Thành phố bền vững: Thách thức và cơ hội cho Việt Nam

Là quốc gia có tốc độ đô thị hóa cao nhất Đông Nam Á, Việt Nam đang phải đối mặt với rất nhiều thách thức do sự bùng nổ dân số, sự phát triển nhanh chóng của các thành phố… Làm thế nào để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và đảm bảo được cân bằng xã hội là chủ đề chính của hội thảo “Các thành phố bền vững: Thách thức và cơ hội cho Việt Nam” được tổ chức ngày 10/7 tại Hà Nội. Sự kiện do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Bộ Xây dựng và Siemens Việt Nam phối hợp đồng tổ chức.

Theo dự đoán, đến năm 2050, hành tinh của chúng ta sẽ có 550 thành phố với quy mô dân số hơn 1triệu người. Các thành phố này chính là động lực của sự tăng trưởng trong tương lai và sự gia tăng của các trung tâm đô thị sẽ mang lại những cơ hội phát triển, việc làm và sự thịnh vượng cho xã hội.

Việt Nam có rất nhiều tiền đề và điều kiện tốt để hình thành và phát triển các thành phố bền vững. Trong đó phải kể đến: Vị trí địa lý thuận lợi, dân số trẻ với nguồn lao động dồi dào, môi trường kinh doanh khá thông thoáng và đặc biệt, Việt Nam là một trong những thành viên có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong khu vực ASEAN. Chính những điều kiện thuận lợi này đã tạo điều kiện cho các dòng vốn đầu tư lớn đổ vào Việt Nam trong thời gian vừa qua. Việt Nam đã trở thành điểm đến đầu tư lý tưởng và an toàn cho các doanh nghiệp đến đầu tư. Đây là điều kiện để xây dựng và phát triển các thành phố bền vững trong tương lai.

Tại hội thảo, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng chia sẻ: “Mục tiêu của Chính phủ Việt Nam là phát triển hiệu quả và bền vững một hệ thống đô thị quốc gia, trong đó có các đô thị trung tâm với quy mô và tính chất đa dạng được phân bổ trên không gian lãnh thổ toàn quốc, phát triển đô thị không chỉ phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội mà còn đảm bảo an ninh quốc phòng”.

Theo Chủ tịch Phòng Thương mại và công nghiệp Việt Nam - ông Vũ Tiến Lộc, phần lớn các nước trên thế giới đều phải trải qua đô thị hóa với tỷ lệ ít nhất 50% trước khi đạt mức thu nhập trung bình. Báo cáo Đánh giá đô thị hóa ở Việt Nam của Ngân hàng Thế giới (năm 2011) cho thấy, tỷ lệ đô thị hóa của Việt Nam trong 10 năm qua là 30%, tốc độ tăng trưởng dân cư đô thị là 3,4%. Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển đổi đô thị hóa với tốc độ nhanh. Làn sóng đô thị hoá đang tiếp tục lan rộng như một quá trình kinh tế, xã hội - quá trình mở rộng thành phố, tập trung dân cư. Chính điều này đã làm thay đổi các mối quan hệ xã hội, gắn liền với với công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Ngoài ra, điều này còn góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao giá trị lao động, tạo môi trường ứng dụng rộng rãi khoa học, kỹ thuật, phát triển kinh tế, cải thiện và nâng cao đời sống của người lao động. Đó là xu hướng chủ đạo và là mặt tích cực của đô thị hoá.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, những nhu cầu đặc biệt của các thành phố này cũng đặt ra nhiều thách thức to lớn. Theo thống kê, 1/2 dân số thế giới hiện đang sinh sống tại các thành phố, và dự đoán đến năm 2030, sẽ có thêm khoảng 2 tỉ người sinh sống tại các thành phố lớn – chiếm khoảng 60% dân số thế giới. Bên cạnh tầm quan trọng ngày một tăng về mặt kinh tế, các trung tâm đô thị là nguyên nhân dẫn đến nhu cầu tiêu thụ về năng lượng và tài nguyên ngày một tăng cao. Các thành phố này tiêu tốn 75% nguồn năng lượng và 60% lượng nước sạch của cả thế giới đồng thời sản sinh đến 70% lượng phát thải khí nhà kính, chủ yếu là khí CO₂. Cũng theo ông Lộc, đô thị hoá ở Việt Nam còn nhiều mặt bất cập, đang phát sinh những vấn đề bức xúc cần được nhận thức đúng và giải quyết hiệu quả. Đó là vấn đề ô nhiễm môi trường, tắc nghẽn giao thông, quá tải hạ tầng xã hội, quá tải hệ thống cung cấp các dịch vụ tiện ích (điện, nước, vệ sinh môi trường…) và dịch vụ xã hội như giáo dục, y tế v.v…

Ngoài ra, sự phát triển mạnh mẽ của các thành phố còn đặt ra những thách thức to lớn về cơ sở hạ tầng. Những thách thức này không chỉ bao gồm việc đảm bảo chất lượng cuộc sống cao cho người dân mà còn phải đảm bảo tính cạnh tranh về mặt kinh tế của các trung tâm đô thị cũng như đảm bảo các nguồn tài nguyên được sử dụng một cách có hiệu quả. Việt Nam hiện đang phải đối mặt với những thách thức tương tự do sự bùng nổ của các thành phố và do quá trình đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ. Thách thức chủ yếu hiện nay là làm thế nào để thúc đẩy được tăng trưởng kinh tế nhưng vẫn phải kiểm soát được những ảnh hưởng về sinh thái, cơ sở hạ tầng và xã hội trong quá trình đô thị hóa đồng thời mang lại một cuộc sống chất lượng cao cho cư dân đô thị.

Ông Lothar Herrmann, Tổng giám đốc Siemens khu vực Đông Nam Á và Châu Á Thái Bình Dương nhận định: Có rất nhiều thách thức Việt Nam đang phải đối mặt hiện nay. Ông cũng đưa ra các chỉ số so sánh các thành phố dựa trên 8 lĩnh vực của phát triển bền vững: Khí CO2, năng lượng, tòa nhà, vận tải, sử dụng đất và quản lý rác thải, nước, không khí, quản lý nhà nước. Về vấn đề hợp tác giữa hai bên, Siemens đã và đang hợp tác chặt chẽ cùng những đối tác và khách hàng Việt Nam để giải quyết. Sự hợp tác này sẽ mang lại những sản phẩm, giải pháp và dịch vụ tốt nhất có thể cho các thành phố chính là một nhiệm vụ chiến lược quan trọng và là một phần trong chiến lược tăng trưởng của Siemens. 3 dự án xanh điển hình của Siemens tại Việt Nam hiện nay là: Nhà máy điện chu trình kết hợp Cà Mau 1&2; Trạm Quảng Ninh 500KV và tòa tháp Bitexo-tòa tháp tài chính cao nhất ở Hồ Chí Minh hiện nay.

Thu Hà