Cao Bằng và Dự án phát triển kinh doanh với người nghèo nông thôn

Phia Đén, xã Thành Công, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng là địa phương có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng thích hợp cho phát triển cây dong giềng để sản xuất miến dong, một đặc sản nổi tiếng của Cao Bằng. Với sự hỗ trợ từ Dự án phát triển kinh doanh với người nghèo nông thôn tỉnh Cao Bằng (DBRP), sản phẩm miến dong đã và đang phát triển thành hàng hóa và góp phần tăng thu nhập, xóa đói, giảm nghèo bền vững cho người dân nơi đây.

Theo ông Du Văn Síu, chủ tịch UBND xã Thành Công, huyện Nguyên Bình, mô hình trồng dong giềng theo nhóm đã góp phần xóa đói, giảm nghèo bền vững cho người dân. “Đây là chương trình lớn của huyện, qua mô hình này người dân của xã Thành Công được sự hỗ trợ của dự án. Vì thế mà diện tích trồng ngày càng tăng từ năm 2008 có 49,6ha đến 2012 đạt gần 80ha”.

Điều đặc biệt là trước đây, khi chưa có dự án, khâu tiêu thụ sản phẩm khó hơn vì chưa có nhiều sản phẩm và người tiêu dùng chưa biết đến. Thế nhưng, giờ mọi chuyện đã khác. “Từ khi dự án giúp mang sản phẩm miến dong đến các hội chợ nên mọi người biết đến miến dong Phia Đén nhiều hơn. Nếu không có dự án thì sản phẩm của bà con không đi xa được mà chỉ quanh quẩn ở địa phương” ông Síu nói.

Ông Rudi Schuetz, Cố vấn trưởng Dự án Hỗ trợ kĩ thuật về phát triển kinh doanh với người nghèo vùng nông thôn tỉnh Cao Bằng cho biết, kể từ khi dự án VN/ 029 tham gia cùng dự án của IFAD, cho đến nay đã có sự thay đổi đáng kể về mặt nâng cao năng lực nhận thức cho người dân địa phương. Dự án đã cung cấp các hỗ trợ kỹ thuật cho người dân bằng phương pháp lý thuyết kết hợp với thực tiễn trên đồng ruộng và thông qua mô hình hóa. Ông Schuetz cho biết: “Chẳng hạn ban đầu người nông dân không hề biết về chuỗi giá trị hay làm thế nào để nâng cao năng suất thì chúng tôi trình chiếu cho họ thấy cách làm như thế nào và tiến hành đào tạo tập huấn. Sau đó là hỗ trợ kèm cặp và cuối cùng là kiểm tra hiệu quả, hiệu suất của hoạt động này”.

Cách đây hơn một năm, khi Dự án phát triển kinh doanh với người nghèo nông thôn tỉnh Cao Bằng (DBRP) trên cơ sở hợp tác giữa Việt Nam và quỹ IFAD được triển khai ở Nguyên Bình, anh Trương Văn Long, xóm Phia Đén, xã Thành Công, huyện Nguyên Bình đã tham gia vào nhóm cùng sở thích của những người làm miến dong. Anh kể: “Trước đây, tôi có 0,5ha đất để trồng dong giềng, mỗi năm thu được 20 tấn củ và sau đó làm bột để bán được 60 triệu đồng. Thế nhưng từ khi được vào dự án hỗ trợ về máy móc, trang thiết bị như máy làm bột, bạt, nước và hỗ trợ kĩ thuật trồng dong, thu nhập gia đình đã khá hơn rất nhiều.”

Điều mà anh Long bất ngờ nhất là khi áp dụng kĩ thuật trồng, chăm cây dong theo hướng dẫn của Dự án, năng suất của 0,5 ha dong đã tăng gấp đôi, được 40 tấn củ. Bên cạnh đó, gia đình anh đã không bán bột nữa mà làm thêm công đoạn cuối, làm miến dong. Sản xuất ổn định, trong năm nay gia đình anh đã mua thêm một chiếc máy lọc bột. Anh Long dự kiến, sang năm anh sẽ mở rộng sản xuất bằng cách mua thêm 0,5 ha đất nữa để trồng dong. Từ chỗ chỉ đủ ăn, giờ gia đình anh đã có của ăn, của để. Nhưng, dù bằng lòng với những kết quả này, anh Long vẫn đau đáu về câu chuyện đầu ra cho sản phẩm của mình!

Ông Phương Tiến Tân, Giám đốc Dự án phát triển kinh doanh với người nghèo nông thôn tỉnh (DBRP) Cao Bằng cho rằng, điều mà dự án đem lại cho người dân đó là những chuỗi giá trị của các sản phẩm, nói cách khác đó là tạo ra liên kết giữa nông dân với thị trường nhằm tăng giá trị cho nông sản và giảm những chi phí không cần thiết. Tuy nhiên để làm được điều này cần phải có sự vào cuộc của tất cả các cấp, sở ngành có liên quan và đặc biệt là các doanh nghiệp: “Chúng tôi nhận thức rằng, người nông dân tiếp cận ở một đoạn nào của chuỗi giá trị thôi. Và ở đây người dân hiện chỉ tham gia được phần đầu của chuỗi giá trị đó là sản xuất như nuôi con lợn, nuôi con bò, trồng miến để cung cấp cho chuỗi”.

Anh Long đánh giá cao cách làm của mô hình này, đó chính là việc lắng nghe những nhu cầu của người dân để từ đó, xây dựng chính sách, kế hoạch xóa đói, giảm nghèo một cách bền vững. Đây cũng là cách mà dự án đã mang đến cho người dân chiếc cần câu và thực sự trao quyền để họ chủ động đứng trên đôi chân của mình, chứ không phải là cho con cá như cách làm theo truyền thống bấy lâu nay.

Nguyễn Mai