Loay hoay bài toán tính giá xăng dầu

Kể từ Nghị định 84/2009/NĐ-CP ngày 15/10 của Chính phủ Việt Nam về kinh doanh xăng dầu đã chính thức có hiệu lực, giá xăng đã tăng liên tục 5 lần, điều này khiến dư luận hoài nghi các doanh nghiệp xăng dầu “thừa cơ” tăng giá bất hợp lý, tăng mạnh mà giảm nhỏ giọt không theo giá chung của thị trường thế giới.

Để giải quyết những thắc mắc đó, vừa qua, tại Hà Nội, Bộ Công Thương đã chủ trì cuộc họp với các doanh nghiệp xăng dầu đánh giá lại việc điều chỉnh giá xăng dầu sau hơn 2 tháng thực hiện Nghị định 84 về kinh doanh xăng dầu.

Nghi ngờ về cách tính giá

Sau khi Nghị định 84 chính thức có hiệu lực, giá xăng dầu đã có sự biến động giữa các đơn vị phân phối bán lẻ. Điều này được đánh giá như dấu hiệu đầu tiên thể hiện thị trường xăng dầu đang vận hành theo cơ chế thị trường. Hiện nay, một số doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu như PV Oil, Xăng dầu Quân đội, Công ty TNHH & Du lịch Sông Hồng đã giảm giá xăng thấp hơn so với Petrolimex – đơn vị cung cấp 60% xăng dầu cho thị trường. Mặc dù giá niêm yết thấp hơn, nhưng mức chênh lệch giá không đáng kể khoảng 40-50 đồng/l lit không thực sự tạo ra được sức cạnh tranh mạnh giữa các doanh nghiệp kinh doanh mặt hàng này.

Trong cuộc họp báo Văn phòng Chính phủ đầu tháng 3, ông Lê Đức Thuý, Chủ tịch UB Giám sát Tài chính Quốc gia cũng cho rằng, giá xăng tăng với “mật độ quá dầy đặc” gây sức ép lớn đến lạm phát. Ông Thuý còn cho biết, Chính phủ vừa đề nghị các bộ, ngành có liên quan xem xét lại cơ chế điều hành giá đối với xăng, dầu, đảm bảo tuân theo nguyên tắc thị trường nhưng tính toán về khoảng cách thời gian của mỗi lần điều chỉnh và mức độ điều chỉnh, không để xảy ra tình trạng tăng giá dày đặc

Vừa qua, giá dầu thô và giá xăng dầu thành phẩm trên thế giới đang hạ nhiệt, chỉ khoảng hơn 70USD/thùng nhưng các doanh nghiệp trong nước vẫn tăng giá mà chưa thấy có sự điều chỉnh theo giá thế giới. Hơn nữa, Bộ Tài chính đã ban hành cơ chế khung thuế nhập khẩu mặt hàng này. Theo đó, với giá dầu thô cao thì đương nhiên các doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu sẽ được giảm thuế. Theo tính toán của các chuyên gia kinh tế với mức tăng của giá xăng dầu thế giới trước đó cộng với mức giảm thuế, các doanh nghiệp chỉ cần tăng thêm 400 đồng/lít xăng thì đã có lãi nhưng các doanh nghiệp vẫn tăng 560 đồng/l.

Lý lẽ của người trong cuộc

Để trả lời cho sự hoài nghi về sự không hợp lý trong cách tính giá xăng dầu, đại diện các doanh nghiệp đều cho biết họ tuân thủ đúng công thức tính theo Nghị định 84 là Giá bán lẻ được tính căn cứ vào giá CIF, thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, tỷ giá ngoại tệ, thuế VAT, phí xăng dầu, các loại thuế, phí khác và các khoản trích nộp khác theo quy định hiện hành, chi phí kinh doanh của doanh nghiệp và lợi nhuận.

Ông Bùi Ngọc Bảo, Tổng giám đốc Petrolimex giải thích: Nếu cho rằng Petrolimex “tăng nhiều nhưng giảm nhỏ giọt là không đúng”, vừa rồi, khi có biến động tăng đầu vào, Petrolimex đã chờ sau 38 ngày mới tăng giá (theo Nghị định 84 chỉ là 10 ngày), nếu tăng sớm hơn nhưng chỉ 100-200 đồng/lít thì lắt nhắt.

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Công Thương, ông Nguyễn Cẩm Tú khẳng định: “Không có chuyện các doanh nghiệp xăng dầu lợi dụng quyền tự định giá theo Nghị định 84 để tăng giá bất hợp lý, hoặc có lãi lớn”.

Đại diện các doanh nghiệp và cơ quan quản lý đều cho rằng mấu chốt của vấn đề điều hành xăng dầu theo Nghị định chưa thể đạt hiệu quả là vì Quỹ bình ổn giá xăng dầu chưa được xác định giới hạn và quy mô đầu tư một cách phù hợp.

Thứ trưởng Nguyễn Cẩm Tú cũng cho biết Bộ Công Thương đã giám sát chặt chẽ các lần điều chỉnh giá của các doanh nghiệp và thấy rằng, “họ đã làm đúng theo Nghị định 84 nhưng họ chọn thời điểm tăng giá không khéo, đúng ngày 8 Tết, người dân vừa ăn Tết xong, lại đón nhận tin giá xăng tăng mạnh nên phản ứng không tốt là điều dễ hiểu”, ông Tú nhận xét.

Ông Võ Văn Quyền, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thị trường trong nước, Bộ Công Thương cũng cho biết chưa phát hiện được sai sót trong việc định giá của các doanh nghiệp kinh doanh mặt hàng này. Hơn nữa, một số giấy tờ, số liệu còn cho thấy có trường hợp sau khi tăng giá mà doanh nghiệp vẫn lỗ.

Hương Ly