Đầu tư cho phát triển bền vững

Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, giải pháp ngắn hạn giúp doanh nghiệp tồn tại, vượt qua giông bão; còn chiến lược phát triển dài hạn giúp tận dụng các cơ hội từ khủng hoảng và sự phục hồi của nền kinh tế, hướng đến phát triển bền vững.

Ông Đỗ Thanh Năm, Giám đốc Công ty Tư vấn và Hỗ trợ chiến lược win – win

Khó khăn còn nhiều

Kinh tế Việt Nam trải qua năm 2011 với rất nhiều khó khăn. Các phương tiện thông tin đại chúng, diễn đàn, hội nghị, hội thảo liên tục bàn luận về các vấn đề nóng bỏng của nền kinh tế như tình hình khủng hoảng nợ công trên thế giới, lạm phát và lãi suất cho vay trong nước tăng, thị trường chứng khoán và bất động sản đóng băng, giá vàng biến động. Khó khăn của nền kinh tế đang hiện diện trong từng hơi thở, từng hoạt động thường ngày của doanh nghiệp, của xã hội. Nếu như năm 2007, đâu đâu cũng thấy khẩu hiệu “làm giàu không khó”, thì năm 2011, với hầu hết các doanh nghiệp, có thể duy trì được hoạt động sản xuất - kinh doanh đã là một điều rất đáng hoan nghênh.

Năm 2011 cũng là năm đầu tiên triển khai Nghị quyết 11/NQ-CP với ưu tiên hàng đầu là ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát, ưu tiên các hoạt động sản xuất - kinh doanh, xuất khẩu, cắt giảm chi tiêu công, tái cấu trúc các tập đoàn nhà nước và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Vì thế, mặc dù được dự đoán là còn khó khăn hơn nhiều so với năm 2011, nhưng năm 2012 sẽ là năm mà Nghị quyết 11/NQ-CP thực sự đi vào cuộc sống.

Đây là lúc mà lãnh đạo các doanh nghiệp phải trả lời câu hỏi: Làm thế nào để duy trì hoạt động sản xuất - kinh doanh trong điều kiện kinh tế khó khăn và chuẩn bị những gì để phát triển bền vững khi nền kinh tế hồi phục?

Để trả lời được câu hỏi trên, doanh nghiệp cần theo đuổi cùng một lúc những giải pháp ngắn hạn và chiến lược phát triển dài hạn. Bởi nếu không tồn tại được trong ngắn hạn, thì tương lai của doanh nghiệp được vạch ra có đẹp đẽ và định hướng có xuất sắc bao nhiêu cũng trở nên vô nghĩa. Nhưng về lâu dài, nếu chỉ dừng lại ở mong muốn tồn tại, thì liệu mong muốn ấy có thực hiện được không, khi hàng ngày, hàng giờ, tất cả đều khát khao tiến lên trong khi ta cứ mãi đứng yên một chỗ.

Bốn yếu tố ngắn hạn

Về ngắn hạn, nếu không thể phát triển được như trước đây, thì ít nhất doanh nghiệp phải tồn tại trong hoàn cảnh kinh tế khó khăn. Để đạt được điều này, doanh nghiệp nên xem xét các yếu tố sau:

Một là, ảnh hưởng của Nghị quyết 11/NQ-CP và quyết định tái cấu trúc lại hệ thống ngân hàng, tái cấu trúc các tập đoàn nhà nước và các chính sách quản lý kinh tế khác. Đây được xem là các chính sách tạo ra sự thay đổi lớn trong cách điều hành nền kinh tế trong thời gian tới. Các tổ chức quốc tế đánh giá rất cao những lợi ích về mặt vĩ mô của Nghị quyết. Tuy nhiên, ở góc độ vi mô, các doanh nghiệp sẽ còn phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, đặc biệt là trong lĩnh vực phi sản xuất. Một số ngành trong lĩnh vực sản xuất sẽ nhận được những hỗ trợ của Nhà nước, trong đó, nông nghiệp và sản xuất xuất khẩu sẽ được xem xét miễn, giảm và gia hạn thuế. Chính vì vậy, các doanh nghiệp cần nắm rõ mình thuộc nhóm đối tượng nào trong phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết 11/NQ-CP và những ảnh hưởng của các chính sách này tới từng hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mình.

Hai là, trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế, môi trường thay đổi rất nhanh, thành bại của một doanh nghiệp càng phụ thuộc vào tư duy người đứng đầu. Vì vậy, HĐQT, ban lãnh đạo phải phản ứng rất nhanh, chính xác, giống như những phi công, với tinh thần đổi mới, dám làm, dám đương đầu với thử thách, có trách nhiệm với mọi người, thì doanh nghiệp mới sớm đi vào quỹ đạo hồi sinh.

Ban lãnh đạo cân nhắc, xem xét lại các dự định, các chiến lược đã đề ra. Doanh nghiệp nên tập trung vào cái gì thuộc vào thế mạnh của mình. Với những hoạt động không thuộc thế mạnh, hiệu quả không cao, hay lỗ (nếu khi kinh tế phục hồi, vẫn không tạo được kết quả đột biến), thì doanh nghiệp nên mạnh tay cắt bỏ để giảm chi phí. Cần lưu ý là, chính sách thắt chặt tiền tệ của Nghị quyết 11/NQ-CP sẽ làm cho một bộ phận lớn doanh nghiệp khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn. Vì thế, trong lúc khó khăn về tiền mặt, những hoạt động có hiệu quả không cao nhưng lại tạo ra dòng tiền vào mỗi ngày, thì doanh nghiệp cân nhắc thật kỹ cái được, cái mất trước khi đưa ra quyết định.

Ba là, cơ cấu lại mô hình quản lý, tinh gọn đội ngũ nhân sự để đủ sức đề kháng với sự thay đổi đột ngột của môi trường kinh doanh. Sàng lọc đội ngũ nhân sự, giữ lại những cán bộ, nhân viên có năng lực phù hợp. Một đội ngũ nhân sự gọn hơn về lượng, nhưng vẫn tạo ra giá trị tương đương, vẫn duy trì các hoạt động kinh doanh, và như thế quỹ lương của công ty, mức thưởng của từng cán bộ, nhân viên hợp lý hơn, kích thích mọi người làm việc hơn.

Bốn là, trong thời điểm kinh tế khó khăn, đoàn kết trong nội bộ doanh nghiệp rất quan trọng. Doanh nghiệp nên đưa giá trị đổi mới, đoàn kết vì sự phát triển thành những giá trị văn hóa của doanh nghiệp để mọi người cùng nhau chia sẻ và vượt qua những khó khăn.

Bung lò xo khi cơ hội đến

Về dài hạn, khó khăn là lúc đối thủ cạnh tranh để lộ những yếu kém của mình, hoặc buộc phải thu hẹp thị trường, nên doanh nghiệp cần có sự chuẩn bị về chiến lược và nguồn lực để tận dụng cơ hội từ sự khủng hoảng của nền kinh tế và khi nền kinh tế phục hồi. Trong bối cảnh này, thường xuất hiện những nhu cầu mới, xu hướng tiêu dùng mới. Hình ảnh lò xo bị nén sẵn sàng bung ra khi có cơ hội chính là minh hoạ cho tầm nhìn dài hạn trong điều kiện kinh tế hiện tại.

Tuy nhiên, nếu phải đa dạng hóa để khai thác cơ hội thì doanh nghiệp phải gắn liền với sự phát triển bền vững, bằng cách phát huy thế mạnh của mình, gắn liền với năng lực lõi, tay nghề chuyên môn, khám phá và khai thác tay nghề tiềm ẩn. Cần tập trung vào những hoạt động mà doanh nghiệp có thể làm tốt, tạo ra nhiều giá trị và từng bước hướng tới “tốt nhất”.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp chú trọng việc quản lý nguồn tài chính sao cho thật hiệu quả. Nguồn lực tài chính được xét trên hai góc độ: nguồn vốn đầu tư ban đầu và nguồn lực tài chính trong quá trình hoạt động. Doanh nghiệp huy động được một nguồn vốn mang tính an toàn, tránh sức ép trả nợ vay ở giai đoạn đầu dự án chưa sinh lợi. Trong quá trình hoạt động, việc theo dõi, đánh giá hiệu quả kinh doanh, cơ cấu nợ vay cần luôn được thực hiện thường xuyên.

Để hỗ trợ cho chiến lược được đưa ra, cần đồng bộ hoá các yếu tố cấu thành nên các hoạt động sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp, như mô hình quản lý, kiểm soát và đội ngũ nhân sự… Khi cơ hội đến, những câu hỏi như: đẩy mạnh hoạt động sản xuất - kinh doanh nào, huy động nguồn vốn và nhân sự ra sao, làm thế nào để quản lý một cách hiệu quả… phải được doanh nghiệp trả lời nhanh và chính xác.

Một điều nữa cần chú ý, để có thể phát triển bền vững, doanh nghiệp cần phải gắn các hoạt động của mình với lợi ích của cộng đồng và xã hội. Việc quan tâm, bảo vệ lợi ích cộng đồng, bảo vệ môi trường sẽ trở thành một tiêu chí bắt buộc, nếu các doanh nghiệp muốn hội nhập kinh tế thế giới. Vì vậy, doanh nghiệp không nên nhìn những đồng tiền bỏ ra cho hoạt động này chỉ đơn thuần ở góc độ chi phí, mà nên nhìn thêm dưới góc độ đầu tư dài hạn cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Doanh nghiệp là một bộ phận của nền kinh tế, sự vững mạnh, bền vững của doanh nghiệp sẽ đóng góp rất lớn vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam và ngược lại.

Nguồn: baodautu.vn