Hai kịch bản cho nền kinh tế vào năm 2012

Trước tình hình kinh tế thế giới và trong nước có nhiều diễn biến mới, Bộ Kế hoạch và Đầu Tư Việt Nam vừa dự kiến đưa ra hai kịch bản cho nền kinh tế Việt Nam khi bước vào năm 2012. Theo nhận định của bộ này, nhiều khả năng nền kinh tế Việt Nam sẽ có nhiều thay đổi theo hướng tích cực hơn.

Theo đó, kinh tế Việt Nam sẽ phát triển theo hai kịch bản. Cụ thể, theo phương án 1, tăng trưởng thấp, khi nền kinh tế thế giới phải đối mặt với vấn đề nợ công ngày càng lan rộng ảnh hưởng đến Việt Nam. Lúc này, so với năm 2011, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tăng 6%, kinh ngạch xuất khẩu 106,4 tỉ USD – tăng 12% (nhập siêu đạt 12,8 tỉ USD – chiếm 12% tổng kim ngạch XK), bội chi ngân sách không quá 4,8% GDP và chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng dưới 10%. Còn ở phương án 2, tăng trưởng cao, được dự báo là có nhiều khả quan hơn với mức GDP tăng 6,5%, tổng kim ngạch XK tăng 107,4 tỉ USD, vốn đầu tư xã hội chiếm 43% GDP. Theo sát tình hình thế giới, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bùi Quang Vinh cho rằng Chính phủ nên lựa chọn kịch bản nếu tình hình kinh tế thế giới có nhiều biến chuyển tích cực trong thời gian tới. Còn ngược lại, kịch bản 2 sẽ là các phương án cuối cùng để nền kinh tế Việt Nam phấn đấu hoàn thành các chỉ tiêu đã đề ra. Trong đó, Bộ Kế hoạch đầu tư cũng nhấn mạnh đến các chính sách tài chính tiền tệ và giá cả, lĩnh vực được cho là khó khăn và nhạy cảm nhất hiện nay. Theo bộ này, hiện các biện pháp hành chính sẽ được thay thế bằng các giải pháp mạnh tay hơn nhằm kiểm soát tốc độ tăng tổng phương tiện thanh toán và tín dụng hợp lý, giảm mặt bằng lãi suất và ưu tiên cho vay nông nghiệp nông thôn, doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp xuất khẩu và doanh nghiệp ngành công nghiệp phụ trợ.

Dường như cả hai kịch bản nói trên đều chưa có tính thuyết phục cao đối với các chuyên gia kinh tế trong nước. Quan điểm chung của các nhà phản biện hàng đầu như Lê Đăng Doanh, Phạm Chi Lan là trong bản dự báo trên có nhiều chỉ tiêu còn khá xa với thực tế. Cụ thể, theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, việc đặt chi tiêu cho chỉ số CPI tăng dưới 10% là không hoàn tòan sát với thực tế. Bà cho rằng, trong bối cảnh suy thóai toàn cầu chung có ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế Việt Nam như hiện nay, Việt Nam cần lựa chọn một kịch bản kinh tế thấp cho sát với thực tế, và các con số dự báo tăng trưởng cũng cần để ở mức khiêm tốn. Theo đó, việc đề ra mục tiêu tăng trưởng GDP 6 – 6,5% trong khi lạm phát chưa thể kiềm chế được thì cũng không hẳn cần thiết. Mức tăng GDP hợp lý hơn có thể là 5 – 5,5%. Chính phủ Việt Nam cần cân nhắc đến khả năng kiềm chế lạm phát, có nhiều biện phát tháo gỡ, thúc đẩy sản xuất cho bộ phận doanh nghiệp này. Chứ không nên quá chạy đua theo những con số thành tích tăng trường.

Theo Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, đã đến lúc cần nhìn thẳng vào sự thật của nền kinh tế Việt Nam, cần mạnh dạn và quyết đoán để đổi mới nền kinh tế một cách tòan diện và sâu sắc. Chuyên gia này phân tích, hiện nhiều chỉ tiêu kinh tế đang ở tình trạng xấu, như: lạm phát, bội chi ngân sách, thâm hụt thương mại, cán cân thanh toán quốc tế, nợ nước ngoài và nợ công, tỷ giá đồng tiền Việt Nam…và niềm tin của người dân, nhà đầu tư trong nước và ngoài nước đã ít nhiều giảm sút. Ngoài ra, theo đánh giá của nhiều tổ chức quốc tế, sức khỏe của hệ thống ngân hàng đã và đang bộc lộ nhiều vấn đề, tỷ lệ nợ xấu tăng lên. Mức tín nhiệm của Việt Nam bị các công ty nước ngoài hạ thấp. Bên cạnh đó, các chỉ tiêu khác gồm: xếp hạng năng lực cạnh tranh của Việt Nam bị giảm 6 bậc trong năm 2011, xuống vị trí 65 trên 142 nền kinh tế. Đặc biệt, một chỉ số có nguy cơ cao cho nền kinh tế, là để duy trì mức đầu tư cao, nước ta đã tăng vay mượn nước ngoài, không chỉ qua nguồn ODA mà còn cả qua các kênh bán trái phiếu chính phủ trên thị trường tài chính quốc tế và bảo lãnh cho doanh nghiệp nhà nước vay mượn thương mại với lãi suất cao, nếu trong thời gian tới nếu nền kinh tế Việt Nam không có khả năng thanh toán thì sẽ là một gánh nặng nợ phải trả lớn cho quốc gia. Theo chuyên gia kinh tế này, các giải pháp then chốt và quan trọng lúc này cho nền kinh tế Việt Nam là phải giảm thu, giảm chi và tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước.

Anh Phương