Gánh nặng tăng viện phí

Thông tin mới đây từ Bộ Y tế Việt Nam về việc tăng viện phí không chỉ khiến cho nhiều người bệnh mang thêm “gánh nặng” mà nó còn nhiều điểm chưa thật hợp lý.

Ông Phạm Lê Tuấn- Vụ trưởng Vụ Kế hoạch Tài chính Bộ Y tế nhìn nhận, liên tục trong vòng 10 năm trở lại đây, hầu như năm nào Bộ Y tế cũng đặt vấn đề điều chỉnh viện phí. Với việc điều chỉnh viện phí lần này, người lao động không có thẻ BHYT sẽ là nhóm chịu ảnh hưởng nhiều nhất khi viện phí tăng.

Khốn đốn vì chi trả

Hằng ngày tại các bệnh viện, có rất nhiều người nghèo, bệnh nhân đang phải "gồng mình" để lo chi trả chi phí chữa bệnh. Nhiều bệnh nhân tại Bệnh viện K, Việt Đức, Nội Tiết, Bạch Mai... cho biết, chi phí mỗi đợt khám chữa bệnh hiện nay ít thì cũng cả triệu đồng. Điệp khúc tăng viện phí có lẽ đã quá quen thuộc với những bệnh nhân có "thâm niên" khám bệnh dịch vụ như bác Nguyễn Thị Hằng, 63 tuổi ở Đống Đa (Hà Nội). Từ lâu, bà đã phải trả giá dịch vụ y tế ở mức cao, chứ không theo khung giá từ năm 1995. Thế nhưng, điều bà Hằng lo lắng là liệu viện phí được điều chỉnh có phải là cái đà để các bệnh viện tiếp tục đẩy giá dịch vụ vốn đã cao lại càng lên cao nữa hay không.

Chia sẻ với chúng tôi bà Hằng cho hay, lâu nay tôi đi khám bệnh ở các bệnh viện, giá cũng đã là 50.000 - 70.000 đồng/lần khám rồi, chẳng còn chỗ nào thu tiền khám 3.000 - 5.000 đồng nữa. Tiền giường dịch vụ cũng từ 150.000 - 350.000 đồng/ngày. Nếu Bộ Y tế tiếp tục tăng viện phí e rằng sẽ là một gánh nặng rất lớn cho người bệnh.

Theo một nghiên cứu của Bệnh viện K Hà Nội về chi phí điều trị với 170 bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối, chi phí do BHYT chi trả chỉ chiếm khoảng 35,5%, tiền thuốc bệnh nhân tự mua chiếm 13%, phần viện phí phải đóng góp chiếm 6,5% và tới 45% các chi phí cho ăn ở, sinh hoạt. Một nghiên cứu của Hội Kinh tế Y tế VN cho biết, có gần 60% số hộ gia đình nghèo mắc nợ do chi phí khám chữa bệnh. Dù đi chữa bệnh ở tuyến cơ sở với chi phí y tế thấp hơn nhưng gánh nặng chi phí y tế đối với người nghèo lại là lớn nhất trong tất cả các nhóm dân cư.

Ý kiến trái chiều

Ông Vũ Xuân Bằng- Phó Trưởng ban thực hiện chính sách BHYT cho rằng, mức viện phí hiện nay đang được tính thấp, nhưng với mức tăng như trong dự thảo thì cũng phải cần xem xét, tính toán lại. Công khám 3.000 đồng/bệnh nhân, chúng tôi đồng ý là thấp nhưng nếu tính bình quân 20.000 đồng/bệnh nhân với một bệnh viện khám từ 800 - 1.000 bệnh nhân/ngày thì cộng lại là số tiền tương đối lớn. Số tiền này nếu chia cho các chi phí như vật tư tiêu hao, điện nước, văn phòng phẩm, công của thầy thuốc… liệu có thừa hay không? Ngay cả tiền giường, một bệnh nhân phải trả 180.000 đồng/ngày trong khi vẫn không "thoát" cảnh nằm ghép- ông Bằng đặt vấn đề.

Cũng theo ông Bằng, lâu nay Bộ Y tế vẫn nói rằng, mức viện phí hiện nay chỉ tính một phần chi phí, thế nhưng trong bảng cơ cấu giá lại có cả tiền lương và tiền khấu hao trang thiết bị, vật tư tiêu hao. Ví dụ, điều trị vết thương phần mềm tổn thương nông dưới 10cm, mức chi trả tối đa là 157.000 đồng thì trong đó cơ cấu tiền lương là 18.000 đồng (chiếm hơn 10%). Thậm chí, có những dịch vụ cơ cấu tiền lương tới 6.900 đồng trong tổng chi phí là 25.000 đồng… Như thế chẳng khác nào nhân viên y tế được hưởng lương hai lần, một từ dịch vụ y tế và một từ ngân sách nhà nước.

Dù Bộ Y tế lý giải rằng, viện phí không tác động đến 53 triệu người dân là những đối tượng đã có thẻ BHYT vì họ đã được BHYT chi trả từ 80 đến 95%. Nhưng thực tế, đa phần người sử dụng thẻ là người nghèo hoặc bệnh nặng, vượt quá khả năng chi trả của bản thân. Chính vì thế, khi giá dịch vụ y tế tăng, mức đồng chi trả là 5% hoặc 20% cũng sẽ tăng và dù có thẻ bảo hiểm thì họ vẫn bị "thiệt hại".

Thế nhưng, đại diện lãnh đạo Bộ Y tế lại cho rằng, việc điều chỉnh viện phí sẽ góp phần tăng chất lượng khám chữa bệnh, bệnh viện có đủ kinh phí để triển khai các dịch vụ và tình trạng trên sẽ được hạn chế. Theo phân tích của ông Nguyễn Ngọc Hiền- Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai thì viện phí mới mà các bệnh viện đề xuất hiện mới chỉ tính các chi phí trực tiếp chưa bao gồm lương, đào tạo, khấu hao cơ sở hạ tầng, tài sản cố định. Ông Hiện phân tích thêm, một giường bệnh chuyên dụng tại Khoa Điều trị tích cực có giá khoảng 1 tỷ đồng chưa kể các thiết bị máy thở, bơm kim điện, bình ôxy... Thế nhưng, mỗi bệnh nhân ở đây hiện chỉ trả 18.000 đồng cho một ngày điều trị. Nếu so sánh với mức viện phí mới thì cũng chưa thấm vào đâu- ông Hiền phân tích.

Cần hình thành Quỹ hỗ trợ bệnh nhân nghèo

Vậy, khi viện phí tăng thì bài toán cần giải ở đây là gì? Theo bác sĩ Nguyễn Cao Luận- Trưởng khoa Thận nhân tạo Bệnh viện Bạch Mai, viện phí tăng sẽ đẩy nhanh thực hiện BHYT toàn dân và khi đó quỹ BHYT sẽ đủ nguồn lực hỗ trợ cao nhất cho người bệnh… Tuy nhiên, cần hình thành Quỹ hỗ trợ bệnh nhân nghèo, được trích ra từ chính nguồn thu từ viện phí. Không thể người bệnh, vì không có khả năng chi trả viện phí mà trốn viện bỏ về không điều trị. Như vậy, vừa thiếu trách nhiệm với bệnh nhân mà Bệnh viện thì không biết lấy tiền ở đâu để bù cho họ- ông Luận đề xuất.

Cũng theo các chuyên gia, đối với thực tế hiện nay của nước ta thì việc thành lập nguồn Quỹ hỗ trợ bệnh nhân nghèo được xem như là một “chiếc phao cứu sinh” đối với họ cả về mặt vật chất lẫn tinh thần.

Mới đây, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã đề xuất cho biết, trong 350 dịch vụ có mức giá lỗi thời sẽ có lộ trình đổi mới giá. Cái gì cần thiết quá, lạc hậu quá sẽ xem xét trước. Theo Bộ trưởng, hiện chính sách viện phí mới đang tiếp tục được bàn thảo, các bộ phận soạn thảo đang tiếp tục rà soát và sẽ có một hội đồng thẩm định độc lập trước khi triển khai. Giá các dịch vụ y tế do các Bệnh viện đề xuất chỉ là tham khảo. Bộ trưởng cũng khẳng định, việc đổi mới cơ chế tài chính của ngành y tế phải bảo đảm rằng người dân chấp nhận được và trên tinh thần công bằng trong thụ hưởng dịch vụ y tế.

Lưu Hiệp