Lãi suất mới: Hy vọng mới

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã quyết định đưa trần lãi suất xuống 7,5%/năm, đây là lần cắt giảm lãi suất thứ 6 với mức giảm 6,5 điểm phần trăm kể từ tháng 8/2011. Lãi suất đã được điều hành giảm nhanh trong vòng 1 năm qua, và cửa hạ lãi suất còn khá rộng.

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) cả nước tháng 3 có mức giảm 0,19% so với tháng 2, là tháng đầu tiên CPI âm sau 9 tháng. Thông thường, tháng 3 có mức lạm phát thấp. Bởi đây là tháng sau tết nên các mặt hàng từng bị đẩy giá lên cao trong dịp tết sẽ phải hạ xuống, kéo theo CPI giảm. Ngoài ra, một phần do nền kinh tế Việt Nam không được khỏe nên sức mua trên thị trường yếu. Đây là một cơ hội tốt để tiếp tục cắt giảm lãi suất cho vay hỗ trợ nền kinh tế.

Tiếp tục xu hướng cắt giảm

Gần như ngay sau thông tin về CPI tháng 3 được công bố, NHNN quyết định giảm lãi suất. từ ngày 26/3, trần lãi suất tiền gửi VND các kỳ hạn ngắn từ 1 tháng đến dưới 12 tháng giảm từ 8% một năm còn 7,5% một năm. Trong khi đó, các kỳ hạn từ 12 tháng vẫn tiếp tục theo cơ chế thỏa thuận giữa ngân hàng và khách hàng. một vài lãi suất điều hành khác cũng giảm 1% như lãi suất tái cấp vốn, lãi suất tái chiết khấu, lãi suất cho vay qua đêm trong thanh toán điện tử liên ngân hàng. Cụ thể, lãi suất tái cấp vốn giảm từ 9% xuống 8% một năm trong khi lãi suất tái chiết khấu giảm từ 7% xuống 6% một năm. Lãi suất cho vay qua đêm trong thanh toán điện tử liên ngân hàng và cho vay bù đắp thiếu hụt vốn trong thanh toán bù trừ còn 9% một năm.

Sau khi cắt giảm lãi suất, các NHTM tỏ ra thận trọng trong việc áp lãi suất huy động mới. Dù công bố chính thức trên website của NH mình về mức lãi suất mới, nhưng các thông báo ở mặt tiền các phòng giao dịch hầu hết đều vẫn để lãi suất cao nhất 10-11%, dành cho kỳ hạn gửi trên 12 tháng.

Trước đó, một số NH đã đón đầu xu hướng giảm lãi suất, đã quyết định đi trước một bước. Từ 20/3, Vietcombank được xem là đi đầu trong việc giảm lãi suất huy động khi điều chỉnh tiền gửi kỳ hạn 1 đến 3 tháng từ 8% về 7,5% một năm. Kỳ hạn trên 12 tháng, nhà băng cũng giảm lãi suất từ 10,5% một năm về 9,5% mỗi năm. ACB từ ngày 23/3 giảm lãi suất tiền gửi kỳ hạn ngắn xuống 7,8% mỗi năm và 9,8 - 10,5% một năm với tiền gửi trên 12 tháng.

Ngay sau động thái chính thức hạ lãi suất của NHNN, Ngân hàng Hong Kong Thượng Hải (HSBC) nhận định trong báo cáo phân tích thị trường công bố chiều 26/3, rằng động thái này chỉ mang lại hiệu quả về mặt tâm lý mà không tác động đáng kể đến nhu cầu nội địa. Nguyên nhân được nhóm nghiên cứu lý giải, chi tiêu và đầu tư công giảm phản ánh ưu tiên của Chính phủ về ổn định kinh tế vĩ mô cũng như giảm hỗ trợ đối với các doanh nghiệp Nhà nước kém hiệu quả. Chính phủ có thể duy trì chính sách này, nghĩa là không bơm tín dụng giá rẻ nhằm hỗ trợ cho các doanh nghiệp kém hiệu quả.

Lãnh đạo một NHCP quy mô lớn thì nhận định tích cực hơn: Đợt giảm lãi suất lần này không ảnh hưởng đến việc huy động tiền gửi nhưng nó được kỳ vọng sẽ làm thay đổi cơ cấu kỳ hạn gửi tiền của người dân. Hạ lãi suất kỳ hạn ngắn, ngân hàng muốn khuyến khích người dân gửi tiền nhiều hơn vào kỳ hạn dài khi tỷ giá và lạm phát ổn định như hiện nay.

Đường cong lãi suất dần được thiết lập lại, với việc kỳ hạn gửi tiền càng dài thì lãi suất càng cao và ngược lại. Chính sách điều hành lãi suất cũng thể hiện rõ ràng quan điểm này: NH muốn thu hút được các khoản tiền gửi dài hơn là các khoản tiền gửi ngắn hạn từ 1 – 3 tháng.

Trong điều kiện giá cả ổn định, lạm phát thấp, nhiều người sẽ yên tâm khi quyết định gửi dài hơi hơi các khoản tiền nhàn rỗi. Vấn đề là niềm tin của người gửi tiền đã thật sự trở lại sau nhiều năm lạm phát cao? Chị Nguyễn Thanh Nhàn, một khách hàng thường xuyên của ACB vẫn kiên quyết đáo hạn khoản tiền gửi 3 tháng với lý do “gửi kỳ hạn ngắn cho linh hoạt”. Thực tế, mức giảm 0,5 điểm phần trăm cũng không tác động lắm tới tâm lý người gửi tiền kỳ hạn ngắn.

Nhìn chung hoạt động tín dụng của các nhà băng chưa có gì khởi sắc trong những tháng đầu năm, ở nhiều Nh tín dụng không tăng trong khi thanh khoản được cải thiện, việc cắt giảm lãi suất kỳ hạn ngắn, sẽ giúp họ tiết giảm chi phí trả lãi vay. Nhìn lại, cái lợi nhãn tiền thuộc về NH.

Chờ vốn rẻ hơn

Kể từ tháng 8/2011, thời điểm ông Nguyễn Văn Bình nhậm chức Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, trần lãi suất tiết kiệm đã qua 6 lần điều chỉnh, từ 14% nay còn 7,5% một năm. Xu hướng cắt giảm lãi suất được các chuyên gia NH dự báo còn tiếp diễn trong năm nay, NH ANZ cho biết trong năm 2013, lãi suất còn có thể sẽ giảm thêm 1% để hỗ trợ cho các doanh nghiệp khi những số liệu kinh tế chưa cải thiện. Đồng quan điểm này, báo cáo cập nhật kinh tế khu vực Châu Á - Thái Bình Dương mới được JP Morgan công bố cũng dự báo, trong bối cảnh kinh tế vĩ mô hiện tại của Việt Nam, NHNN có thể giảm lãi suất khoảng 1-2% trong cả năm 2013.

Nhà điều hành thì vẫn kiên trì với định hướng hạ lãi suất. Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình đã nhiều lần yêu cầu các NHTM cắt giảm lãi suất cho vay. Vào giữa tháng 3, Thống đốc lại nhắc lại yêu cầu này, và cho rằng lãi suất cho vay ở mức 10 – 13%/năm là hợp lý.

Lãi suất huy động giảm nhanh cũng kéo theo lãi suất cho vay giảm, gỡ khó cho DN và nền kinh tế. Hiện lãi suất cho vay kinh doanh trong khoảng 12 – 15%/năm. Cùng với đó là hy vọng DN dễ dàng tiếp cận được vốn, kích thích tăng trưởng.

Tuy nhiên, DN vẫn than khó khi tiếp cận tín dụng. Còn các NH cũng đang phải nỗ lực cạnh tranh tìm khách hàng tốt để giải ngân, đẩy tăng trưởng tín dụng lên. Theo tổng giám đốc Eximbank Trương Văn Phước, bất cập hiện nay là làm sao để tăng tổng cầu, giải quyết đầu ra cho doanh nghiệp mới là vấn đề mấu chốt chứ không phải là lãi suất cao hay thấp.

Thực tế, nếu DN là khách hàng tốt, được xếp hạng tín dụng tốt, họ có thể vay được vốn với giá khá rẻ, từ 10,5 – 12%/năm. Nhưng khách hàng được đánh giá là tốt không nhiều, nên NH khó đẩy được vốn ra. Đã hết thời tăng trưởng tín dụng nóng và cục nợ xấu của NH vẫn còn đó, nên giờ họ thận trọng hơn bao giờ hết. Lãnh đạo một NH thẳng thắn: Tín dụng không tăng không phải do lãi suất cao mà do khách hàng không có phương án sản xuất đầu ra khả thi.

Thực tế là từ đầu năm, nhiều NHTM đã đưa ra nhiều gói tín dụng ưu đãi để thúc đẩy giải ngân với lãi suất từ 10 – 12%/năm. Các chương trình này nhằm lôi kéo khách hàng mới. Còn khách hàng cũ cũng được xem xét cắt giảm một phần lãi suất tuy không nhiều. Bởi khách hàng cũ thì có nợ cũ, nhiều khoản trong đó cần đảo nợ, hoặc đáo hạn, nếu họ hoàn toàn “sạch sẽ” thì họ sẽ tự rời bỏ NH để tìm các mức lãi suất dễ thở hơn.

Bảo Châu