Sửa đổi Luật đầu tư: Tăng quyền cho doanh nghiệp

Với mục đích mở rộng quyền tự chủ trong hoạt động kinh doanh của các nhà đầu tư, cải thiện môi trường đầu tư theo hướng công khai minh bạch, tăng quyền lợi cho các nhà đầu tư, doanh nghiệp, mới đây, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã tổ chức buổi hội thảo lấy ý kiến đóng góp từ các chuyên gia và nhà đầu tư nước ngoài để sửa đổi và hoàn thiện Luật Đầu tư.

Theo Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Đặng Huy Đông, dự thảo Luật Đầu tư lần này được xây dựng trên cơ sở hoàn thiện cơ chế chính sách, tạo hành lang pháp lý thoáng; tạo bước chuyển đổi mạnh mẽ về thủ tục hành chính trong thực hiện dự án đầu tư; giải quyết những khó khăn trong hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp; nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư; tạo cơ sở pháp lý đồng bộ để củng cố, tăng cường cơ chế khuyến khích, bảo hộ đầu tư nước ngoài.

Sau 8 năm đi vào thực tiễn, Luật Đầu tư 2005 mặc dù đã mở rộng quyền tự chủ, cải thiện môi trường kinh doanh, song một số nội dung trong bộ luật này đã bộc lộ những hạn chế bất cập cụ thể như: Lĩnh vực địa bàn khuyến khích đầu tư còn dàn trải, thiếu thống nhất và chưa thực sự hướng mạnh vào việc thu hút các dự án đầu tư có chất lượng và hiệu quả; các quy định về thủ tục đầu tư và triển khai thực hiện dự án còn phức tạp, tồn tại nhiều đầu mối xem xét…

Theo ông Quách Ngọc Tuấn, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, thường trực Tổ biên tập Dự thảo Luật cho biết, phạm vi điều chỉnh của Luật bao gồm: hoạt động đầu tư tại Việt Nam và đầu tư từ Việt Nam ra nước ngoài; quyền và nghĩa vụ của nhà đầu tư; chính sách, biện pháp khuyến khích và bảo đảm đầu tư; quản lý Nhà nước đối với hoạt động đầu tư. Qua đó, có 5 nội dung chính được thay đổi và cần xin ý kiến đóng góp từ các chuyên gia.

Về khái niệm nhà đầu tư nước ngoài (NĐTNN), việc xác định khái niệm này là cơ sở quan trọng để áp dụng điều kiện và thủ tục đầu tư đối với NĐTNN phù hợp với pháp luật trong nước và điều ước quốc tế. Tuy nhiên, tại hội thảo nhiều ý kiến cho rằng, khái niệm “doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là doanh nghiệp có sở hữu của NĐTNN” chưa cụ thể, cần quy định rõ hơn tỷ lệ vốn góp đầu tư nước ngoài là bao nhiêu được coi là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Về thủ tục thành lập doanh nghiệp và dự án đầu tư, dự thảo Luật đã sửa đổi căn bản quy định về thủ tục thực hiện dự án đầu tư theo hướng xác định rõ các yêu cầu NĐT phải thực hiện trong quá trình chuẩn bị đầu tư và trách nhiệm của cơ quan quản lý địa phương trong việc cung cấp thông tin về quy hoạch đất đai, xây dựng; thay Giấy chứng nhận đầu tư bằng Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư nhằm phản ánh mục đích, bản chất của loại giấy này là ghi nhận việc NĐT đăng ký thực hiện dự án đầu tư; thu hẹp đáng kể diện các dự án phải thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư; thiết lập cơ chế một cửa tiếp nhận và giải quyết các thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng; quy định rõ nội dung hồ sơ và thẩm tra dự án đầu tư.

Đại diện Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) có ý kiến, việc sửa đổi Luật Đầu tư lần này rất hợp lý khi mà các địa phương và doanh nghiệp đang mong ngóng nguồn vốn đầu tư nước ngoài. Ngay cả PVN cũng không phải trường hợp ngoại lệ. Tuy nhiên, ở điểm này vẫn còn vướng mắc ở khâu đang ký doanh nghiệp hay chứng nhận đầu tư.

Trong khái niệm lĩnh vực và những ưu đãi đầu tư, dự thảo Luật cũng khẳng định nguyên tắc đảm bảo đối xử công bằng, thỏa đáng và không phân biệt giữa NĐT trong nước và NĐTNN. Ngoài ra, dự thảo lần này tiếp tục mở rộng, khuyến khích đầu tư với các dự án sử dụng công nghệ cao, công nghệ mới, bảo vệ môi trường, sản xuất và sử dụng năng lượng sạch, đầu tư vào nông nghiệp – nông thôn, nuôi trồng, lâm, ngư nghiệp, các dự án phát triển giáo dục, đào tạo, y tế…

Ở hoạt động đầu tư ra nước ngoài, theo Luật Đầu tư cũ, và Nghị định 78/2006/NĐ-CP, tùy thuộc theo quy mô vốn đầu tư, Giấy chứng nhận đầu tư ra nước ngoài được cấp theo đăng ký hoặc thẩm tra dự án đầu tư gắn với việc thành lập pháp nhân ở nước ngoài. Song Dự thảo Luật đã sửa đổi, bổ sung một số điều như: khẳng định NĐT phải chịu trách nhiệm về hiệu quả hoạt động đầu tư; bổ sung các hoạt động đầu tư ra nước ngoài được khuyến khích như mở rộng thị trường, khai thác tài nguyên thiên nhiên tại nước đầu tư, cung cấp nguyên liệu cho sản xuất trong nước; áp dụng thủ tục đăng ký vốn đầu tư ra nước ngoài tại cơ quan có thẩm quyền quản lý ngoại hối.

“Đầu tư trong nước và đầu tư ra nước ngoài là hai vấn đề cần tách bóc rõ ràng. Bởi đơn giản Việt Nam không thể quy định luật khi doanh nghiệp đã xuất khẩu vốn ra nước ngoài. Tuy nhiên, chúng ta lại cần quản lý chặt chẽ lượng vốn này”, Giáo sư Nguyễn Mại nêu ý kiến.

Cơ chế một cửa liên thông tích hợp, theo nhiều đại biểu, cơ chế này thực hiện ở các địa phương mới chỉ thiết lập ở khâu tiếp nhận và trả kết quả hành chính nhưng trên thực tế nhà đầu tư vẫn phải nộp hồ sơ cho nhiều cơ quan chuyên môn khác nhau của UBND cấp tỉnh. Kết quả khảo sát cho thấy nhà đầu tư hiện phải thực hiện trung bình tới 18 thủ tục liên quan đến đất đai, xây dựng, môi trường để triển khai dự án đầu tư. Nhiều doanh nghiệp cũng lên tiếng phản ánh thủ tục trong đất đai xây dựng là đang là những rào cản rườm rà nhất.

Hiện tại, Dự án Luật Đầu tư sửa đổi đã được đưa vào Chương trình xây dựng luật và pháp lệnh năm 2014 của Quốc hội, để xin ý kiến thông qua. Các nhà làm luật cũng sớm thống nhất để ban hành bộ luật quan trọng này, nhằm tạo tiền đề để tăng thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài, tạo động lực phát triển kinh tế trong thời gian tới.

Anh Phương