Thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt để nâng cao hiệu quả quản lý thuế

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng vừa có công điện gửi Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố về việc tăng cường phối hợp thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế trong năm 2026.

Đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt

Theo Bộ Tài chính, thời gian qua cơ quan thuế cùng các cơ quan liên quan đã triển khai nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ người nộp thuế tuân thủ các quy định về thuế, hóa đơn, chứng từ. Các giải pháp cải cách, hiện đại hóa quản lý thuế được triển khai đồng bộ, góp phần tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế.

Tiếp tục hướng dẫn và tuyên truyền để thúc đẩy phát triển các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt

Đặc biệt, với sự chỉ đạo và phối hợp chặt chẽ của UBND các tỉnh, thành phố trong công tác quản lý thuế tại địa phương, nhiều giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh đã được triển khai hiệu quả. Trong đó có việc hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi sang phương pháp kê khai kể từ ngày 1/1/2026, tạo nền tảng thuận lợi cho việc triển khai nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước năm 2026.

Đến nay, cộng đồng doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và người dân cơ bản đã chấp hành các quy định, chính sách về thuế, hóa đơn và chứng từ. Đồng thời, các tiện ích như khai thuế điện tử, nộp thuế điện tử, hoàn thuế điện tử, hóa đơn điện tử cũng như các giải pháp thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng được áp dụng rộng rãi, góp phần nâng cao tính minh bạch trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính cho biết tại một số địa bàn, ngành nghề và khu vực kinh tế vẫn còn tồn tại tình trạng lợi dụng thanh toán tiền mặt hoặc sử dụng tài khoản cá nhân để che giấu doanh thu, qua đó trốn tránh nghĩa vụ thuế với ngân sách nhà nước. Một số vụ việc vi phạm đã được cơ quan thuế phối hợp với cơ quan chức năng phát hiện, điều tra và khởi tố theo quy định pháp luật.

Trước thực tế đó, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế, đồng thời tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch và công bằng, Bộ Tài chính đề nghị lãnh đạo các tỉnh, thành phố tiếp tục quan tâm chỉ đạo các cơ quan, đơn vị liên quan tăng cường phối hợp với cơ quan thuế triển khai các nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng được Bộ Tài chính nhấn mạnh là tiếp tục triển khai hiệu quả các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt.

Theo đó, các địa phương cần tăng cường công tác chỉ đạo, hướng dẫn và tuyên truyền để thúc đẩy phát triển các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt, đảm bảo đáp ứng nhu cầu thanh toán của người dân, doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Việc mở rộng các phương thức thanh toán hiện đại không chỉ tạo thuận lợi cho hoạt động giao dịch mà còn góp phần tiết kiệm chi phí xã hội, tăng tính minh bạch trong lưu thông tiền tệ.

Bên cạnh đó, việc phát triển thanh toán không dùng tiền mặt cũng được xem là giải pháp quan trọng trong công tác phòng, chống thất thu thuế và ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật. Các địa phương cần triển khai các giải pháp phù hợp theo nguyên tắc quản lý rủi ro, bảo đảm đúng quy định của pháp luật.

Cùng với việc thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, Bộ Tài chính cũng đề nghị các địa phương tiếp tục triển khai các giải pháp hỗ trợ và tăng cường quản lý việc sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền. Đây là giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế đối với hoạt động bán hàng hóa và cung cấp dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng.

Việc triển khai đồng bộ hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền sẽ giúp cơ quan quản lý nắm bắt kịp thời dữ liệu giao dịch bán hàng, qua đó tăng cường tính minh bạch, hạn chế gian lận trong kê khai doanh thu và nghĩa vụ thuế.

Tăng cường quản lý thuế hộ, cá nhân kinh doanh

Bộ Tài chính cũng đề nghị các địa phương tiếp tục triển khai các nhiệm vụ tại Công văn số 17142/BTC-CT ngày 4/11/2025 về việc phối hợp chỉ đạo công tác quản lý thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh khi thực hiện xóa bỏ thuế khoán từ ngày 1/1/2026.

Theo đó, các địa phương cần đặc biệt chú trọng công tác tuyên truyền, hướng dẫn và hỗ trợ hộ kinh doanh trong quá trình chuyển đổi sang phương thức kê khai thuế. Đây là bước chuyển quan trọng nhằm nâng cao tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh, đồng thời giúp cơ quan quản lý thuế theo dõi, quản lý hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, các địa phương cần phát huy vai trò của Ban Chỉ đạo chống thất thu ngân sách nhà nước tại địa phương, tăng cường các biện pháp kiểm tra, giám sát việc chấp hành quy định về thuế, hóa đơn và chứng từ. Thông qua công tác kiểm tra, giám sát, các cơ quan chức năng có thể kịp thời phát hiện các rủi ro tuân thủ cũng như các hành vi vi phạm pháp luật để xử lý theo quy định.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính cũng nhấn mạnh việc triển khai các biện pháp quản lý thuế cần đảm bảo không làm phát sinh thêm các thủ tục hành chính không cần thiết, tránh gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp. Mục tiêu của các giải pháp quản lý là vừa nâng cao hiệu quả quản lý thuế, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Ngoài ra, việc trao đổi và khai thác thông tin phục vụ công tác quản lý thuế phải được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật về quản lý thuế và bảo mật thông tin, bảo đảm an toàn dữ liệu và quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế.

Bộ Tài chính khẳng định, sự vào cuộc đồng bộ và quyết liệt của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là chính quyền các cấp tại địa phương, sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện thành công các nhiệm vụ quản lý thuế và hoàn thành dự toán thu ngân sách nhà nước năm 2026.

Đồng thời, việc tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt và nâng cao hiệu quả quản lý thuế cũng sẽ góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng, qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân theo các mục tiêu đã được Trung ương, Quốc hội và Chính phủ đề ra.

Lê Hiền (Vietnam Business Forum)