Dệt may đặt mục tiêu xuất khẩu 15 tỷ USD năm 2012

Dệt may là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực về đích sớm nhất trong năm 2011. Tạp chí Vietnam Business Forum đã có cuộc trao đổi với ông Lê Tiến Trường, Phó chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas) kiêm phó tổng giám đốc Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) về những thành tựu và chiến lược của ngành dệt may. Hương Ly thực hiện.

Dệt may là ngành dẫn đầu về kim ngạch xuất khẩu năm 2011, xin ông đánh giá cụ thể về tình hình xuất khẩu mặt hàng này?

Dệt may là ngành có kim ngạch xuất khẩu chiếm đến 17% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, nhập siêu cả nước tăng cao, giá cả nguyên vật liệu dệt may biến động thất thường thì ngành dệt may vẫn thực hiện xuất siêu khoảng 6,5 tỉ USD trong năm 2011, tăng trên 1,5 tỉ USD so với năm ngoái. Một điểm khác của xuất khẩu năm nay so với năm trước là chúng ta đã xuất khẩu xơ sợi tổng hợp gần 2 tỷ USD, góp phần lớn vào con số xuất siêu. Đầu tư sản xuất xơ sợi tổng hợp cũng giúp tỉ lệ nội địa hóa của ngành ước đạt 48%, tăng 2% so với tỉ lệ 46% của năm 2010.

Ngay từ đầu năm, ngành đã triển khai đồng bộ hàng loạt giải pháp, tập trung vào khắc phục những khó khăn của thị trường nhằm giữ được thị trường, giữ chữ tín với đối tác. Những dự báo, định hướng tốt về thị trường đã góp phần tạo nên thành công của năm 2011. Đơn hàng vào nhiều thị trường truyền thống đã gia tăng, kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ tăng 14%, châu Âu tăng 41%, Nhật Bản tăng 52% so với cùng kỳ do chọn đúng thị trường ngách để khai thác tốt lợi thế cạnh tranh của mình.

Ông có suy nghĩ gì khi nhiều ý kiến cho rằng ngành dệt may những năm qua đã từng bỏ quên thị trường nội địa?

Tính phức tạp, khó khăn trong làm thị trường nội địa là khó hơn so với làm thị trường xuất khẩu. Trong những năm vừa qua, thị trường nội địa chưa bao giờ bị quên, không có người làm kinh doanh nào quên thị trường hết nếu muốn sống, nhưng vấn đề là phải chuẩn bị những gì để đối diện với áp lực cạnh tranh, sự khó khăn về giảm tổng cầu, khó khăn về vốn… Nếu không có sự chuẩn bị từ hơn 10 năm trước thì có thể khẳng định không một doanh nghiệp nào của Tập đoàn Dệt may Việt Nam có được chỗ đứng trên thị trường nội địa như hôm nay. Tính từ thời điểm đầu tiên May 10 tổ chức bán hàng nội địa cách đây tròn 20 năm đến bây giờ mới chỉ phát triển được ở mức độ như hiện nay. Vì vậy, để thuyết phục được hơn 80 triệu người tiêu dùng nội địa phải có đủ các yếu tố giá cả mẫu mã phù hợp, mặt bằng phù hợp, thông tin truyền thông, đặc biệt từ sau khi Cuộc vận động “Người Việt Nam dùng hàng Việt Nam” ra đời.

Năm 2011, thị trường dệt may nội địa của Việt Nam chỉ tăng 12%. Tuy nhiên, trong điều kiện kinh tế khó khăn tổng cầu nói chung đều giảm. Chúng tôi đánh giá mức tăng trường 12% trong điều kiện hiện nay phải bằng 30-35% so với các năm trước. Nếu như trước đây, người dân có mức thu nhập trung bình khá có thể mua được hàng hóa ở mức khá, thì hiện lại có xu thế chỉ mua hàng ở mức trung bình.

Riêng về Tập đoàn Dệt may, chúng tôi không khó khăn tới mức phải thu hẹp mạng lưới phân phối. Ở thời điểm này, chúng tôi lại có thêm một số cơ hội như có được mặt bằng tốt với giá rẻ hơn, giảm áp lực cạnh tranh vì các doanh nghiệp khác gặp khó khăn. Vừa qua, chúng tôi tiếp tục khai trương hai cửa hàng bán lẻ nữa.

Những khó khăn, tồn tại trong năm 2011 sẽ được ngành dệt may giải quyết như thế nào trong năm tới?

Tôi nghĩ, chiến lược trong thời gian tới là bảo toàn được nguồn vốn, phát huy hiệu quả nguồn vốn rồi sau đó mới tính đến các khía cạnh công nghệ, đầu tư… Các doanh nghiệp thiếu vốn để sản xuất và đầu tư do lãi suất vay vốn cao. Lãi suất cho vay đang được kéo xuống mức 16-19% nhưng số lượng doanh nghiệp có thể tiếp cận được mức lãi suất này được dự báo là không nhiều. Bên cạnh đó, phải hết sức chú trọng xây dựng chính sách đãi ngộ và tiền lương phù hợp để thu hút người lao động. Yếu tố này được cho là sẽ tác động không nhỏ đến sự thành công hoặc thất bại của doanh nghiệp trong suốt quá trình điều hành sản xuất.

Tập đoàn cũng triển khai các chương trình tiết kiệm, chương trình dịch chuyển vùng nguyên liệu để tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh. Cụ thể sẽ tăng cường sử dụng xơ P.E được cung cấp bởi các doanh nghiệp nội địa. Tiếp đến là tăng diện tích trồng bông trong nước lên 15.000ha trong năm 2012, cũng như khuyến khích doanh nghiệp tăng cường sử dụng vật tư, nguyên liệu, máy móc thiết bị sản xuất trong nước để tiết kiệm chi phí.

Mục tiêu và chiến lược xuất khẩu của ngành dệt may năm tới là gì, thưa ông?

Bất chấp những thách thức đang tiềm ẩn từ nền kinh tế thế giới, năm 2012, ngành dệt may vẫn đặt mục tiêu xuất khẩu 15 tỷ USD. Trong năm tới, việc có đơn hàng không phải là vấn đề khó, song giá đơn hàng sẽ thay đổi, trong khi hạn chế lớn nhất của ngành vẫn nằm ở khâu nguyên liệu. Tập đoàn sẽ tiếp tục nâng cao hiệu quả của chuỗi liên kết nội tại, tăng sức cạnh tranh chung của toàn Tập đoàn và của từng doanh nghiệp. Theo đó, ngành sẽ nâng cao chất lượng giá trị gia tăng của từng đơn hàng FOB (mua nguyên liệu, bán thành phẩm), cố gắng giảm dần phục thuộc vào các đơn hàng gia công, tập trung nâng cao tỷ lệ hợp đồng ODM (bán sản phẩm được sản xuất theo thiết kế trong nước).

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam sẽ chuyên biệt hóa và phân tích các đối thủ cạnh tranh trên thế giới nhằm đưa ra chiến lược cạnh tranh phù hợp, củng cố các thị trường truyền thống và tiếp tục tập trung khai thác các thị trường mới, khắc phục được khó khăn để đạt mục tiêu xuất khẩu.

Các doanh nghiệp dệt may sẽ bám chặt chiến lược đã lựa chọn ở các thị trường ngách bằng sản phẩm đặc thù, song hành để trở thành đối tác chiến lược dài hạn với các nhà cung cấp lớn. Năm 2012, tổng cầu có thể bị thu hẹp do những khó khăn về tài chính đang diễn ra thì khả năng chính phủ của các nền kinh tế như Mỹ, EU, Nhật Bản thực hiện chính sách “thắt lưng buộc bụng” là rất cao. Điều này có thể dẫn tới những ảnh hưởng tiêu cực, làm hạn chế thị trường tiêu dùng của các nước trên.