Tốc độ phát triển đô thị vượt quá khả năng quản lý

Đứng trước thực trạng trong những năm qua đô thị tại Việt Nam phát triển quá nhanh khiến cho việc kiểm soát chức năng đô thị và hình thái kiến trúc gặp nhiều khó khăn, Vừa qua, Bộ Xây dựng đã tổ chức hội nghị “Đô thị Việt Nam thân thiện với môi trường và phát triển bền vững”. Ông Trịnh Đình Dũng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đã chủ trì Hội nghị.

Theo Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng, mặc dù kế hoạch quy hoạch phát triển đô thị đã được các địa phương tính đến, nhưng tốc độ phát triển mạnh của đô thị những năm qua đã vượt quá khả năng điều hành của nhiều chính quyền địa phương dẫn tới tình trạng phát triển thiếu đồng bộ, chưa chú trọng đến chất lượng. Chiến lược quy hoạch phát triển đô thị chưa mang tính lâu dài khiến cho nhiều đô thị vừa mới hình thành đã xảy ra hiện tượng ùn tắc giao thông, ngập lụt, triều cường, nước biển dâng và các nguy cơ tiềm ẩn do biến đổi khí hậu…

Bên cạnh những nguyên nhân chủ quan do năng lực quy hoạch của nhiều địa phương còn nhiều hạn chế, Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng còn chỉ ra những hạn chế trong hệ thống văn bản pháp luật liên quan đến quy hoạch đô thị. Theo Bộ trưởng, trong thời gian tới, Bộ Xây dựng sẽ tập trung rà soát hoàn chỉnh hệ thống văn bản pháp luật, Luật Quy hoạch đô thị cũng đang từng bước đi vào cuộc sống. Đồng thời Bộ Xây dựng cũng sẽ thực hiện các biện pháp điều tiết hoạt động đầu tư phát triển đô thị nhằm đảm bảo sự đồng bộ trong phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội.

Về tình trạng biến đổi khí hậu, Bộ Xây dựng đang tiến hành khảo sát chuẩn bị đề án phát triển đô thị Việt Nam ứng phó với biến đổi khí hậu phù hợp với thực trạng của Việt Nam. Để thực hiện tốt mục tiêu đề ra, Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng đã yêu cầu chính quyền các tỉnh, thành phố, các đô thị tập trung rà soát công tác quy hoạch, kế hoạch, thực hiện quy định, quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc đô thị cho phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương; xây dựng chương trình, kế hoạch phát triển đô thị cho hệ thống đô thị toàn tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và chương trình phát triển đô thị cho các đô thị trực thuộc. Đồng thời các địa phương cũng phải thực hiện công tác đánh giá quản lý dự án và kiên quyết xử lý các trường hợp vi phạm, dự án đô thị đầu tư không hiệu quả, chậm tiến độ.

Đánh giá về tình trạng đô thị Việt Nam, bà Phan Mỹ Linh, Cục trưởng Cục Phát triển Đô thị cho rằng, hiện nay năng lực quản lý phát triển đô thị chưa theo kịp đòi hỏi của thực tế, phát triển không đồng bộ giữa mở rộng không gian đô thị và chất lượng đô thị. Quy hoạch, đánh giá phân loại, nâng cấp đô thị chưa coi trọng tới việc đổi mới, nâng cao chất lượng đô thị, trong đó tình trạng ùn tắc giao thông vẫn thu hút sự quan tâm lớn nhất từ người dân. Theo tính toán của Cục Phát triển Đô thị, tỷ lệ đất dành cho giao thông đô thị chỉ đạt khoảng 13% đất xây dựng đô thị (yêu cầu phải đạt từ 20- 25%), tỷ lệ đất dành cho giao thông tĩnh dưới 1% đất xây dựng đô thị (yêu cầu phải đạt từ 3- 3,5%).

Tại Hội nghị, ông Dean A.Cira- chuyên gia trưởng và Điều phối viên Ban Phát triển đô thị, Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam cũng cho rằng, Việt Nam phải giải quyết được tình trạng các tỉnh đua nhau xây dựng “đô thị kiểu mới”, xây dựng các dự án BĐS cao cấp mang tính biểu tượng mà không dựa trên chiến lược đô thị hòa nhập có tính đến nhu cầu của thị trường và chi phí, lợi ích dài hạn. Có như vậy đô thị Việt Nam mới có thể phát triển bền vững.

Theo quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống đô thị Quốc gia đến 2015, tỷ lệ đô thị hóa ở Việt Nam đạt khoảng 38%, cả nước có khoảng trên 870 đô thị các loại, tăng khoảng 125 đô thị so với hiện nay. Bộ trưởng yêu cầu các chủ đầu tư phải tăng cường năng lực, sức cạnh tranh và thực hiện đầy đủ trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ trong phát triển đô thị. Người dân cũng cần được nâng cao kiến thức, năng lực để chủ động tham gia vào quá trình quy hoạch và phát triển đô thị nơi mình sống. Các nhà khoa học, các chuyên gia cần đẩy mạnh công tác nghiên cứu ứng dụng, có tiếng nói phản biện với các nội dung quy hoạch và quá trình xây dựng phát triển đô thị. Tư vấn cần tăng cường năng lực thiết kế kỹ thuật và mỹ thuật đô thị, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ thông minh để các sản phẩm thiết kế có chất lượng cao, thể hiện tính độc đáo và đặc điểm khí hậu vùng miền, có giải pháp tiết kiệm năng lượng, hạn chế phát thải khí CO2…

Lương Tuấn