Giao dịch hàng hóa- Kênh giao dịch tương lai

Theo thống kê của các sở giao dịch trên thế giới, lượng hợp đồng giao dịch hàng hóa các loại đã tăng trưởng mạnh trở lại, đặc biệt trong năm 2010 (tăng hơn 47% trong vòng 3 năm từ 2008-2010 so với 3 năm trước). Sự tăng trưởng này thể hiện tâm lý của các nhà đầu tư xem hàng hóa như một loại tài sản an toàn và là sự lựa chọn đầu tư phổ biến vì đặc tính dễ dàng khi tham gia giao dịch. Việt Nam cũng đã có Sở giao dịch hàng hóa VN- VNX đặt trụ sở tại TP.HCM, với vai trò là tổ chức sàn giao dịch hàng hóa tập trung, niêm yết và công bố công khai về giá chuẩn. Đây được xem là kênh giao dịch hàng hóa hấp dẫn trong tương lai.

Xu thế giao dịch mới

Hiện nay, trên thế giới, hàng hóa được xem như là kênh giao dịch thứ 2 sau chứng khoán, khối lượng hợp đồng tăng mạnh từ năm 2009 và có xu hướng tăng cao hơn kênh chứng khoán năm 2010. Các loại hàng hóa có thể giao dịch là năng lương ( bao gồm dầu thô, khí ga và xăng); kim loại (vàng, bạc, bạch kim và đồng); gia súc và thịt ( bao gồm thịt heo nạc, thịt heo bụng và gia súc sống); nông sản ( bao gồm bắp, đầu nành, lúa mạch, gạo, ca cao, cà phê, bông vải và đường).

Theo thống kê, tài sản được quản lý tại các Sở giao dịch hàng hóa trên thế giới đã tăng mạnh và tổng dòng vốn đạt hơn 60 tỷ USD trong năm 2010. Các quỹ đầu tư đã đầu tư khá nhiều vào các kênh an toàn như hàng hóa, nguyên vật liệu… Trong các châu lục thì Châu Á-Thái Bình Dương là châu lục có khối lượng hợp đồng được giao dịch cao nhất.

Tại VN hiện nay, Bộ Công thương đã chính thức cấp giấy phép thành lập Sở giao dịch hàng hóa VN- VNX. VNX ra đời nhằm thúc đẩy sự phát triển sản xuất hàng hóa trong nước và tạo ra một môi trường giao dịch minh bạch, công bằng, đồng thời phát triển các công cụ tài chính hỗ trợ chính phủ giải quyết vấn đề “ được mùa mất giá” hoặc “ được giá mất mùa” của những người sản xuất tại VN từ bao đời nay. Thêm vào đó, VNX cũng tạo ra một kênh đầu tư hiệu quả cho nhà đầu tư với các sản phẩm giao dịch phái sinh mà nhiều nhà đầu tư mong đợi. VNX áp dụng hình thức giao ngay và giao sau nhằm tạo ta nhiều công cụ đầu tư và bảo hiểm giá cả hàng hóa.

Theo Th.S Nguyễn Duy Phương, Tổng giám đốc VNX, có 3 nhóm sản phẩm đang giao dịch tại VNX hiện nay, đó là cà phê, cao su và thép. Thời gian giao dịch tại VNX là từ thứ 2 đến thứ 6, mở cửa giao dịch 23/24 giờ và chỉ đóng cửa giao dịch từ 6 giờ sáng đến 7 giờ sáng, cho phép mua/bán hàng hóa trên cơ sở hợp đồng giao ngay và hợp đồng tương lai. VNX hoạt động theo cơ chế giao dịch là giao dịch thỏa thuận và giao dịch đấu giá: thực hiện việc khớp lệnh liên tục theo cơ chế ưu tiên về giá và ưu tiên về thời gian.

Những rủi ro cần tránh

Theo ông Frederick Wee, chuyên gia tài chính của Tập đoàn Ong First Tradition, quản lý rủi ro trong giao dịch hàng hóa là một phần rất quan trọng cho bất kỳ nhà đầu tư thành công nào, trong đó có rủi ro do đầu cơ, do địa- chính trị, thiên tai và gian lận.

“Cũng giống như thị trường trái phiếu hoặc cổ phiếu, thị trường hàng hóa bao gồm những nhà đầu cơ với mục đích là tạo ra lợi nhuận trong ngắn hạn bằng cách đầu cơ hàng hóa làm cho giá cả tăng hoặc giảm. Đây là những rủi ro do đầu cơ mà nhà đầu tư cần chú ý”, ông Frederick Wee nói .

Ngoài ra, theo ông Frederick Wee, nguồn tài nguyên của thế giới được phân bổ ở các lục địa khác nhau và được kiểm soát bởi các Chính phủ, các công ty đa quốc gia và các thực thể khác. Ví dụ như việc ngừng sản xuất ở mỏ đồng lớn nhất thế giới do công nhân đình công sẽ đẩy giá đồng của các hợp đồng tương lai lên cao. Chiến tranh hoặc lệnh cấm của quốc gia nơi sở hữu những nguồn cung hàng hóa chính sẽ làm cho giá tăng cao... Đây cũng là những rủi ro mà các nhà đầu tư cần tính tới.

“Mặt khác, hàng hóa có thể trở thành một kênh đầu tư nhiều rủi ro bởi vì nó có thể bị ảnh hưởng bởi các sự kiện khó tiên đoán như thiên tai. Nếu thiên tai tàn phá phần lớn vùng trồng cà phê, nguồn cà phê còn lại sẽ phải đáp ứng cho nhu cầu tiêu thụ cao hơn. Do đó, giá cả sẽ tăng cao, những nhà đầu tư nào mua hợp đồng cà phê tương lai sẽ thu được lợi nhuận đáng kể, còn những nhà đầu tư nào bán hợp đồng cà phê tương lai sẽ chịu khoản lỗ lớn”, ông Frederick Wee phân tích.

Đặc biệt, nhà đầu tư nên cảnh giác trước những gian lận. Mặc dù các cơ quan quản lý sẽ bảo vệ cho nhà đầu tư, nhưng vẫn có khả năng nhà đầu tư sẽ là nạn nhân của những gian lận này. Nhà đầu tư nên thận trọng xem xét và nghiên cứu kỹ trước khi đầu tư vào các công ty hàng hóa.

Ông Frederick Wee cũng khuyến cáo một số sai lầm thường gặp khi tham gia đầu tư vào hàng hóa tương lai. Đó là nhà đầu tư không vạch ra kế hoạch/chiến lược giao dịch trước khi tiến hành giao dịch. Bên cạnh đó, nhà đầu tư lại lựa chọn tài sản giao dịch không phù hợp hoặc quản lý tiền đầu tư không thích hợp. Đã là giao dịch hàng hóa thì phải theo quy luật thị trường, sẽ cùng với khuynh hướng phát triển theo thị trường mà nhà đầu tư không tự chủ được, vì vậy, nên có những lựa chọn kỹ càng.

Ngoài ra, một số sai lầm khác thường gặp mà các nhà đầu tư nên tránh là : kỳ vọng quá cao trong một thời gian đầu tư ngắn; không sử dụng những công cụ tài chính để bảo vệ; thiếu kiên nhẫn và không tuân thủ theo các nguyên tắc đầu tư; thực hiện giao dịch đi ngược lại xu thế chung, hoặc cố gắng đạt đỉnh và bắt đáy; duy trì vị thế lỗ trong một thời gian dài; thực hiện quá nhiều giao dịch, điều này dễ dẫn đến thất bại.

Đặc biệt, việc không chấp nhận trách nhiệm do những hành động của mình gây ra và không có cái nhìn tổng quát về viễn cảnh của thị trường-cả kỹ thuật và cơ bản là những sai lầm dễ dẫn đến thất bại trong kinh doanh hàng hóa. Vì vậy, theo ông Frederick Wee, các nhà đầu tư nên tuân thủ nguyên tắc, biết và hiểu thị trường, trong đó cần trao đổi với các nhà đầu tư khác và tận dụng công nghệ thông tin hiện có phục vụ cho công việc kinh doanh, đầu tư của mình.

Mai Ngọc