Khủng hoảng cũng là cơ hội

Các cuộc mua bán sáp nhập doanh nghiệp (DN) trong năm qua vẫn là xu hướng của năm tới tại Việt Nam. Dự báo năm 2013, thị trường M&A sẽ có những thương vụ “khủng”. Những DN sống sót qua giai đoạn khó khăn là những DN khỏe, và cuộc sàng lọc qua khủng hoảng sẽ khiến DN lành mạnh hơn và được quản trị tốt hơn.

Thị trường Việt Nam vừa trải qua một năm kém sôi động về số vụ M&A, nhưng giá trị giao dịch lại lớn. Năm 2013 hứa hẹn những giao dịch rất lớn trong thị trường này. Năm vừa qua, tổng giá trị các thương vụ tại thị trường Việt Nam đạt gần 2 tỷ USD, chủ yếu đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc và Thái Lan, theo số liệu chưa chính thức.

Những thương vụ “khủng”

Thương vụ mới nhất và có giá trị lớn nhất từ trước đến nay, công khai hôm 27/12, là vụ Vietinbank bán 20% cổ phần chiến lược cho Ngân hàng BTMU, ngân hàng bán lẻ và thương mại chính của Tập đoàn Mitsubishi UFJ Financial Group Inc. Trước đó, Vietinbank đã tiến hành xin giấy phép cho giao dịch bán 20% cổ phần cho BTMU thông qua phát hành cổ phiếu mới, tăng vốn điều lệ lên 32.661 tỷ đồng, tăng vốn tự có lên khoảng 45.000 tỷ đồng.

Ông Lê Đức Thọ, Phó Tổng giám đốc VietinBank phát biểu trong cuộc họp báo công bố chính thức việc bán cổ phần cho đối tác chiến lược mới: Đây là giao dịch mua bán sáp nhập lớn nhất từ trước đến nay trong ngành ngân hàng. Giao dịch này do JPM Securities Asia Pacific Limited tư vấn và dự kiến sẽ hoàn tất trong năm tài chính 2013.

Một số vụ mua sắm lớn trong năm qua có thể kể tới vụ Mizuho Corporate Bank chi 567 triệu USD mua 347,6 triệu cổ phiếu của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank); Hãng bánh kẹo Glico (Nhật Bản) chi 31 triệu USD mua 10,5% cổ phần Công ty CP Kinh Đô; Công ty NawaPlastics Nhựa Thái Lan nắm giữ 20% cổ phần Nhựa Bình Minh và 23% cổ phần của Nhựa Tiền Phong...

Gần đây hơn là việc Tập đoàn Masan đã chi gần 96 triệu USD mua lại 40% cổ phần của Công ty Sản xuất thức ăn gia súc Việt Pháp (Proconco) từ Quỹ Prudential. Masan nổi lên như một đại gia với nhiều vụ mua sắm lớn trong vài năm qua. Đầu tiên là vụ phát hành 10% cổ phần cho KKR và thâu tóm Vinacafe Biên Hòa. Và vào đầu tháng 11, công ty đã đăng ký mua thêm 369.630 cổ phần, tuy nhiên chỉ thỏa thuận mua được thêm 155.280 cổ phần của Vinacafe Biên Hòa.

Một vụ mua bán gây xôn xao khác là việc Công ty cổ phần Điện tử Hà Nội (Hanel) đã mua 70% cổ phần của liên doanh Daeha (Công ty Quản lý khách sạn Daewoo – Hàn Quốc) và sở hữu 100% cổ phần công ty này. Giá trị thương vụ khoảng 100 triệu USD. Điều khiến người ta bàn ra tán vào là ai đứng sau Hanel thực hiện việc mua bán này?

Một số vụ “siêu nhỏ” mà đình đám, như việc dùng 1$ để thâu tóm cả gia tài của đại gia thép đất cảng Hải Phòng. Thương vụ mua bán một doanh nghiệp vốn thuộc top 500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất của Việt Nam với giá chỉ 1USD là hiện tượng xưa nay chưa có. Công ty Thái Sơn là trường hợp đầu tiên công bố mua – bán DN với mức giá tượng trưng chỉ 20.000 đồng (tương đương 1USD). Chưa rõ số nợ 1300 tỷ đồng của Thái Sơn được người mua chịu trách nhiệm ra sao?

Lĩnh vực ngân hàng vốn hứa hẹn các cuộc M&A đình đám, tuy nhiên lại gây thất vọng với chỉ duy nhất 1 thương vụ thành công cho đến nay. Các kế hoạch trong năm tới chủ yếu theo hình thức hợp nhất, không đem lại dòng tiền mới và cũng khó đánh giá được hiệu quả.

Cơ hội tái cấu trúc 2013

Năm 2013 còn rất nhiều cơ hội để các nhà đầu tư có tiềm lực mua sắm DN và các dự án dở dang với giá hời, vì vậy theo các chuyên gia kinh tế, đây là thị trường sôi động với nhiều thương vụ lớn.

Có thể nhìn thấy tín hiệu này từ cuối năm trước. Thông tin Công ty Quản lý quỹ VinaCapital rao bán 50% cổ phần trong Metropole Hà Nội. Số cổ phần này có giá trị sổ sách là 58,7 triệu USD. quỹ VinaCapital rơi vào áp lực từ phía cổ đông và buộc phải tìm cách bán tài sản vì liên tục được giao dịch với mức giá thấp hơn nhiều so với giá trị tài sản ròng. Đây được coi là cơ hội tốt cho các nhà đầu tư nước ngoài đang muốn mua sắm tài sản tốt tại Việt Nam.

Thương vụ của Vietinbank cũng sẽ được hoàn tất trong quý 1 năm 2013. Theo đó, NH Mitsubishi Tokyo UFJ (Nhật Bản) chi 720 triệu USD để nắm 20% cổ phần VietinBank, với mức giá 22.800 đồng/cổ phiếu. Thương vụ này cũng làm nổi bật lên vai trò dẫn đầu của các nhà đầu tư Nhật Bản với một làn sóng đầu tư mới. Các bên cạnh Mizuho trở thành đối tác chiến lược của Vietcombank còn có Unicham mua 95% cổ phần của Diana.

Một số lĩnh vực được cho là có tiềm năng tăng trưởng như hàng tiêu dùng, đồ uống, dược phẩm luôn hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài. Với ưu thế thị trường tiêu dùng 86 triệu dân, các tập đoàn nước ngoài không bỏ qua cơ hội tốt này, thay vì họ tập trung xuất khẩu như giai đoạn trước đây.

Nhiều DN bất động sản khó khăn do lượng hàng tồn quá lớn và dự án dở dang cũng trở thành miếng mồi béo bở trên thị trường M&A. Thị trường chứng khoán đã đi xuống trong một thời gian dài và giá cổ phiếu của các công ty bất động sản luôn có giá trị giao dịch thấp hơn giá trị tài sản thực tế.

Khủng hoảng tuy bất lợi nếu xét trên bình diện chung nhưng lại là cơ hội cho các thương vụ M&A trên thế chủ động hoặc tái cấu trúc DN. Bên bán sẽ có cơ hội bán tài sản để cơ cấu hoạt động cốt lõi của mình. Chấp nhận thương đau, bán bớt tài sản để sống sót, tập trung vào thế mạnh của chính mình. Theo Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong, hoạt động M&A làm thay đổi cơ cấu sở hữu, quyền kiểm soát, điều hành, năng lực tài chính và quy mô kinh doanh, từ đó góp phần mở ra những cơ hội kinh doanh mới, tăng cường vị thế cạnh tranh và hiệu quả kinh doanh của DN, khởi đầu một chu kỳ phát triển mới cho một DN hay một thương hiệu lâu năm.

Bên mua luôn nắm thế chủ động và có nhiều lợi thế, họ có thể mua được tài sản tốt giá hời, rút ngắn quá trình thâm nhập thị trường. Thay vì tự mình xây dựng một DN, thì bằng việc kết nối các doanh nghiệp có công nghệ hiện đại sẽ nhanh chóng tạo ra sự mở rộng hơn nữa về quy mô cũng như chất lượng DN. Bởi vậy, không chỉ các nhà đầu tư nước ngoài, mà các DN có tiềm lực trong nước cũng rất quan tâm tới hoạt động M&A giai đoạn này.

Bảo Châu