Thanh lọc thị trường chứng khoán

Nhìn lại thời điểm đầu năm 2012, phiên đầu tiên, ngày 3/1 chỉ số VN- Index đạt 350 điểm, còn HNX- Index đạt 56,79 điểm thì đến phiên giao dịch cuối cùng của năm (ngày 31/12), chỉ số VN- Index chốt tại 413,73 điểm, còn HNX- Index là 57,09 điểm. Nhìn vào những con số thì có thể thấy thị trường chứng khoán có tăng điểm nhưng theo đánh giá của các chuyên gia, chỉ số này vẫn rất thấp và không thể hiện được tính tích cực của thị trường.

Nhà đầu tư “lãnh cảm” với chính sách

Mặc dù niềm tin của nhà đầu tư đã mai một đi ít nhiều trong năm vừa qua, nhưng thị trường vẫn rất nhạy cảm với những thông tin về cơ chế, chính sách mới như vào thời điểm tháng 2/2012 UBCK cho ra đời bộ chỉ số VN30 đã tạo nên một cú hích, thị trường bắt đầu hồi phục, thanh khoản được cải thiện đáng kể.

Tiếp đó, bắt đầu từ ngày 5/3/2012 thị trường chứng khoán chính thức kéo dài thời gian giao dịch sang buổi chiều thị trường đã có những phản ứng tích cực ngay tức thì khi tổng khối lượng giao dịch toàn thị trường ngày 6/3/2012 đạt 337,54 triệu đơn vị, đây là con số cao nhất trong năm 2012. Sự hưng phấn của thị trường kéo dài tới tháng 5/2012 khi chỉ số VN- Index đạt 488,07 điểm, còn HNX- Index đạt 83,79 điểm.

Tuy nhiên, sự hưng phấn của thị trường cũng không kéo dài được lâu. Sau 3 tháng hồi phục, thị trường lại bắt đầu lắng xuống và xu hướng giảm điểm bắt đầu xuất hiện, thanh khoản của thị trường tiếp tục bị kéo thấp xuống, những cổ phiếu blue chip lâu nay vốn được coi là an toàn cũng bị rớt giá một cách thê thảm, thậm chí có những cổ phiếu từng có mức giá trên 300.000 đồng/cổ phiếu, đến nay giá giao dịch đã bị kéo xuống dưới mệnh giá.

Những khó khăn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của cộng đồng doanh nghiệp khiến cho tỷ lệ doanh nghiệp không minh bạch trong công bố tài chính tăng cao, điều này cũng đang khiến cho lòng tin của nhà đầu tư vào thị trường cạn dần. Đây cũng là lý do chính buộc Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội áp dụng chỉ số HNX30 vào ngày 9/7/2012.

Động thái này của Sở GDCK Hà Nội giường như vẫn chưa đủ mạnh để khôi phục lòng tin của nhà đầu tư bởi ngay trong phiên giao dịch đầu tiên áp dụng chỉ số HNX30, VN- Index đã giảm điểm mạnh, xuyên thủng đáy 410 điểm, và HNX- Index cũng giảm 2% về sát mức 68 điểm.

Các biện pháp “giải cứu” thị trường tiếp tục được tung ra, ngày 20/8/2012, UBCK nhà nước chính thức áp dụng chu kỳ thanh toán T+3. Quy định mới này sẽ giúp nhà đầu tư quay vòng vốn nhanh hơn, theo đó, rủi ro sẽ được hạn chế.

Có thể thấy, khi lòng tin của nhà đầu tư đã xuống quá thấp thì những chính sách nhằm cứu vãn TTCK trong suốt một năm qua chưa phải là những “kháng sinh liều cao” giúp thị trường qua cơn “bạo bệnh”. Trong khi ngày càng nhiều nhà đầu tư trong nước lẫn nước ngoài từ bỏ thị trường, nhiều doanh nghiệp niêm yết trên hai sàn cũng đứng trước nguy cơ phá sản, giá trị vốn hóa thị trường ngày càng đi xuống, tính thanh khoản mất dần thì thủ các thủ tục để nhà đầu tư nước ngoài mở tài khoản giao dịch trên TTCK Việt Nam vẫn tiếp tục làm nản lòng nhà đầu tư.

Tình hình trên bắt buộc Bộ Tài chính phải vào cuộc bằng Thông tư số 213/2012/TT-BTC ban hành vào ngày 11/12 nhằm hướng dẫn hoạt động đầu tư chứng khoán của nhà đầu tư nước ngoài trên TTCK Việt Nam. Theo đó, những biện pháp cải cách thủ tục hành chính đã được áp dụng nhằm giúp nhà đầu tư nước ngoài dễ dàng hơn khi tham gia TTCK Việt Nam như thay vì phải nộp lý lịch tư pháp khi nộp hồ sơ xin cấp mã số giao dịch thì nay chỉ phải nộp bản sao hợp lệ hộ chiếu còn giá trị hoặc phiếu an sinh xã hội hoặc giấy tờ tùy thân khác.

Cùng thời điểm ban hành Thông tư của Bộ Tài chính, TTCK những ngày đầu năm 2013 cũng đang có những sự khởi sắc, nhiều nhà đầu tư kỳ vọng chứng khoán sẽ tiếp tục giữ được đà tăng trưởng này.

Năm 2013, tái cơ cấu

Đại diện công ty chứng khoán Kim eng cho rằng, áp lực đối với các công ty niêm yết hiện nay là không nhỏ, TTCK đi xuống nên đây không còn là mảnh đất màu mỡ để kiếm tiền vì thế, nếu không nâng cao chất lượng hàng hóa, kết quả sản xuất kinh doanh không tốt thì doanh nghiệp buộc phải tự đào thải. Năm 2013, TTCK sẽ được siết chặt hơn trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp niêm yết, nâng cao chất lượng hàng hóa trên TTCK trong năm 2013 đang được các sở GDCK quan tâm.

Theo đó, để niêm yết trên sàn HOSE, doanh nghiệp phải có vốn điều lệ trên 120 tỷ đồng, trước khi được niêm yết trên sàn hai năm hoạt động dưới hình thức công ty cổ phần và phải có lãi, có sự biểu quyết của tối thiếu 20% cổ phiếu của ít nhất 300 cổ đông mà không phải cổ đông lớn nắm giữ; chỉ số ROE năm gần nhất phải tối thiểu 5%. Đối với sàn HNX, vốn điều lệ của doanh nghiệp cũng phải trên 30 tỷ đồng, hoạt động dưới hình thức CTCP ít nhất 1 năm, có tối thiểu 15% CP có biểu quyết do ít nhất 100 cổ đông không phải cổ đông lớn lớn nắm giữ. ROE năm gần nhất cũng phải đạt tối thiểu 5%...

Căn cứ theo quy định mới thì theo thống kê hiện có tới 25% doanh nghiệp đã niêm yết trước đấy không đáp ứng được tiêu chuẩn về vốn điều lệ, 50% doanh nghiệp không đủ điều kiện về ROE. Tính đến hết tháng 9/2012, trong tổng số 25 doanh nghiệp lên sàn trong năm 2012 thì 13 doanh nghiệp lên sàn trước thời hạn của chuẩn niêm yết mới, thậm chí có những doanh nghiệp niêm yết không đáp ứng đủ cả hai tiêu chí về vốn điều lệ và ROE.

Quy định mới cũng sẽ siết chặt hơn về hủy niêm yết cố phiếu khi không đáp ứng đủ các điều kiện như ngừng hoạt động, kết quả kinh doanh thua lỗ 3 năm liên tiếp, lỗ lũy kế vượt vốn hay cổ phiếu không có giao dịch trong một năm. Chuẩn niêm yết mới sẽ giúp thị trường thanh lọc những doanh nghiệp tốt trên cơ sở đó sẽ lấy lại niềm tin của của nhà đầu tư.

Ngày 6/12/2012, Thủ tướng Chính phủ cũng đã ban hành quyết định phê duyệt đề án tái cấu trúc TTCK và doanh nghiệp bảo hiểm. Bên cạnh đó, UBCK Nhà nước cùng với Sở GDCK Hà Nội và TP HCM, Trung tâm lưu ký Việt Nam lên kế hoạch xây dựng và thiết lập TTCK phái sinh. Theo TS. Nguyễn Sơn, Vụ trưởng Vụ phát triển thị trường thuộc UBCKNN, TTCK phái sinh là sản phẩm tất yếu trong tiến trình phát triển của thị trường tài chính, nó phản ánh độ sâu, rộng của thị trường. Quan 10 năm phát triển của TTCK các sản phẩm đã tồn tại trong thời gian qua đã không còn hấp dẫn và bắt đầu có nhu cầu phát triển TTCK phái sinh. Đây cũng là định hướng cho chiến lược phát triển TTCK Việt Nam giai đoạn 2011- 2020.

Đánh giá về cơ hội trên TTCK năm 2013, ông Nguyễn Duy Hưng- Chủ tịch SSI cho rằng, năm 2013 cơ hội cho những nhà đầu tư lượt sóng là không nhiều nhưng sẽ là cơ hội cho những nhà đầu tư dài hạn. Giá cổ phiếu đang ở mức thấp, cơ hội để nhà đầu tư lựa chọn những cổ phiếu có nền tảng kinh doanh tốt, lợi nhuận sẽ cao hơn nhiều so với gửi tiết kiệm.

Lương Tuấn