Năm 2012: Năm Phòng thủ

Theo VAFI, lý do để đưa ra nhận xét trên là do nền kinh tế thế giới vẫn còn nhiều khó khăn và bất ổn mà để giải quyết tình trạng hiện nay, có lẽ cần phải vài năm nữa theo chiều hướng : tháo gỡ khó khăn, giải quyết nợ công, ổn định và phát triển.

Ngoài ra, kinh tế vĩ mô trong nước đã có nhiều cải thiện nhưng còn chậm và còn tồn tại nhiều bất cập trong điều hành. Các ngành nông nghiệp, xuất khẩu, dịch vụ du lịch, xuất khẩu lao động …sẽ tiếp tục là điểm sáng của kinh tế vĩ mô trong các năm tới.

Cán cân thanh toán ngoại tệ quốc gia có nhiều cải thiện và đang trong xu thế thặng dư trong các năm tới, có thể tiến tới VN trở thành quốc gia xuất siêu trong khoảng 7 năm nữa nếu nhà nước có các giải pháp tích cực trong điều hành chính sách tài chính tiền tệ. Tuy nhiên lãi suất cho vay có thể vẫn ở mức cao ( khoảng 15%/năm – là mức lãi suất kém cạnh tranh so với các nước trong khu vực và trên thế giới ) do các Bộ ngành chưa lựa chọn được những giải pháp khả thi nhất. ;

Bên cạnh đó, đầu tư công vẫn còn dàn trải với chi phí đầu tư cao ( so với các nước trong khu vực); Yếu kém trong quản lý nhà nước vẫn tồn tại, thể hiện đặc trưng là trình độ quản lý kinh tế vĩ mô của các Bộ, ngành, địa phương còn chưa theo kịp sự phát triển của lực lượng sản xuất, vì thế yếu tố rủi ro chính sách hay môi trường kinh doanh chưa thuận lợi sẽ còn hiện hữu trong nhiều năm nữa .

VAFI cũng đánh giá, đối với cộng đồng doanh nghiệp trong nước, tình trạng phổ biến là đầu tư quá nhiều trong các năm trước dẫn tới sự dư thừa năng lực sản xuất trong nhiều ngành kinh tế. Nhiều ngành như sản xuất xi măng, sắt thép, vận tải biển, chứng khoán, tài chính, bảo hiểm, … ở tình trạng quá dư thừa năng lực sản xuất, đi kèm theo là kinh doanh thua lỗ, nợ xấu gia tăng. Trong khi đó, việc đầu tư này lại không theo kịp sự phát triển của trình độ quản trị trong doanh nghiệp.

TTCK sẽ được cải thiện

Theo đánh giá của VAFI, TTCK trong năm 2012 sẽ được cải thiện hơn so với năm 2011, tuy nhiên lực lượng đầu tư trong nước và nước ngoài đã bị “tổn thương” nhiều và đã trở nên “phòng thủ”, rất kén dự án. Một số doanh nghiệp kinh doanh hiệu quả vẫn có khả năng huy động vốn nhưng giá phát hành sẽ rất thấp, gây bất lợi lớn cho cổ đông hiện hữu.

Hiện nay, nhiều cổ đông hiện hữu tại các doanh nghiệp đòi hỏi HĐQT phải thanh toán cổ tức bằng tiền mặt, ở mức càng cao càng tốt. Trong tình hình kinh tế hiện nay, việc đòi hỏi thanh toán cổ tức tiền mặt cao đối với 1 bộ phận doanh nghiệp kinh doanh hiệu quả là cách thức để thu hồi vốn tốt nhất. Các cổ đông cũng đòi hỏi được chia nhiều lợi nhuận hơn để có vốn tái đầu tư vào TTCK đang ở mặt bằng rất có lợi cho việc tái đầu tư. Nhưng theo VAFI, khi TTCK phát triển ổn định với mức giá niêm yết cao, thanh khoản tốt, cộng với quản trị kinh doanh tốt thì nhu cầu thanh toán cổ tức bằng tiền mặt không phải là nhu cầu cấp thiết, nhiều cổ đông mong muốn công ty nhanh chóng phát triển nên khuyến khích việc trả thưởng cổ phiếu.

Cần làm gì cho chiến lược phòng thủ trong kinh doanh?

Sẽ không có 1 bài bản đầy đủ và giống nhau cho mọi loai hình doanh nghiệp về chiến lược phòng thủ trong kinh doanh, nhưng đều có những đặc trưng cơ bản. Theo VAFI, đó là các DN cần kiên quyết cắt giảm, thanh lý, nhượng bán những dự án, những bộ phận kinh doanh, những tài sản…không hiệu quả, không sinh lời để giải phóng nguồn vốn không sinh lời, để giảm nợ, giảm giá thành, nâng cao lợi nhuận và tăng khả năng tài chính doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, nên sẵn sàng bán toàn bộ doanh nghiệp hay cổ phần chi phối, cổ phần đa số của doanh nghiệp, bán các công ty con , thậm chí hủy niêm yết…. cho các nhà đầu tư chiến lược để gia tăng lợi ích cho các cổ đông; ngừng hay làm chậm việc thực thi các dự án đầu tư mới nếu như việc kinh doanh các dự án đầu tư mới không có hiệu quả. Đặc biệt, phải thẩm định chặt chẽ việc thực thi các dự án đầu tư mới chiếm nhiều vốn, nhất là vốn đi vay.

Theo nhiều chuyên gia kinh tế, đối với các nhà đầu tư, không thể ủy quyền cho HĐQT có toàn quyền quyết định việc thực thi các dự án đầu tư như trước đây, mà HĐQT cần phải trình bày chi tiết tại Đại hội cổ đông với từng dự án. Tất cả các cổ đông nên có ý thức tham dự Đại hội cổ đông đầy đủ và nên chất vấn về tính hiệu quả của dự án đầu tư, khi không rõ về tính khả thi thì cách tốt nhất là phủ quyết.

Mùa ĐHCĐ sắp tới, cổ đông nên yêu cầu HĐQT đánh giá tổng kết về các dự án đã đầu tư, qua đó rút ra bài học kinh nghiệm, đồng thời yêu cầu kiện toàn nhân sự bộ máy quản trị doanh nghiệp; phải yêu cầu HĐQT có kế hoạch trong ngắn hạn và dài hạn về chỉ tiêu thanh toán cổ tức bằng tiền mặt theo hướng mức thanh toán càng cao càng tốt.

Đáng chú ý, không nên để lại quá nhiều lợi nhuận sau thuế nếu việc sử dụng lợi nhuận sau thuế hay tiền huy động vốn không đạt hiệu quả. Khi HĐQT đưa phương án trích lập lợi nhuận sau thuế vào các quỹ phát triển sản xuất kinh doanh thì phải giải trình lý do trích lập, nếu lý do không thuyết phục thì không nên để lại, thay vào đó là chia hết cho cổ đông.

Mai Anh