Thu hồi các sản phẩm thải bỏ: Cần có lộ trình

Thực tế hiện nay cho thấy, việc tái chế các sản phẩm thải bỏ hầu hết được thực hiện gia công tại các làng nghề hoặc đơn vị nhỏ lẻ, điều này vừa gây ô nhiễm môi trường, vừa không tái chế ra sản phẩm tinh, gây lãng phí. Chính vì vậy, Tổng cục môi trường cho rằng, VN cần sớm ban hành Quyết định về thu hồi, xử lý sản phẩm thải bỏ, doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu sẽ tham gia vào hoạt động thu hồi, xử lý các sản phẩm này không chỉ nhằm mục đích về kinh tế mà còn thể hiện trách nhiệm của doanh nghiệp đối với môi trường và cộng đồng.

Dự thảo quyết định về thu hồi, xử lý các sản phẩm thải bỏ đang trong quá trình hoàn thiện những công đoạn cuối cùng để chuẩn bị trình Chính phủ. Theo đó, dự thảo nêu rõ về trách nhiệm của DN sản xuất, nhập khẩu đối với sản phẩm ngay từ công đoạn đưa sản phẩm ra thị trường cho đến khi thu hồi sản phẩm quá hạn. Việc thu hồi phải có tổ chức, quy trình rõ ràng. Với tính phức tạp của vấn đề, đã có rất nhiều cuộc thảo luận giữa các cơ quan Chính phủ với nhiều bên liên quan bao gồm nhiều ngành công nghiệp trong và ngoài nước.

Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng đã báo cáo với WTO về Dự thảo này và lấy ý kiến đóng góp từ nhiều nước. Tuy nhiên, các chuyên gia môi trường và các thành viên tổ soạn thảo đều cho rằng: VN cần có lộ trình để các doanh nghiệp có thể thực hiện trách nhiệm của mình. Bước đầu có thể thí điểm trước với ngành ắc quy chì, vì các nhà sản xuất đã thấy rõ có lợi ích kinh tế.

Dự thảo Quyết định chỉ quy định về thu hồi, xử lý sản phẩm được thải bỏ sau quá trình sử dụng hoặc trong quá trình lưu thông thuộc Danh mục ban hành kèm theo Quyết định (Pin, ắc quy, thiết bị điện tử; hóa chất, dầu nhớt, săm, lốp, phương tiện giao thông). Doanh nghiệp nên hiện thực hóa quá trình thu mua sản phẩm thải bỏ. Trong bối cảnh của VN, việc thu hồi các loại ắc quy, săm, lốp... rất khó khăn do hệ thống thu mua manh mún, phức tạp, việc thu hồi sẽ được tính theo khối lượng (tấn/kg) sản phẩm. Doanh nghiệp có thể thu hồi trực tiếp sản phẩm của mình hoặc sản phẩm cùng loại của các doanh nghiệp khác để tính vào kết quả thu hồi sản phẩm của đơn vị mình. Nhờ vậy, việc tháo dỡ và bán lại theo từng đơn vị phụ tùng sẽ linh hoạt, không gây khó khăn cho hoạt động thu hồi.

Theo thống kê của Tổng cục Môi trường, trong năm 2010 có khoảng 40.000 tấn ắc quy chì được thải bỏ trong nước và dự báo đến năm 2015, con số này sẽ là gần 70.000 tấn.

Bên cạnh đó, ước tính cả nước hiện có khoảng 28 triệu xe mô tô và 1,5 triệu xe ô tô, số lượng này còn gia tăng khoảng 20-25% mỗi năm. Dự báo, đến năm 2021, Việt Nam có thể có 60 triệu xe mô tô và ô tô các loại. Như vậy, một lượng rất lớn các loại ắc quy hết thời hạn, săm lốp sử dụng bị thải loại và trở thành phế thải

Để thuận lợi cho việc thực thi dự thảo, theo Tổng cục môi trường VN, rất cần đến trách nhiệm của doanh nghiệp trong vấn đề thu hồi sản phẩm loại bỏ. Các nước trong khu vực đã áp dụng và Việt Nam dù đã muộn nhưng thực sự vẫn rất cần thiết.

DANH MỤC SẢN PHẨM PHẢI THU HỒI, XỬ LÝ KHI THẢI BỎ

(dự thảo)

Đỗ Ngọc