Hợp tác Việt Nam- Angola: Chưa xứng tiềm năng

Vừa qua, tại Hà Nội, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã phối hợp với Đại sứ quán Angola tại Việt Nam tổ chức “Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam-Angola: Đối tác mới cho sự phát triển”. Diễn đàn là cơ hội tốt cho doanh nghiệp hai nước đồng thời thể hiện quyết tâm thúc đẩy hơn nữa quan hệ hợp tác thương mại, đầu tư giữa quốc gia.

Đối tác mới nhiều tiềm năng

Với những dấu hiệu tươi sáng trong việc khôi phục kinh tế, Angola hứa hẹn là thị trường rộng mở, nhiều tiềm năng cho các doanh nghiệp Việt Nam khai thác và đẩy mạnh đầu tư. Đặc biệt là các chính sách thu hút đầu tư hấp dẫn cho đầu tư công và tư. Nước này cũng có những văn bản pháp lý và kế hoạch quốc gia về các lĩnh vực nhằm tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho các doanh nghiệp nước ngoài đến đầu tư. Trong những năm gần đây, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Angola đã có sự gia tăng mạnh. Nếu như năm 1999, Việt Nam chỉ xuất khẩu sang Angola khoảng 7,2 triệu USD thì năm 2010, Việt Nam đã xuất sang thị trường Angola gần 111,2 triệu USD. Các sản phẩm xuất khẩu chính là gạo (chiếm khoảng 80%), hàng dệt may, giày dép, máy móc thiết bị phụ tùng, thủy sản, xe máy… Kim ngạch thương mại hai nước năm 2011 đạt khoảng 100 triệu USD.

Sự kiện mang tính bước ngoặt trong viêc mở rộng quan hệ giữa hai bên là Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam - Châu phi – Trung Đông đã được Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ cho Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam xây dựng và triển khai hoạt động từ đầu năm 2011. Diễn đàn được phát triển từ Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Châu phi với nhiệm kỳ hoạt động 5 năm tính đến 2010. Ban lãnh đạo và Ban cố vấn diễn đàn đã được thành lập vào cuối năm 2011 và tiến hành các hoạt động xúc tiến thương mại giữa các bên. Diễn đàn là cầu nối, là kênh thông tin quan trọng làm nhiệm vụ chắp mối, cung cấp các chính sách thúc đẩy quan hệ kinh tế thương mại Việt Nam với các nước Châu Phi và Trung Đông. Theo ông Lê Đăng Dũng, Chủ Tịch Diễn đàn, diễn đàn còn hỗ trợ và tư vấn cho doanh nghiệp Việt Nam về thông tin, đào tạo, tăng cường trao đổi thương mại, trao đổi phái đoàn, đẩy mạnh buôn bán song phương và triển khai các hoạt động xúc tiến khác.

Vài năm gần đây, Angola thu hút nhiều dự án đầu tư của Việt Nam như Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam, Tổng công ty Dầu khí (PetroVietnam)... Ngoài ra, nước châu Phi cũng có khá nhiều lao động Việt Nam. Hiện tại cộng đồng người Việt Nam đang làm ăn, buôn bán tại Luanda (thủ đô Angola) khoảng 5.000 người…

Cũng tại Diễn đàn đã diễn ra lễ ký thỏa thuận hợp tác tổng thầu xây dựng giữa Công ty cổ phần thiết bị công nghiệp và Xây dựng Việt Nam và Tổng công ty TAMAR LDA của Angola về thực hiện dự án xây dựng nhà ở cho quân nhân Bộ Quốc phòng Angola trị giá 3 tỷ USD. Đây là một trong những hoạt động quan trọng trong chuyến thăm Việt Nam của Phó Tổng thống Angola.

Chưa xứng tiềm năng

Mặc dù tiềm năng cho việc hợp tác kinh tế giữa hai nước là rất lớn, mong muốn của chính phủ và doanh nghiệp hai nước trong việc thúc đẩy quan hệ hợp tác kinh tế và xúc tiến đầu tư đã được khẳng định nhưng thực tế là cho đến nay, giao dịch về thương mại giữa hai nước vẫn còn rất khiêm tốn, chưa tương xứng với tiềm của hai bên. Đặc biệt, về hợp tác đầu tư trực tiếp của Việt Nam vào Angola và ngược lại đến nay hầu như chưa đạt được thành quả cao trong khi cơ hội để hai bên xúc tiến đầu tư trong các lĩnh vực như viễn thông, khai khoáng, nông ngư nghiệp…là không hề nhỏ. Nhập khẩu của Việt Nam từ Angola hiện nay đang ở mức khiêm tốn, năm 2010 là xấp xỉ 5 triệu USD. Hàng hóa nhập khẩu chủ yếu là sắt thép phế liệu, thức ăn gia súc và nguyên liệu…

Lĩnh vực dầu khí là một trong những lĩnh vực nhiều tiềm năng nhưng cũng chưa được khai thác triệt để. Ông Kiala N. Gabriel, Quốc vụ khanh phụ trách Công nghiệp, Khoáng sản Angola, trong diễn đàn cho biết, hiện nay Angola có khoảng 100 mỏ chưa được khai thác ở vùng nước sâu và rất sâu. Dầu khí của Angola tập trung nhiều ở vũng cạn Kwanza, vũng cạn Baixo Congo… Angola mong muốn sẽ được hợp tác nhiều hơn nữa với đối tác Việt Nam.

Ngoài ra, đã có doanh nghiệp Việt Nam xúc tiến đầu tư vào Angola, ví dụ như Tập đoàn Dầu khí, Tập đoàn Viettel…, nhưng vẫn chưa được cấp phép.

Về nguyên nhân của những hạn chế trong quan hệ hợp tác này, ông Lê Đăng Dũng, Chủ Tịch Diễn đàn DN Việt Nam - Châu Phi – Trung Đông cho rằng có nhiều nguyên nhân đến từ cả phía doanh nghiệp và phía nhà nước.

Thứ nhất, doanh nghiệp do chưa có đủ thông tin, chưa tự tin vào khả năng thành công tại Angola, còn e ngại trước những rủi ro và thách thức nên chưa mạnh dạn đầu tư. Các doanh nghiệp lớn chưa tiên phong khai phá thị trường nên các doanh nghiệp nhỏ lại càng e ngại.

Thứ hai, mặc dù chính phủ hai bên có chủ trương khuyến khích hợp tác kinh tế, nhưng nếu như có các chính sách hỗ trợ cụ thể, thủ tục hành chính thuận tiện thì các doanh nghiệp sẽ tự tin xúc tiến đầu tư và nhanh chóng thực hiện đầu tư có hiệu quả.

Ngoài ra, do khoảng cách địa lý khá xa, nên việc tiếp cận thông tin được cho là trở ngại lớn nhất đối với doanh nghiệp hai nước trong hợp tác đầu tư.

Chủ Tịch Diễn đàn DN Việt Nam - Châu Phi – Trung Đông cũng vui mừng khi biết Đại sứ quán Ăng gô la chính thức được thiết lập tại Việt Nam. Điều đó cũng thể hiện quan tâm của Chính phủ Angola trong việc tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Việt Nam tìm kiếm cơ hội kinh doanh, đặc biệt là tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Việt Nam trong việc xin visa vào Ăng gô la một cách dễ dàng và thuận lợi.

Thu Hà- Anh Sơn