Giảm gánh nặng lãi vay

Một loạt các báo cáo tài chính công bố vào cuối năm, cùng kế hoạch cắt giảm lương thưởng, cho thấy hệ thống ngân hàng (NH) đã phải gồng mình xử lý nợ xấu bằng chính quyền lợi của cổ đông và bộ máy.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tuyên bố sẽ điều hành theo hướng “Nền kinh tế giữ tiền, ngân hàng giữ vàng”.

Nói về chính sách tiền tệ năm 2012, Thống đốc Nguyễn Văn Bình khẳng định: Tôi cho rằng, chính sách tiền tệ trong năm 2012 được NHNN điều hành khá thận trọng. Về cơ chế điều hành lãi suất, khi có dấu hiệu căng thẳng thanh khoản trên hệ thống, NHNN đã duy trì áp dụng biện pháp hành chính là áp trần lãi suất huy động.

Ổn định hệ thống và xử lý nợ xấu

Thực tế, ngay trong quý 1/2012 trước xu hướng giảm tốc của chỉ số giá tiêu dùng và lạm phát kỳ vọng, NHNN đã bắt đầu kéo giảm đồng loạt các lãi suất chính sách và trần lãi suất huy động. Thanh khoản ở một số NH lớn dần được cải thiện, theo đó các kênh đầu tư vàng, ngoại hối không còn thu hút dòng tiền…

Lãi suất được định hướng cắt giảm mạnh nhưng thanh khoản của các tổ chức tín dụng (TCTD) lại được cải thiện, số dư tiền gửi của các NH cao hơn so với yêu cầu dự trữ bắt buộc, tỷ lệ tín dụng/huy động vốn bằng VNĐ giảm xuống còn 95%; lãi suất trên thị trường liên NH giảm mạnh từ 10-11% so với cuối năm 2011 và hiện ổn định ở mức thấp nhất…

Con số đáng phiền lòng nhất lúc này, chính là tăng trưởng tín dụng thấp hơn nhiều so với mục tiêu đề ra là do: Nợ xấu gia tăng, một số TCTD chưa chấp hành nghiêm các qui định về lãi suất huy động tối đa của NHNN.

Chính vì tăng trưởng tín dụng thấp, và dòng vốn vẫn tắc nghẽn, nên tình trạng DN thiếu vốn càng trầm trọng. Nhiều DN có lượng hàng tồn kho lớn, chưa giải phóng được, do vậy nguồn tiền mặt để huy động cho sản xuất gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, việc tiếp cận nguồn vốn vay từ NH rất khó, chính là do nợ xấu. Nợ xấu tăng cao do những khó khăn dồn nén của nền kinh tế, cũng như những vấn đề nội tại của hệ thống NH. Nợ xấu đang trở thành một vấn đề đòi hỏi được gấp rút giải quyết và giải quyết một cách triệt để, để làm lành mạnh hệ thống tài chính.

Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình khẳng định: chúng tôi thừa nhận là nợ xấu có gia tăng, nhưng tỷ lệ rất nhỏ. Năm 2012 chúng ta chứng kiến sự thay đổi về lợi nhuận, lương thưởng của chính bản thân ngành NH. Hầu hết thông tin về NH lãi khủng không có. Nói cách khác, các NH cũng đã hy sinh lợi nhuận để trích lập dự phòng rủi ro cùng xử lý nợ xấu.

Thực tế, tại một số nước, việc xử lý nợ xấu nhanh là do Chính phủ đứng ra mua đứt luôn khoản nợ. Còn ở Việt Nam, nguồn lực để xử lý gần như không có, do vậy NHNN xử lý “quyết liệt” thì số nợ xấu khoảng 250.000 tỷ, nếu NHNN không mạnh tay, còn tăng ít nhất 8% - Thống đốc cho biết. Đây cũng là lý do, năm nay không có nhiều NH báo lãi lớn. Nhiều NH tỷ lệ chi trả cổ tức đều giảm, thậm chí còn cắt thưởng Tết, là do tập trung dự phòng rủi ro để xử lý nợ xấu. Các năm trước, việc giảm tải, sa thải cán bộ, nhân viên trong NH chỉ tính ở vài chục hoặc trăm người, nhưng năm 2012 đã phải tính ở con số phần trăm.

Theo tính toán của NHNN, trong năm 2012, phần dự phòng rủi ro của các nhà băng khoảng 90.000 tỷ đồng, tương ứng gần 4% nợ xấu. Còn số liệu tính đến nay đã xử lý được khoảng 76.000 tỷ, trong đó từ đầu năm xử lý 12.000-15.000 tỷ, sắp tới chúng tôi sẽ mạnh tay hơn việc xử lý nợ xấu tồn đọng trong hệ thống NH – ông Bình cho biết thêm.

Khơi dòng vốn vào khu vực sản xuất

Lãi suất tiền đồng được định hướng kéo xuống để hỗ trợ khu vực sản xuất. NHNN đã điều hành một cách dứt khoát, để giảm nhanh mặt bằng lãi suất, dù nhiều ý kiến nghi ngờ khả năng lạm phát quay trở lại. Tính từ đầu năm đến nay lãi suất tái cấp vốn đã giảm từ 15% xuống còn 10%, lãi suất tái chiết khấu đã giảm từ 13% xuống còn 8%, và trần lãi suất huy động kỳ hạn ngắn ngày giảm từ 14% xuống còn 9%.

Thống đốc NHNN cho biết: “ngay từ đầu năm, mặt bằng lãi suất cho vay đã giảm mạnh, nhưng với lộ trình giảm nhanh hơn so với dự kiến, phù hợp với nền kinh tế vĩ mô, tiền tệ, đặc biệt là diễn biến của lạm phát.

Có thể nói, việc NHNN chỉ đạo quyết liệt, các tổ chức tín dụng triển khai ngay các giải pháp tín dụng, lãi suất đã góp phần tháo gỡ khó khăn cho DN về chi phí vốn vay. Tính đến tháng 12/2012 dư nợ cho vay bằng VNĐ có mức lãi suất trên 15% chiếm tỷ trọng 18,75 giảm so với mức 65% trước ngày 15/7/2012…Tính đến cuối tháng 9/2012 các NH đã xem xét điều chỉnh kỳ hạn trả nợ, gia nợ và giữ nguyên nhóm nợ cho khách hàng vay với tổng số 252.159 tỷ đồng

Việc giảm chi phí vốn vay là yêu cầu cấp thiết để hỗ trợ các DN, theo Thống đốc, NHNH đã thể hiện tốt vai trò định hướng này. Gánh nặng lãi vay từng bước giảm xuống, và tạo tiền đề cho các hoạt động kinh doanh sản xuất được khơi thông, do vậy dòng vốn đã bắt đầu chuyển dịch đầu tháng 1/2013.

Để đồng vốn trúng đích, hỗ trợ sản xuất thay vì lòng vòng ở các lĩnh vực mang tính phát triển nóng, NHNN đã áp trần lãi suất cho vay đối với 4 lĩnh vực ưu tiên: Phục vụ lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn; dự án sản xuất – kinh doanh hàng xuất khẩu; dự án của DNNVV; phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ…

Riêng lãi suất trong năm 2013, NHNN vẫn điều hành theo lạm phát, nếu lạm phát giảm sẽ tiếp tục hạ lãi suất so với mức 8%/năm hiện tại. Theo đó, NHNN tiếp tục kiểm soát tăng trưởng tín dụng đối với các TCTD để đảm bảo mở rộng tín dụng an toàn hiệu quả.

Bảo Châu