Nợ bất động sản: Siết chặt hơn

Thời điểm cuối năm đến càng gần các ngân hàng thương mại (NHTM) càng nóng ruột với nhiệm vụ kéo tỷ lệ dư nợ phi sản xuất trong tổng dư nợ từ 22% xuống 16% theo chỉ đạo của ngân hàng Nhà nước (NHNN). Chỉ một tháng rưỡi nữa cho nhiệm vụ khó khăn này.

Một trong 7 giải pháp điều hành thị trường của NHNN những tháng cuối năm là kiểm soát dư nợ cho vay đối với lĩnh vực phi sản xuất theo đúng yêu cầu tại Chỉ thị 01/CT-NHNN.

Thị trường BĐS đi vào vùng xoáy giảm giá và những dự báo lạc quan nhất cũng không đưa ra thời điểm phục hồi trong tương lai gần, hàng loạt dự án rục rịch bán tháo. Tại phía Bắc hàng loạt vụ vỡ nợ từ hàng trăm đến hàng nghìn tỷ có liên quan đến BĐS. Trong khi đó, dòng vốn NH tiếp tục thắt chặt hơn để kiểm chế rủi ro, càng khiến thị trường ảm đạm thêm, hệ luỵ của tình trạng này quay trở lại các NH: Thu hồi nợ không hề đơn giản.

Nhiệm vụ nặng thêm

NHNN VN yêu cầu các NH phải báo cáo cả các khoản cho vay liên quan đến bất động sản như trái phiếu doanh nghiệp. Theo quy định mới, từ ngày 20-10-2011 trái phiếu doanh nghiệp phải được tính vào dư nợ tín dụng. Nhiều chuyên gia dự đoán quy định mới sẽ khiến dư nợ bất động sản tại nhiều NH tăng mạnh, trong khi hạn chót để đưa dư nợ phi sản xuất về mức 16% chỉ còn hơn 1 tháng.

Tại nhiều NH từ nhiều tháng nay đã dừng hẳn việc cho vay BĐS, chỉ tập trung thu hồi nợ nhằm đáp ứng chỉ tiêu khống chế của cơ quan quản lý. Tuy nhiên, cho vay BĐS hay tiêu dung thời gian thường dài, việc đàm phán thu hồi nợ không dễ. Nhưng đáng lo nhất lại nằm ở chỗ nhiều DN đang rơi vào tình trạng khó khăn, không bán được hàng thu tiền về, hàng loạt dự án chậm tiến độ, họ rất khó thu xếp vốn trả nợ NH.

Số liệu của một đơn vị nghiệp vụ thuộc NHNN cho thấy một số ví dụ DN đang chịu áp lực nợ vay rất lớn, việc trả nợ sẽ không đơn giản. Hơn ai hết, các NH biết rõ điều này, bên cạnh việc đốc thúc thu hồi nợ thông thường, giải pháp thu nợ của ngân hàng đối với con nợ bất động sản thực ra không đơn giản, NH buộc phải tính tới khả năng bán các tài sản đảm bảo để thu hồi vốn và lãi.

Mốc 16% đã ở ngay trước mắt mà sự ấm lên của giá nhà đất vẫn mờ mịt, nếu điều đen tối xảy ra, NH buộc phải xiết tài sản bảo đảm của DN để thu nợ, không chỉ thị trường BĐS bị nhấn chìm sâu thêm, mà nợ xấu của ngành NH sẽ còn tăng nhanh hơn nữa.

Ngân hàng cũng lo

Rút bớt vốn khỏi tín dụng phi sản xuất, trong đó quan trọng là BĐS để tranh rủi ro hệ thống là một chủ trương sang suốt của NHNN VN, cơ quan này luôn thể hiện quyết tâm và theo dõi chặt các NHTM thực hiện chủ trương này. Tìn dụng BĐS tiềm ẩn nhiều bất ổn cho hệ thống, nên lãnh đạo NHNN luôn quán triệt tinh thần thực hiện nghiêm Chỉ thị 01 và Nghị quyết 11 của Chính phủ.

Thời điểm 30/6 đã có 1 NHTM không kịp đưa tín dụng phi sản xuất về dưới 22% tổng dư nợ và không bị NHNN xử lý. Liệu đến 31/12/2011, NHNN có xử lý nghiêm những trường hợp không thể đưa tín dụng phi sản xuất về 16%?

Một số NH hiện có tỷ trọng tín dụng phi sản xuất vẫn ở mức khá cao. Trường hợp không về đích ở đợt 1, 30/6 là NH Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) đến 31/6/2011 có dư nợ là 26.035 tỷ đồng nhưng dư nợ phi sản xuất tới 7.592 tỷ đồng, chiếm 28,2%; đến 31/8, tỷ lệ này của VPBank được kéo về 20,4%. NH Quốc Tế (VIB) tính đến 31/8, dư nợ cho vay là 44.377 tỷ đồng nhưng dư nợ phi sản xuất vọt lên 11.206 tỷ đồng, tương ứng 25,25%.

Tại các NH lớn, tuy tỷ trọng tín dụng phi sản xuất được khống chế dưới 22% vào 30/6, nhưng số tuyệt đối dư nợ BĐS rất lớn, kéo theo mối lo lớn khi bong bong BĐS xì hơi.

Cần phải nhìn nhận rằng vốn NH đã rút mạnh khỏi thị trường địa ốc, theo Thống đốc Nguyễn Văn Bình, sau thời gian thực hiện Nghị quyết 11 đến nay, tỷ trọng tín dụng bất động sản giảm được 15 - 16%. Vốn rút mạnh cũng là một trong những nguyên nhân góp phần đẩy thị trường suy giảm, nhiều DN không tiếp cận được tín dụng để hoàn thành dự án, không đủ sức chịu đựng chờ thị trường tốt lên. Thời điểm từ nay đến cuối năm, các NH còn mạnh tay thu hồi nợ hơn nữa, khó khăn càng đổ xuống thị trường.

Tín hiệu xấu từ thị trường BĐS không chỉ làm “chết” DN, mà tác động trở lại NH . Không riêng gì dư nợ BĐS, các khoản vay NH hầu hết được bảo đảm bằng BĐS. NH sẽ rất khó thu hồi nợ, dù muốn hay không cũng buộc phải siết tài sản bảo đảm đối với các khoản nợ xấu và nợ xấu gia tăng. Trong khi đó, NH đang đứng trước nhiệm vụ tái cơ cấu, giữ vững ổn định hệ thống. Điều hành chính sách trong giai đoạn này, hơn bao giờ hết, là một nhiệm vụ khó khăn.

Lê Minh