09:56:11 | 10/2/2012
Việc thực hiện Dự án hoàn thiện và hiện đại hóa hệ thống quản lý đất đai (VLAP) trong 3 năm qua đã đổi mới cách nhìn từ chú trọng công tác quản lý sang thực hiện đồng bộ giữa quản lý nhà nước với thực hiện quyền của người sử dụng đất. Tuy nhiên, năng lực hạn chế của các nhà thầu và sự chậm trễ trong công tác tổ chức đấu thầu đã làm giảm hiệu quả hoạt động của dự án.
Theo báo cáo mới đây của Bộ Tài Nguyên – Môi Trường (Bộ TN – MT), việc triển khai công tác đấu thầu đã được thực hiện tại 9 tỉnh, thành phố nằm trong dự án. 30 nhà thầu đã tham gia dự án (gồm cả nhà thầu tham gia theo hình thức nhà thầu độc lập và nhà thầu liên danh). Với tổng số vốn dự án đã được giải ngân là: 24,213 triệu USD (đạt 24,2%), trong đó từ nguồn vốn IDA là: 17,613 triệu USD (đạt 23,5% vốn IDA); từ nguồn vốn đối ứng là: 6,6 triệu USD (đạt 26,4% vốn đối ứng).
“Khan hiếm” nhà thầu có năng lực
Thứ trưởng Bộ TN – MT Nguyễn Mạnh Hiển – Trưởng Ban chỉ đạo dự án VLAP cho biết, trong số 30 nhà thầu có 5 nhà thầu là DN nhà nước có đủ tư cách hợp lệ tham gia đấu thầu, có 2 nhà thầu là các đơn vị sự nghiệp thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, có 1 nhà thầu là một Trung tâm thuộc một trường đại học công lập không đủ tư cách hợp lệ tham gia đấu thầu, còn lại là các DN tư nhân (Cty TNHH, Cty cổ phần), có 1 nhà thầu liên danh của Pháp. Cũng theo Thứ trưởng Hiển, hiện tại chỉ có khoảng 5 - 6 nhà thầu có đủ điều kiện hợp lệ tham gia đấu thầu có thể thực hiện được các hợp đồng có quy mô lớn hơn 10 tỉ đồng.
Từ thực tế đó, bà Jennife Sara - Giám đốc lĩnh vực phát triển bền vững Ngân hàng Thế giới (WB) tại VN khẳng định, số lượng nhà thầu tham gia nhiều nhưng chất lượng và năng lực thực sự của họ vẫn còn quá mỏng. Trong khi đó, các tỉnh còn chậm trễ phê duyệt các tài liệu liên quan đến công tác đấu thầu. Chẳng hạn: các tỉnh, thành phố như Hà Nội, Bình Định, Quảng Ngãi, Thái Bình mất khoảng 50 - 60 ngày mới phê duyệt xong kế hoạch đấu thầu (tính từ khi Sở TN - MT trình kế hoạch đấu thầu lên cơ quan chủ quản Dự án).
Công tác đánh giá các hồ sơ dự thầu về nguyên tắc không có thay đổi song về hình thức đã có ít nhiều xáo trộn từ khi áp dụng phương thức đấu thầu theo lô - gói. BQLDA đã đánh giá, trong giai đoạn đầu một số tỉnh có thời gian thực hiện đánh giá các hồ sơ dự thầu kéo dài như Bến Tre, Quảng Ngãi, Bình Định- Bà Jennife Sara cho biết.
Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Quản lý đất đai Lê Văn Lịch cũng cho rằng, sự thiếu hụt các nhà thầu có đủ điều kiện tham gia đấu thầu là một trở ngại trong việc đánh giá các hồ sơ dự thầu, bởi thực tế cho thấy trong thời gian vừa qua, toàn bộ các hoạt động liên quan đến dịch vụ kỹ thuật như: phạm vi của dự án chưa từng được tổ chức đấu thầu trên một quy mô lớn, các nhà thầu chủ lực của ngành thuộc Bộ TN - MT chưa đủ tư cách hợp lệ tham gia đấu thầu, các nhà thầu có đủ tư cách tham gia đấu thầu lại không thỏa mãn các yêu cầu tài chính và kinh nghiệm. Vì vậy, theo ông Lịch chúng ta cần phải xem xét vai trò thực sự của nhà thầu là như thế nào.
Kiên quyết “cắt bỏ”
Để nâng cao hiệu quả hoạt động của dự án thời gian tới Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Hiển khẳng định: Bộ kiên quyết nếu nhà thầu nào không đủ năng lực tài chính, dự án chậm so với tiến độ đã cam kết ở 3 gói thầu trở lên có thể cắt hợp đồng và tìm kiếm nhà thầu phù hợp hơn. Trên cơ sở đó, tiến hành tái cơ cấu dự án VLAP theo hướng thực hiện khoản kinh phí còn lại cho lĩnh vực cung cấp trang thiết bị đồng bộ và chuyển giao công nghệ cho các tỉnh đã hoàn thiện cơ sở dữ liệu hoặc hoàn thiện mô hình thí điểm tại một tỉnh, một huyện nhất định.
Để làm được điều đó, theo Thứ trưởng Hiển cần xem xét lại nội dung, thiết bị và nguồn nhân lực cho mô hình quản lý đất đai hiện đại với việc chỉ xây dựng một loại cơ sở dữ liệu được liên thông từ trung ương tới tỉnh, huyện, xã, phường. Tỉnh nào đã thực hiện tốt, sẽ tiếp tục đầu tư làm tiếp, các tỉnh có tiến độ chậm, chất lượng không cao sẽ cắt nguồn kinh phí thực hiện. Tỉnh nào làm xong phải đưa vào sử dụng ngay để kiểm nghiệm thực tế, đánh giá kết quả, khả năng bảo mật cũng như chất lượng phục vụ, rút kinh nghiệm cho việc triển khai đồng bộ trên phạm vi cả nước.
Năm 2012, Tổng cục Quản lý Đất đai phấn đấu hoàn thành tái cấu trúc dự án và các gói thầu dịch vụ đăng ký đã và đang thực hiện đồng thời, đầu tư mới và thực hiện xây dựng mô hình mẫu ở các tỉnh. Đại diện lãnh đạo Công ty cổ phần trắc địa Đại Thành cho biết, nhân tố giúp xây dựng mô hình mẫu thành công tại các tỉnh trước tiên phải kể đến người dân do đó, các cơ quan quản lý cần phải tạo điều kiện cho người dân được tham gia các cuộc họp, góp ý kiến trong quá trình đo đạc, đăng ký đất đai... Vì theo vị đại diện này, chính các hoạt động cộng đồng đã củng cố lòng tin của người dân. Đặc biệt, liên quan đến đất đai, cần thiết phải phổ biến thông tin để giảm bớt lo ngại của người dân về bị chiếm đoạt.
Được biết, tới đây, dự án sẽ tích cực thực hiện các biện pháp phổ biến thông tin về đăng ký đất đai và các dịch vụ đất đai, thông qua những tài liệu bằng ngôn ngữ đơn giản, hoặc các áp phích lớn. Quy trình thủ tục Đăng ký đất đai sẽ được công bố tại các Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất và phổ biến chi tiết cho các cơ quan tại địa phương. Hy vọng, với những động thái trên chúng ta sẽ lựa chọn được những nhà thầu thực sự có năng lực giúp công tác quản lý đất đai ngày càng minh bạch và công bằng hơn.
Nguyễn Thanh
English
