trình cũng nhận được sự hỗ trợ của Cục Kiểm soát thủ tục hành chính (Văn phòng Chính phủ), Văn phòng Quốc hội, Học viện Chính sách và Phát triển (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Phòng Thương mại Hoa Kỳ (AmCham), Phòng Thương mại châu Âu (Eurocham)…

Để phát triển thành công một nền kinh tế mở, có tính đổi mới và cạnh tranh cao đòi hỏi phải có một hệ thống thể chế hiện đại, hữu hiệu và hiệu quả, mang lại lợi ích cho mọi người dân, bảo vệ môi trường và thúc đẩy sự thịnh vượng của đất nước. Những quy định phức tạp có thể khó hiểu và đôi khi làm vấn đề trở lên phức tạp hơn. Do đó, chương trình cải thiện chất lượng chính sách (PERQ) tập trung cải thiện chất lượng thể chế liên quan đến kinh doanh ở Việt Nam. Thông qua việc cung cấp cho các cơ quan Nhà nước, Quốc hội, doanh nghiệp và người dân nguồn lực cần thiết để thực hiện công tác phân tích, cải thiện chất lượng chính sách và văn bản pháp luật, loại bỏ các quy định tạo thêm gánh nặng, chi phí không cần thiết cản trở sự đổi mới và kìm hãm cạnh tranh của xã hội.

Tiến sỹ Nguyễn Đình Cung, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương cho biết: “PERQ sẽ đóng góp đáng kể vào việc đảm bảo một môi trường minh bạch, có giải trình rõ ràng tại Việt Nam – một yếu tố cần thiết thúc đẩy năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và thu hút đầu tư vào Việt Nam trong tương lai”. Mục tiêu của PERQ là hỗ trợ Chính phủ hướng đến xây dựng một hệ thống quy định đơn giản, tiết kiệm thời gian và có chất lượng hơn để đem lại lợi ích cho chính các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và người dân.Theo quyền giám đốc cơ quan phát triển Quốc tế Hoa Kỳ tại Việt Nam - ông Michael Foster: “PERQ cung cấp nguồn lực hỗ trợ việc xây dựng năng lực cho các bên liên quan thuộc khu vực nhà nước và tư nhân.Từ đó giúp họ phân tích các tác động tích cực, tiêu cực của các phương án chính sách kinh tế theo hướng tạo điều kiện cho hoạt động kinh doanh, hoạt động của từng ngành và đời sống nhân dân”.

Bên cạnh đó, PERQ sẽ hỗ trợ cần thiết để thúc đẩy thực hiện Đánh giá tác động pháp luật (RIA - Quy trình kiểm soát chất lượng).Theo đó tính khả thi và tính hiệu quả của dự thảo văn bản phát luật được đánh giá phân tích một cách khoa học, chặt chẽ trước khi được phê duyệt và đưa vào thực hiện. Theo điều tra của CIEM và USAID/VNCI thực hiện gần đây, 43% cán bộ của các cơ quan Chính phủ đã được tập huấn về cách thực hiện Đánh giá tác động và hơn 90% mong muốn được bồi dưỡng chuyên môn thêm về RIA. Là một công cụ hỗ trợ việc đưa ra quyết định, RIA đánh giá khách quan dựa trên bằng chứng về các tác động tích cực và tiêu cực của quy định đang trong quá trình dự thảo hoặc quy định hiện hành.

Để nâng cao tính minh bạch trong quá trình hoạch định chính sách nhằm xây dựng một môi trường thể chế tốt hơn. Ông Trần Hữu Huỳnh, Phó Tổng thư ký Phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam cho biết: “Chúng ta có thể thiếu cơ sở hạ tầng, thiếu vật chất, chúng ta chưa mạnh về kinh tế nhưng chúng ta không thể thiếu tính minh bạch. Bởi một quốc gia có tính minh bạch thì sẽ phát triển bền vững, cải thiện niềm tin đối với nhà đầu tư, họ biết rằng cần phải đầu tư vào đâu, cần phải rút ra khỏi thị trường như thế nào, dự đoán được chi phí, giảm chi phí không chính thức, bình đẳng về cơ hội kinh doanh”.

Đối với cải cách thủ tục hành chính tiến tới cải cách thể chế nhằm đem lại lợi ích cho người dân và doanh nghiệp Việt Nam,TS. Ngô Hải Phan - Cục trưởng Cục Cải cách thủ tục hành chính, Văn phòng Chính phủ cho biết: Đã đến lúc cần phải phát triển một chiến lược cải cách thể chế và tập trung vào tổ chức thực hiện nhiệm vụ cải cách thủ tục hành chính với tư cách là một nghĩa vụ thường xuyên của các cơ quan hành chính xác lập thông qua việc bảo đảm thực thi. Duy trì những thủ tục hành chính thực sự cần thiết hợp lý, hợp pháp, có nghiên cứu mà tác động lớn đến nền kinh tế, tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh. Đồng thời cắt giảm mạnh và loại bỏ các thủ tục hành chính không cần thiết, không hợp lý để giảm chi phí cho nhà nước. Khi có chính sách tốt, việc đào tạo để nâng cao năng lực của nhà nghiên cứu hoạch định chính sách và đội ngũ cán bộ triển khai thực thi chính sách đó cần phải được quan tâm. Có như vậy khi triển khai chính sách mới được đảm bảo và đạt hiệu quả.

Có thể nói, PERQ sẽ tạo điều kiện cho người dân và doanh nghiệp tham gia tích cực, hiệu quả hơn vào quá trình cải thiện môi trường thể chế ở Việt Nam thông qua các khóa đào tạo, tập huấn, tổ chức chương trình Đại sứ PERQ dành cho tình nguyện viên có mong muốn học hỏi và phổ biến các thực tiễn xây dựng chính sách tốt, hỗ trợ và tư vấn xấy dựng đề xuất xây dựng pháp luật cụ thể thông qua công cụ RIA, cung cấp đánh giá các tác động pháp luật. Trong tương lai, cổng thông tin điện tử của PERQ sẽ là nơi các bên liên quan có thể đóng góp ý kiến đối với dự thảo văn bản pháp luật. Qua các nỗ lực này, CIEM mong muốn sẽ giúp tăng cường tính minh bạch, giảm nhẹ gánh nặng cho người dân, doanh nghiệp và tối đa hoá nguồn lực hỗ trợ cho tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm.

Nguyễn Mai