Thị trường điện mặt trời: Cần chính sách đồng bộ và dài hơi

10:47:33 | 24/11/2017

Quyết định 11 về việc mua điện mặt trời đến tận hộ gia đình và mới đây nhất là Thông tư16/2017/TT-BCT quy định về phát triển dự án và hợp đồng mua bán điện mẫu áp dụng cho các dự án điện mặt trời liệu có đủ tạo nên cú hích quan trọng để thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của thị trường này?

Mục tiêu 12.000 MW điện vào năm 2030


Trong Bản đồ tiềm năng điện mặt trời được nghiên cứu bởi sự hỗ trợ của Ngân hàng Thế giới (WB) cung cấp thông tin, tài nguyên điện mặt trời của Việt Nam khá dồi dào, với nguồn bức xạ nhiệt vào khoảng 2056 kWh/m2/năm, kéo dài suốt từ dải đất miền Trung đến khu vực ĐBSCL.



Theo Chiến lược phát triển năng lượng tái tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Chính phủ ban hành ngày 25/11/2015, tỷ lệ điện năng từ năng lượng mặt trời (NLMT) sẽ chiếm lần lượt: 0,5% vào năm 2020, khoảng 6% năm 2030 và khoảng 20% vào năm 2050 trong tổng sản lượng điện sản xuất.

Theo Quy hoạch điện VII điều chỉnh, đến năm 2020, sản xuất điện từ năng lượng tái tạo sẽ chiếm 9,9% tổng công suất nguồn điện, tăng 4,3% so với Quy hoạch điện VII. Riêng đối với lĩnh vực điện năng lượng mặt trời, đến năm 2030, phải đạt 12.000 MW. Nhiều chuyên gia cho rằng, đây là mục tiêu nhưng cũng là thách thức rất lớn cho ngành điện.

“Dù có tiềm năng lớn và được hậu thuẫn từ chính sách của Chính phủ, việc phát triển điện mặt trời ở Việt Nam vẫn còn 1 số rào cản như: Kỹ thuật đấu nối vào lưới điện quốc gia còn phức tạp, vốn đầu tư ban đầu lớn, dự án NLMT tập trung trên mặt đất đòi hỏi diện tích rộng lớn” - ông Nguyễn Mạnh Hiến (Chủ tịch Hội đồng khoa học Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam) cho biết.

Giai đoạn trước đây tình trạng thừa điện phải bán với giá 0 đồng khiến các doanh nghiệp và không ít gia đình ngần ngại khi đầu tư hệ thống điện mặt trời. Với Quyết định số 11/2017/QĐ-TTg vừa ban hành hồi tháng 4/2017, công bố giá mua điện mặt trời cố định ở mức 9,35 US cents/kWh, cho thấy Chính phủ đang khuyến khích phát triển NLMT và bước đầu tạo sức hấp dẫn với các nhà đầu tư.

Chính sách về giá chưa đủ làm nên cú hích

Trong khi mới chỉ xây dựng được chiến lược phát triển mà vẫn còn thiếu một quy hoạch phát triển quốc gia về điện mặt trời thìchính sách về giá theo Quyết định số 11/2017/QĐ-TTg là chưa đủ mạnh để tạo nên “cú hích” cho thị trường điện mặt trời. Tại cuộc hội thảo mới đây do ABB Việt Nam và Solar Electric Việt Nam (SEV) phối hợp tổ chức, các kiến nghị tập trung vào các vấn đề cần bố sung chính sách là: đề xuất thành lập quỹ hỗ trợ phát triển năng lượng tái tạo nhằm hỗ trợ, trợ giá hơn nữa cho các nguồn năng lượng sạch; lựa chọn công nghệ sản xuất điện mặt trời hiệu quả cao… Một giải pháp quan trọng đã được đề xuất là cần phát triển đồng thời các dự án NLMT nối lưới trên mặt đất và dự án lắp đặt trên mái nhà để tận dụng được nguồn năng lượng dư thừa từ các dự án đầu tư điện NLMT của người dân và doanh nghiệp lắp đặt tại các tòa nhà văn phòng, trên mặt hồ, mặt nước.

Bên cạnh những giải pháp mang tính chất tháo gỡ, “Việt Nam cần xây dựng các cơ chế ưu đãi mang tính lâu dài hơn để doanh nghiệp yên tâm đầu tư” - theo ông Đỗ Đức Tưởng, đại diện Chương trình Năng lượng của Cơ quan phát triển quốc tế Hoa Kỳ tại Việt Nam (USAID).

Vị đại diện này phân tích rằng: việc xây dựng cơ chế giá cho điện mặt trời vẫn còn đang trong tầm ngắn hạn, chỉ trong khoảng 3 năm. Nhiều nhà đầu tư vẫn chưa rõ sau năm 2019, giá điện của Việt Nam sẽ như thế nào, có giảm đi hay không? Chính vì thế, các nhà đầu tư vẫn mong muốn Chính phủ đưa ra chính sách, cơ chế giá điện mang tính dài hạn hơn nữa, rút ngắn các thủ tục đăng ký cấp phép… Có như vậy mới có thể thúc đẩy phát triển nhanh ngành năng lượng tái tạo ở Việt Nam.

Nguyễn Thanh