Hướng tới nền kinh tế xanh và tiết kiệm năng lượng

Một cuộc hội thảo quốc tế qua cầu truyền hình với chủ đề “Tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng phát triển nền kinh tế xanh – tiết kiệm năng lượng” do Trường Bồi dưỡng cán bộ tài chính - Bộ Tài chính Việt Nam phối hợp với Trung tâm Tài chính và Phát triển Châu Á - Thái Bình Dương (AFDC) thuộc Bộ Tài chính Trung Quốc, Ngân hàng Thế giới tổ chức vừa qua tại HN đã thu hút đông đảo sự tham gia của các chuyên gia VN và Trung Quốc (Bắc Kinh, Thượng Hải), Mông Cổ, Malaysia, Nhật Bản, WB. Với cái đích hướng tới là một nền kinh tế xanh phát triển bền vững và tiết kiệm năng lượng, đây thực sự là mối quan tâm chung không chỉ riêng VN.

Toàn cảnh buổi hội thảo

“Xanh hóa” nền kinh tế

Trước thực tế nhiều nền kinh tế thế giới đang phải đối mặt với hàng loạt vấn đề về môi trường như cạn kiệt nguồn tài nguyên, ô nhiễm không khí, biến đổi khí hậu, sự nógn lên của trái đất…, nhiều quốc gia đã quyết định tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng “xanh hóa”. Nhiều nước đã coi việc phát triển các nguồn năng lượng mới và xây dựng một ngành công nghiệp “carbon thấp” là động lực quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế. Đây là ý tưởng đã thu hút được sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng quốc tế.

Theo Ngân hàng Thế giới, sử dụng các nguồn năng lượng sạch, năng lượng tái sinh chính là chìa khóa cho sự phát triển bền vững, ổn định cho các quốc gia. Việc chuyển sang một nền kinh tế thân thiện với môi trường không chỉ là câu chuyện về “đạo đức, lương tâm hay ý thức” mà là mục tiêu hướng tới của nhiều nền kinh tế.

Đối với VN, việc tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng phát triển nền kinh tế xanh không còn là câu chuyện riêng lẻ của một cơ quan, một tổ chức hay một doanh nghiệp. Giờ đây, vấn đề này đã được chú trọng và trở thành bài toán của cả nước, thể hiện ở quyết tâm chính trị, cơ cấu chính sách và hành lang pháp lý để hiện thực hóa chủ trương đó.

Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia đánh giá, tăng trưởng kinh tế là rất cần thiết nhưng cần phải có những bước đi hợp lý, hiệu quả để nền kinh tế phát triển “xanh hoá” nhưng vẫn bảo đảm tăng trưởng kinh tế, không làm ảnh hưởng đến con người và môi trường thiên nhiên.

Cần phải làm gì để xây dựng được nền kinh tế “xanh”?

Theo Tiến sĩ Ede Ijjasz, Giám đốc Ban Phát triển bền vững Trung Quốc và Mông cổ, WB, để quản trị nền kinh tế xanh thì các công cụ quản lý hành chính có vai trò rất quan trọng. Bên cạnh đó, cho dù chính sách tài khoá không phải là công cụ duy nhất để xanh hoá nền kinh tế và tiết kiệm năng lượng nhưng đây có thể coi là một trong những công cụ hữu hiệu có thể sử dụng để ứng phó với biến đổi khí hậu.

Theo TS Ede Ijjasz, chính phủ các nước cần ý thức sâu sắc rằng ngành năng lượng cũng là một ngành kinh tế, nên phải vận động ngành này theo cơ chế thị trường. Muốn vậy, các quốc gia cần thực hiện song song 2 việc: tạo nhu cầu phù hợp để sử dụng năng lượng sạch, hiệu quả và xây dựng được một đơn giá phù hợp, có xem xét các yếu tố ngoại biên như đánh thuế xăng dầu. TS Ijjasz cũng đánh giá, việc quá lệ thuộc vào các biện pháp hành chính mà phớt lờ yếu tố thị trường có thể dẫn tới nguy cơ làm méo mó, lệch lạc thị trường năng lượng sạch.

Ngoài ra, theo WB, hiện tại, các vấn đề về chính sách cũng là rào cản lớn để các quốc gia đang phát triển chuyển hướng nền kinh tế. Để có thể xây dựng thành một một nền kinh tế “carbon thấp”, theo TS Ede Ijjzasz, phải có sự cải cách đồng bộ cả về cơ cấu lẫn thị trường của ngành năng lượng.

Theo Giáo sư Federico M. Macaranas, Viện Quản lý châu Á, các nền kinh tế mới nổi ở Châu Á vẫn có cơ hội lớn để phát triển nền kinh tế carbon thấp. Điều quan trọng là các nhà hoạch định chính sách cần đưa ra được những biện pháp phù hợp trong thời gian sớm nhất. “ Cho dù mỗi nền kinh tế đều có có những điều kiện thực tế riêng biết nhưng sự khác biệt là không quá lớn. Các nước có thể chia sẻ kinh nghiệm và điều chỉnh cho phù hợp với tình hình thực tiễn và với thông lệ chung”, ông Federico M. Macaranas nói.

Hải Anh