Thúc đẩy hợp tác Anh - Việt Nam phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh

Trong bối cảnh Việt Nam định hướng xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế, việc phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh đang được xem là bước đi quan trọng giúp nâng cao tính minh bạch của thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp quản trị rủi ro giá và thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế.

Nhằm thúc đẩy phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam, mới đây, Đại sứ quán và Tổng Lãnh sự quán Vương quốc Anh tại Việt Nam phối hợp với Boston Consulting Group tổ chức phiên bồi dưỡng nâng cao năng lực hợp tác Anh – Việt Nam.

Hoàn thiện nền tảng phát triển thị trường hàng hóa phái sinh

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết Việt Nam đang định hướng xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế có khả năng kết nối khu vực và toàn cầu. Trong định hướng đó, thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh được xem là công cụ quan trọng nhằm nâng cao tính minh bạch của thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp quản trị rủi ro giá và thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế.

Theo Thứ trưởng, Chính phủ đã ban hành Nghị định 330/2025/NĐ-CP quy định về thành lập và hoạt động của sở giao dịch hàng hóa trong Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam. Nghị định thiết lập khung pháp lý linh hoạt, tiệm cận thông lệ quốc tế, đồng thời quy định mô hình trung tâm thanh toán bù trừ độc lập nhằm tăng cường an toàn hệ thống và nâng cao năng lực quản trị rủi ro.

Thực tế cho thấy thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam đang từng bước mở rộng. Năm 2025, tổng khối lượng giao dịch đạt khoảng 1,54 triệu hợp đồng, tăng hơn 34% so với năm trước, với tổng giá trị giao dịch ước trên 1,9 triệu tỷ đồng. Kết quả này cho thấy thanh khoản thị trường đang được cải thiện, đồng thời phản ánh nhu cầu ngày càng tăng của doanh nghiệp trong việc sử dụng công cụ phái sinh để phòng ngừa biến động giá.

Tuy nhiên, mức độ gắn kết giữa giao dịch phái sinh và thị trường hàng hóa vật chất trong nước vẫn còn hạn chế. Vì vậy, trong thời gian tới, Việt Nam dự kiến từng bước thí điểm giao dịch hàng hóa vật chất qua sở giao dịch đối với một số mặt hàng chủ lực. Việc triển khai mô hình này được kỳ vọng sẽ giúp hình thành giá tham chiếu trong nước, đồng thời nâng cao vai trò định giá của Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Chương trình hội thảo được thiết kế với bốn phiên chuyên đề, tập trung vào các nội dung quan trọng trong phát triển thị trường hàng hóa và phái sinh. Tại các phiên thảo luận, các chuyên gia đã phân tích bức tranh tổng thể của thị trường hàng hóa toàn cầu, chia sẻ kinh nghiệm từ các mô hình phát triển tiêu biểu, đồng thời đánh giá vị thế của Việt Nam trong tiến trình hội nhập với thị trường tài chính quốc tế.

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng trao đổi về thiết kế cấu trúc thị trường, bao gồm mô hình sở giao dịch, cơ chế vận hành trung tâm thanh toán bù trừ, khung pháp lý và danh mục sản phẩm giao dịch phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam. Nội dung quản lý rủi ro và giám sát thị trường cũng được đặt ra với nhiều kinh nghiệm quốc tế được chia sẻ nhằm tăng cường năng lực quản trị khi triển khai thị trường phái sinh.

Tăng cường hợp tác quốc tế, mở rộng hệ sinh thái giao dịch hàng hóa

Trong khuôn khổ chương trình Growth Gateway, Chính phủ Vương quốc Anh, Bộ Công Thương Việt Nam và Boston Consulting Group đã triển khai nhiều hoạt động nghiên cứu đối sánh, đào tạo chuyên môn và kết nối với các sở giao dịch, trung tâm thanh toán bù trừ cũng như các nhà cung cấp công nghệ hàng đầu của Anh.

Hiện nay, Anh sở hữu nhiều định chế tài chính có uy tín quốc tế như London Metal Exchange, ICE Futures Europe và GMEX Group. Các tổ chức này được đánh giá là những mô hình tiêu biểu về quản trị sở giao dịch và vận hành hệ thống thanh toán bù trừ theo chuẩn mực toàn cầu.

Phía Anh khẳng định sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn nhằm hỗ trợ Việt Nam xây dựng khuôn khổ thị trường phù hợp với điều kiện trong nước, đồng thời tiệm cận các thông lệ quốc tế.

Một bước tiến đáng chú ý trong tiến trình này là việc Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định 330/2025/NĐ-CP, tạo hành lang pháp lý cho các sở giao dịch hàng hóa hoạt động trong Trung tâm Tài chính Quốc tế. Nghị định mở rộng danh mục sản phẩm giao dịch, bao gồm nông sản, năng lượng, kim loại (trừ vàng), tín chỉ carbon và một số tài sản số, đồng thời làm rõ cơ chế hợp đồng giao ngay và hợp đồng phái sinh.

Theo định hướng phát triển, từ năm 2026 Việt Nam dự kiến thí điểm giao dịch hàng hóa vật chất đối với một số mặt hàng nông sản chủ lực, kết hợp linh hoạt giữa hợp đồng giao ngay, kỳ hạn và hợp đồng phái sinh. Mô hình này được kỳ vọng sẽ giúp kết nối vùng sản xuất với doanh nghiệp xuất khẩu, chế biến, logistics, kho bãi, ngân hàng và nhà đầu tư, qua đó hình thành hệ sinh thái thị trường hoàn chỉnh xoay quanh sở giao dịch hàng hóa.

Phát biểu tại sự kiện, Đại sứ Iain Frew đánh giá cao vai trò của Bộ Công Thương Việt Nam trong việc nghiên cứu tiêu chuẩn quốc tế và thúc đẩy cải cách thể chế nhằm phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh.

Theo ông, Việt Nam có nhiều lợi thế để trở thành một trong những trung tâm giao dịch hàng hóa và phái sinh hấp dẫn của khu vực. Đại sứ cũng bày tỏ mong muốn Vương quốc Anh tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế và xây dựng thị trường hàng hóa hiện đại, minh bạch, kết nối sâu với thị trường toàn cầu.

Hiền Quyên (Vietnam Business Forum)