Lòng tin sụt giảm

Kết quả của cuộc khảo sát lần thứ tám về Chỉ số kinh doanh của các doanh nghiệp châu Âu hàng quý do EuroCham thực hiện vào tháng 7 năm 2012 và vừa công bố cho thấy mức độ tin cậy và triển vọng kinh doanh trong cộng đồng doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam lần đầu tiên đã giảm xuống dưới mức chỉ số “trung bình” (50 điểm). Các doanh nghiệp của EuroCham tham gia vào cuộc khảo sát bày tỏ sự lo ngại ngày càng tăng về tình hình kinh doanh hiện tại, triển vọng kinh doanh cũng như triển vọng kinh tế tổng thể của Việt Nam.

Lo lắng về tình hình kinh doanh hiện tại

Chỉ số môi trường kinh doanh của các doanh nghiệp châu Âu giảm tiếp 5 điểm xuống còn 48. Trong đó, 38% doanh nghiệp tham gia vào cuộc khảo sát thuộc ngành công nghiệp dịch vụ, 30% thuộc ngành sản xuất, còn lại là thương mại và các ngành khác.

Ông Preben Hjortlund, Chủ tịch EuroCham nhận xét về cuộc khảo sát “Trong năm 2012, chỉ số về môi trường kinh doanh của EuroCham đã giảm từ 56 điểm xuống còn 48 điểm, điều này chỉ ra sự sụt giảm lòng tin vào Việt Nam như là một điểm đến đầu tư. Lần đầu tiên từ khi chúng tôi bắt đầu cuộc điều tra trong quý 3 năm 2010, chỉ số đã giảm xuống dưới mức trung bình (50 điểm) hướng đến quan điểm kinh doanh tiêu cực! Điều đó cho thấy các doanh nghiệp đang mất đi sự kiên nhẫn và điều này càng nhấn mạnh hơn nữa sự cần thiết rằng Việt Nam cần nâng cao sức cạnh tranh và sức thu hút như là một điểm đến kinh doanh.”

So với kết quả khảo sát gần đây nhất, có 7% phản hồi giảm mức đánh giá về tình hình kinh doanh hiện tại của doanh nghiệp. Mức độ đánh giá “tốt” giảm từ 34% xuống còn 29%, trong khi cùng thời kỳ này năm ngoái là 43%. Chỉ 1% phản hồi miêu tả tình hình kinh doanh hiện tại của họ là “xuất sắc”. Các đánh giá trung lập về tình hình kinh doanh hiện tại vẫn giữ trong khoảng 30%. Nhưng điều đáng lo ngại là có sự gia tăng về số doanh nghiệp (khoảng 10%) cho rằng tình hình kinh doanh hiện tại của họ là “rất xấu”. Tổng số 39% phản hồi có đánh giá tiêu cực về tình hình kinh doanh hiện tại.

Một xu hướng tiêu cực về triển vọng kinh doanh của các doanh nghiệp đang hình thành. Chỉ 31% nói là triển vọng kinh doanh “tốt” hoặc “xuất sắc”. Con số này giảm từ mức 38% của quý trước và giảm mạnh từ mức 42% phản hồi tích cực về triển vọng kinh doanh trong quý 2 của năm 2011. Sự dịch chuyển hướng về một triển vọng tiêu cực với 31% đánh giá “triển vọng kinh doanh” của họ là “không tốt” hoặc “rất xấu”. Cách đây một năm đánh giá về triển vọng tiêu cực chỉ có 20%.

Về kế hoạch đầu tư trong năm 2012, ý kiến của doanh nghiệp được chia thành 3 quan điểm: tăng đầu tư, duy trì mức hiện tại hoặc giảm đầu tư tại Việt Nam. Chỉ có 32% phản hồi hy vọng sẽ tăng đầu tư tại Việt Nam. Con số này giảm nhẹ từ mức 36% tại cuộc điều tra trước và giảm mạnh từ mức 52% có kế hoạch tăng 1 năm trước đây. Sự dao động ở mức 33% doanh nghiệp trong cuộc điều tra này có kế hoạch giảm đầu tư, trong đó 20% tuyên bố sẽ “giảm đáng kể” đầu tư tại Việt Nam trong năm nay. Trong cuộc điều tra của chúng tôi một năm trước, chỉ có 4% phản hồi tuyên bố sẽ giảm đáng kể đầu tư tại Việt Nam. Điều này cho thấy sự gia tăng xu hướng các doanh nghiệp thận trọng hơn với việc đầu tư và một vài doanh nghiệp đã bắt đầu kế hoạch giảm các hoạt động tại Việt Nam. Số lượng các doanh nghiệp mong muốn duy trì mức đầu tư hiện tại giảm nhẹ nhưng vẫn giữ ở mức gần 31%.

Sự lo ngại về lạm phát vẫn còn ở mức cao với 49% doanh nghiệp cho rằng lạm phát có tác động căn bản đến công việc kinh doanh của họ. Tuy nhiên, con số này cũng đã giảm một chút so với con số 52% của quý trước.

Khi được hỏi về tình hình kinh tế vĩ mô của Việt Nam trong vòng 6 tháng tới, 60% phản hồi cho rằng họ tiếp tục nhìn thấy sự suy giảm của một nền kinh tế vốn đã khó khăn. 30% nghĩ rằng tình hình sẽ ổn định và dần phục hồi. Điều này cho thấy các biện pháp ổn định kinh tế không làm giảm các lo ngại của cộng đồng doanh nghiệp về triển vọng kinh tế vĩ mô.

Ông Paul Jewell, Giám đốc điều hành Eurocham nhấn mạnh “Mặc dù đã có một vài bước tiến trong lạm phát, vẫn có một làn sóng hay các vấn đề hiện tại và mới làm xói mòn lòng tin trong môi trường kinh doanh tại Việt Nam: các vấn đề về kinh tế vĩ mô, thiếu cơ sở hạ tầng tương xứng và các thủ tục hành chính vẫn còn tiếp diễn…”

Lo ngại về Luật lao động mới

Luật Lao động mới có hiệu lực từ ngày 01 tháng 5 năm 2013 gây ra sự không chắc chắn và lo ngại cho các doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam. Có khoảng 42% cho rằng Luật Lao động mới có ảnh hưởng tiêu cực đến công việc kinh doanh của họ. 28% phản hồi cho rằng họ không chắc chắn về những gì quy định mới đưa ra, tạo ra sự thiếu thông tin sẵn có trong quy định mới và chính xác nó có nghĩa gì cho các công việc kinh doanh hàng ngày. 5% cho rằng Luật Lao động mới có tác động tích cực đến công việc kinh doanh của họ.

Khi được hỏi về vấn đề nào trong Luật Lao động mới là mối lo ngại lớn nhất của các doanh nghiệp thì hầu hết các doanh nghiệp đều cho rằng mối lo ngại của họ là những hạn chế chặt chẽ hơn với người lao động nước ngoài (73%), tiếp đó là việc tăng thời gian nghỉ sinh (46%) và hạn chế mới về làm việc quá giờ (34%). EuroCham sẽ tiếp tục kiến nghị người chủ lao động nên có quyền lựa chọn các ứng cử viên thích hợp dựa trên ý định của họ và tiến trình tuyển dụng nội bộ. Với mục tiêu cố gắng và cân bằng nhu cầu của Việt Nam nhằm kiểm soát thị trường lao động và sự tự do của người nước ngoài trong việc tuyển nhân sự theo ý họ. Trong môi trường kinh doanh hiện tại, điều quan trọng hơn hết là không cản trở các nhà đầu tư tiềm năng sẵn sàng kinh doanh tại Việt Nam.

Quỳnh Anh