Thời điểm sàng lọc cổ phiếu?

Thị trường chứng khoán (TTCK) đi xuống trong một thời gian dài với không khi giao dịch ảm đạm. Các chỉ số đang hướng tới những mốc thấp hơn, tình hình không khả quan hơn đáy hoảng loạn của năm 2009. Tình hình bi đát hơn với các DN và nhà đầu tư, thị giá đã tụt quá xa mệnh giá và dưới giá sổ sách trong khi cạn kiệt thanh khoản.

Tính sơ bộ, toàn thị trường bao gồm cả UPCoM, có tới 445 CP có giá thấp hơn mệnh giá (10.000 đồng), có tới 144 mã CP có giá thấp hơn 5.000 đồng, rất nhiều CP có giá 2 – 3.000 đồng, thậm chí VKP trên sàn HSX giảm xuống dưới 600 đồng/CP.

Với những CP xuống thấp hơn mệnh giá 10.000 đồng, những người mua CP thời điểm này lợi hơn nhiều so với những người tham gia góp vốn ban đầu. Nhưng nếu tính đến khả năng tìm kiếm lợi nhuận của DN thể hiện qua kết quả kinh doanh, thì số tiền ấy có thể còn quá đắt.

Tuy nhiên, vẫn có những CP tốt bị thị trường vùi dập, những CP này xuống dưới giá trị sổ sách, thậm chí chỉ bằng ¼ giá sổ sách.

Vào những lần thị trường khó khăn trước đây, thị trường còn được hỗ trợ bởi chính sách, như việc Tổng công ty kinh doanh vốn nhà nước mua vào, hay các cam kết hỗ trợ, các chính sách tài chính… Thời gian này mọi yếu tố hỗ trợ dường như quay lưng với thị trường. Sản xuất đình đốn, hàng loạt DN thua lỗ có nguy cơ phá sản, các báo cáo tài chính cho thấy tình hình bi đát của DN. Lãi suất ngân hàng cao và định hướng thu hẹp tín dụng phi sản xuất trong đó có chứng khoán, khiến dòng tiền vào thị trường bị bóp nghẹt, trong khi tại VN rất nhiều nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy tài chính và vốn vay để đầu tư chứng khoán. Thời điểm nay, không còn những người có gan trả lãi NH để nhìn CP đang mất giá từng ngày.

Các nhà điều hành thị trường cũng chưa có động thái gì trong giai đoạn này, ngoại trừ HSX hướng dẫn cách tính giá trần/sàn mới với CP giá thấp 2.000 đồng theo cách: Giá trần sẽ bằng giá tham chiếu cộng thêm 1 đơn vị niêm yết giá và giá sàn bằng giá tham chiếu trừ đi một đơn vị yết giá. Nhưng cách tính này cũng không giúp nhiều CP chặn đà giảm giá.

Có lẽ bước đi thích hợp trong lúc này là thanh lọc CP trên sàn, dù đây là giải pháp khá đau đớn. Nhiều DN có kết quả kinh doanh bê bết trong thời gian dài vẫn được giao dịch lâu nay. Hồi năm 2009, tình hình khó khăn thật, nhưng DN chưa cạn kiệt sức lực như thời điểm này. Năm nay DN đối mặt với nhiều vấn đề: tiêu thụ hàng hóa giảmtrong khi lạm phát cao, lãi suất cao, giá xăng dầu, điện liên tục tăng... khiến DN kiệt quệ. Đó là chưa kể có nhiều CP kém chất lượng của các DN làm ăn không hiệu quả đã được thổi giá lên sàn trong các giai đoạn trước, nay lộ ra sự thật chỉ hữu danh vô thực. UBKC đưa ra con số các Cty niêm yết có lợi nhuận sụt giảm và có thua lỗ liên tục tăng theo từng quý. Tính sơ đến hết quý I năm nay có 60 Cty, quý II tăng lên 80 Cty và đến quý III con số là 100 Cty. Có tới 60% Cty niêm yết có lợi nhuận sụt giảm so với cùng kỳ 2010.

Hiện tại chưa có giải pháp nào được đưa ra để giải cứu thị trường, bời Bộ Tài chính hay UBCKNN không thể có biện pháp vực dậy TTCK, vốn phụ thuộc vào kinh tế vĩ mô. Ngoài việc tiếp tục hoàn thiện các văn bản pháp lý… UBCK cho biết sẽ tiếp tục kiến nghị kéo dài thời gian miễn - giảm thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho DN và cá nhân.

Trong khi đó thì không chỉ rất nhiều nhà đầu tư rời sàn, mà cả các DN cũng tính chuyện rời sàn bởi ở lại sàn làm gì khi TTCK đã không còn đánh giá đúng về DN. DN trị giá 4 đồng, nhưng thị giá cổ phiếu chỉ 1 đồng thì làm sao họ có thể triển khai được các kế hoạch gọi vốn?

Câu chuyện buồn của TTCK VN vẫn chưa có lời kết, có lẽ UBCK NN cần những bước đi chủ động hơn thay vì chờ đợi kinh tế vĩ mô. Quy mô thị trường có thể nhỏ hơn sau khi loại trừ các DN thua lỗ, nhưng niềm tin sẽ quay trở lại, đó là nhân tố để phát triển bền vững trong tương lai.

Minh Châu