Thị trường bán lẻ: Dừng lại đồng nghĩa với tụt hậu

Các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam không được ngủ quên trong cuộc cạnh tranh giành thị phần vì ngừng lại đã là tụt hậu, đó là nhận định của bà Đinh Thị Mỹ Loan, Phó Chủ tịch thường trực kiêm Tổng thư ký Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam.

Việt Nam đã mở cửa hoàn toàn thị trường bán lẻ từ năm 2009, bà có đánh giá gì về sự phát triển của thị trường này từ thời điểm đó đến nay?

Điểm ấn tượng nhất của thị trường bán lẻ Việt Nam là đã phát triển rất mạnh mẽ kênh bán lẻ hiện đại, ở đây là hệ thống siêu thị, trung tâm mua sắm, trung tâm thương mại, các cửa hàng chuyên doanh, hệ thống các cửa hàng tiện ích. Loại hình buôn bán bằng phương thức thương mại điện tử cũng tăng trưởng rất mạnh trong những năm gần đây. Trước sự phát triển của kênh bán lẻ hiện đại, kênh bán lẻ truyền thống như chợ, cửa hàng nhỏ lẻ, bách hóa cũng cảm thấy sức ép nên cũng đã thay đổi tích cực hơn.

Bên cạnh đó, sự bùng nổ nhanh chóng của các mặt hàng tiêu dùng nhanh, tôi muốn nói đến các sản phẩm chăm sóc cá nhân như kem đánh răng, dầu gội đầu… đã thu hút không ít nhà sản xuất và phân phối đầu tư vào lĩnh vực này.

Chỉ tính riêng trong lĩnh vực điện máy cũng đã nổi lên hàng loạt tên tuổi lớn như TopCare, Nguyễn Kim, Pico... Những hệ thống siêu thị như CoopMart, Hapro Mart đã xây dựng mạng lưới trên địa bàn hầu hết các tỉnh thành lớn, đó là chưa kể tới các hệ thống bán lẻ có vốn đầu tư nước ngoài. Sự quy tụ của nhiều thành phần, nhiều kênh bán lẻ đã làm cho bức tranh bán lẻ tại thị trường Việt Nam rất nhiều màu sắc.

Thời gian qua, bất chấp khó khăn chung của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, nhưng ngành công nghiệp bán lẻ vẫn có mức tăng trưởng 16%.

Vừa qua, Việt Nam đã mất vị trí trong Top 20 của bảng xếp hạng các thị trường bán lẻ hấp dẫn nhất do hãng A.T.Kearney (Mỹ) đánh giá, phải chăng thị trường bán lẻ Việt Nam đang đánh mất dần niềm tin đối với các nhà đầu tư?

Chỉ số của A.T.Kearney chủ yếu dành cho các nhà đầu tư nước ngoài khi muốn đầu tư vào thị trường bán lẻ của một số nước mới nổi. Năm 2008, chúng ta đã đứng đầu bảng xếp hạng này. Năm nay, họ đánh giá chúng ta ở mức độ kém hấp dẫn hơn, điều này đòi hỏi chúng ta phải xem xét lại nhiều yếu tố khác chứ không chỉ mỗi một yếu tố là các doanh nghiệp đã vào nước ta nhiều hay chưa. Các yếu tố ảnh hưởng khác còn phải kể đến sự quan ngại của các nhà đầu tư sau tác động của khủng hoảng, đại đa số người dân có thu nhập thấp, cơ sở hạ tầng yếu kém.

Sự đánh giá của A.T.Kearney có thể gây ra một cú shock cho một số người. Ngay từ thời kỳ Việt Nam vẫn giữ vị trí số 1, chúng tôi đã tự nhận thức được rằng tấm huy chương nào cũng có mặt trái, và cái điểm mà A.T.Kearney đánh giá Việt Nam cao nhất là thị trường tiềm năng với dân số lớn lại chính là điểm làm cho chúng tôi lo ngại nhất, điều đó đồng nghĩa với thị trường Việt Nam còn quá sơ khai.

Theo tôi, kể cả khi chúng ta được nhận định là đứng số 1 hay thậm chí thấp hơn, chúng ta vẫn phải chuẩn bị cho một sự cạnh tranh rất lớn, các doanh nghiệp Việt Nam không được ngủ quên trong cuộc cạnh tranh toàn cầu này vì chúng ta ngừng lại đã là tụt hậu.

Xu hướng phát triển của thị trường bán lẻ trong thời gian tới sẽ là gì, thưa bà?

Hiện tại, đang xuất hiện một xu hướng mới trong những năm gần đây, ranh giới giữa bán buôn và bán lẻ đã không còn quá cách biệt, đã có một sự xích lại gần nhau, hòa quyện vào nhau của hai hình thức này. Xu hướng khác là một số doanh nghiệp bán lẻ đã xây dựng nhãn hàng riêng của mình.

Một xu hướng phát triển rất mới là các doanh nghiệp Việt Nam không chỉ “phòng thủ” trên sân nhà mà còn “tấn công” sang một số thị trường khác. Nhiều người hiện nay vẫn hiểu là bán lẻ vẫn chỉ “gón gọn” trong tầm quốc gia của mình, chỉ một số ít doanh nghiệp nhận thức được việc mở rộng mạng lưới bán lẻ song song với thúc đẩy xuất khẩu. Thời gian qua đã có nhiều chuyến đi sang Lào, Campuchia của các doanh nghiệp Việt Nam với mục đích tìm kiếm sự hợp tác để có thể liên kết mở rộng ngành bán lẻ sang các nước đó.

Hiệp hội các nhà bán lẻ đã có những động thái gì để hỗ trợ các doanh nghiệp thành viên?

Thành viên của Hiệp hội đại đa số là các doanh nghiệp bán lẻ hiện đại, hiệp hội chúng tôi cũng rất quan tâm đến lợi ích của các thành viên. Chúng tôi không bao giờ có quan điểm các nhà bán lẻ tách rời nhau mà phải liên kết với nhau vì các nhà bán lẻ là một mắt xích của chuỗi cung ứng, nối giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng.

Mức sống, văn hóa tiêu dùng và văn minh thương mại cũng như văn hóa của một dân tộc thể hiện rất nhiều qua thị trường bán lẻ, bản thân hiệp hội cũng như các doanh nghiệp sẽ cùng nhau nỗ lực để xây dựng một thị trường bán lẻ có hiệu quả, văn minh và hiện đại hơn.

Nguyễn Thị Dịu