Bản chất tái cấu trúc là thay đổi chiến lược kinh doanh

Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới còn chưa thể vượt qua khủng hoảng; kinh tế trong nước còn chìm lắng; không phân biệt DN mới tồn tại 1-2 năm, hay DN đã có bề dày kinh nghiệm kinh doanh 10, 20 năm, cũng không phân biệt loại hình hay quy mô của DN; tất cả đều phải thực hiện tái cơ cấu để phù hợp với hoàn cảnh thì mới có thể tồn tại và phát triển. Và một khi DN muốn mở rộng hay thu nhỏ quy mô, tất yếu DN cũng sẽ phải thiết kế quy trình cải cách DN phù hợp với mục tiêu kinh doanh. Bản chất thực của tái cấu trúc là thay đổi chiến lược kinh doanh. Đó là quan điểm của của TS Phạm Thu Hằng – Tổng thư ký VCCI, Giám đốc Trung tâm Trung tâm hỗ trợ DNNVV trong buổi trao đổi với phóng viên Tạp chí Vietnam Business Forrum về vấn đề tái cấu trúc DN. Thanh Yên thực hiện.

Thưa Bà cấu tái cấu trúc DN, tái cấu trúc nền kinh tế dường như đã trở thành thành ngữ thời nay của giới doanh nhân; tuy nhiên việc tái cấu trúc thực sự trong DN dường như chưa được mạnh mẽ lắm?

Có khá nhiều lý do để DN cần đến giải pháp lớn là tái cấu trúc. Đã có những số liệu thống kê cho thấy ở nhiều doanh nghiệp thành công trên thế giới thường thực hiện tái cấu trúc theo chu kỳ khoảng 7-9 năm/lần. Lãnh đạo ở những công ty này là người có tầm nhìn, có thể hoạch định chiến lược và thiết kế một mô hình mới cho DN trong bối cảnh mới khi DN đã hoạt động được 5-6 năm.

Lý do khác có thể dẫn đến việc tái cấu trúc DN là khi chính DN đó phải chịu sức ép từ thị trường, chẳng hạn như trong giai đoạn khủng hoảng nền kinh tế hiện nay, thì cũng xuất hiện nhu cầu phải tái cấu trúc. Khi DN muốn mở rộng hay thu nhỏ quy mô, tất yếu DN cũng sẽ phải thiết kế quy trình cải cách DN phù hợp với mục tiêu kinh doanh; đó chũng chính là tái cấu trúc.

Tuy nhiên, điều quan trọng là DN phải tự xác định được vị trí của mình, ảnh hưởng của mình trong chuỗi sản xuất, cung ứng dịch vụ. Việc định vị đó còn được xem xét ở các khía cạnh lớn hơn, như: vị trí của DN trong nền kinh tế; trong một ngành cụ thể; trong một vùng kinh tế cụ thể. Việc định vị này sẽ giúp DN xác định rõ nội dung của phương án tái cấu trúc hiệu quả nhất.

Lý do của tình hình doanh nghiệp nói nhiều về tái cấu trúc nhưng làm không mạnh mẽ chính là do họ chưa thực sự định vị trí của mình như đã nói ở trên.

Vậy mổ xẻ chi tiết thì DN cần phải “tự tìm hiểu mình” trên các khía cạnh nào. Thưa Bà?

Thực tế đã có khá nhiều DN tưởng rằng mình đã tái cấu trúc nhưng vẫn không đem lại được sự thay đổi đáng kể nào về hiệu quả sản xuất kinh doanh. Phân tích kỹ thì thấy thực chất việc tái cấu trúc ở một số DN chỉ đơn thuần là sự đổi chỗ về nhân sự và sau đó trông chờ các nhân sự trên cương vị mới dẽ đem lại sự thay đổi về công việc chung. Đây là một cách làm không hiệu quả. Để có thể tái cấu trúc thành công, DN cần phải phân tích, đánh giá kỹ đồng thời các yếu tố: nguồn vốn, thị trường mục tiêu và cơ cấu tổ chức.

Trong Báo cáo Thường niên về DN năm 2010 do VCCI phát hành có nhận định về tốc độ chuyển dịch khá nhanh của một số ngành mới và sinh lời cao như: thông tin – truyền thông, dịch vụ khoa học công nghệ, giáo dục đào tạo; tuy nhiên DN hoạt động trong các ngành này về quy mô không lớn; không giải tạo được nhiều chỗ làm việc cho người lao động. Sau 1 năm, khi VCCI phát hành Báo cáo Thường niên năm 2011 thì tình hình chuyển dịch của DN vào các ngành này không được cải thiện bao nhiêu.

Cũng tương tự như vậy: các báo cáo của VCCI cho thấy các ngành sản xuất truyền thống tại Việt Nam không đổi mới được nhiều về công nghệ nên không tạo được nhiều giá trị gia tăng; Như vậy, công nghệ thực sự là vấn đề “nút cổ chai” không chỉ của DN mà còn là vấn đề quan trọng của cả ngành.

Những dẫn chứng trên cho chỉ khi DN phân tích đánh giá đồng thời cả 3 yếu tố nguồn vốn, thị trường mục tiêu và cơ cấu tổ chức mới có thể xác định được cho mình chiến lược kinh doanh mới, hiệu quả hoặc tái cơ cấu thành công.

Những xu hướng chính trong tái cấu trúc hiện nay là gì, thưa Bà?

Tại các DN đã tái cấu trúc thành công; thường thuộc 1 trong 2 xu hướng chính: tái cấu trúc dựa vào nguồn lực hoặc tái cấu trúc dựa vào lợi thế cạnh tranh. Khi xây dựng phương án tái cấu trúc doanh nghiệp nên tính toán lựa chon xu hướng nào phù hợp với mình.

Tuy nhiên trọng tâm của tái cấu trúc vấn là vấn đề con người? thưa Bà.

Điều này đúng. Có rất nhiều việc phải làm trong quá trình tái cấu trúc DN. Nhưng trọng tâm chính của quy trình chuyển hóa và thanh lọc này vẫn là con người, tức là thực hiện tái cơ cấu nhân sự. Ngay cả việc tái cơ cấu nhân sự thành công cũng phải dựa trên thực hiện quy trình đào tạo trong DN. Công tác đào tạo nhằm mục đích trang bị những kiến thức mới, kỹ năng làm việc theo cách mới cho quản lý và nhân viên để họ thích nghi với môi trường mới, và vận hành tốt hệ thống tổ chức mới. Một thực tế là từ trước đến nay, rất ít DN Việt Nam đầu tư ngân sách lớn cho đào tạo. Khi thực sự tái cấu trúc, điều này phải thay đổi.

VCCI đã có hỗ trợ nào cho DN trong việc tái cấu trúc?

Tháng 12/2011 Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 9-12-2011 về “Xây dựng và phát huy vai trò đội ngũ doanh nhân Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế”. Triển khai Nghị quyết, VCCI xây dựng và thực hiện Đề án tái cấu trúc nhằm củng cố, kiện toàn, nâng cao chất lượng hoạt động để Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam thực sự trở thành tổ chức chính trị-xã hội-nghề nghiệp vững mạnh.

Song song với việc tự đổi mới mình, VCCI đồng thời nghiên cứu thực tiễn kinh nghiệm thế giới và trong nước về tái cấu trúc DN để xây dựng, triển khai thực hiện chương trình hỗ trợ DN tái cấu trúc, đặc biệt lưu ý đến các giải pháp xây dựng, thực hiện chiến lược kinh doanh phù hợp, hiện đại.

VCCI Cũng sẽ tổ chức điều tra, khảo sát về thực trạng các ngành kinh tế, các khu vực kinh tế để hỗ trợ về thông tin cho DN trong quá trinhd xây dựng kế hoạch tái cấu trúc DN. Đặc biệt, VCCI sẽ xây dựng và đề xuất với Đảng, Nhà nước triển khai thực hiện chương trình quốc gia giai đoạn từ 2011 đến 2020 về đào tạo doanh nhân, đào tạo khởi sự DN, trang bị các kiến thức cần thiết về kinh doanh, pháp luật và trách nhiệm xã hội cho các DN đang hoạt động và DN mới.

Về công tác hỗ trợ cụ thể, mới đây VCCI đã hỗ trợ DN ở Ninh Bình và Thanh Hóa trong việc xác định tầm nhìn, định hướng chiến lược, mục tiêu kinh doanh nhằm thực hiện tái cấu trúc, nâng cao hiệu quả hoạt động và sức cạnh tranh của doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp phát triển bền vững và hội nhập quốc tế. Những chương trình hỗ trợ này sẽ tiếp tục được triển khai tại các địa phương khác.