Lạm phát 2012: Kỳ vọng một con số

Lạm phát cao trong thời gian dài gây nhiều bất ổn vĩ mô và ảnh hưởng xấu đến đời sống người dân cả nước, năm nay được định hướng kéo xuống một con số theo chỉ tiêu của Quốc hội và Chính phủ. Tuy nhiên, những thách thức cho nhiệm vụ này không hề nhỏ, nếu đặt trong biến động chung của kinh tế thế giới và những vấn đề nội tại của kinh tế Việt Nam.

Lạm phát làm mất ý nghĩa của tăng trưởng. Năm 2011, tăng trưởng 5,8% lạm phát khoảng 18%. Người dân có thể cảm nhận đời sống khó khăn từng ngày do giá cả các mặt hàng thiết yếu liên tục tăng trong khi thu nhập thực tế bị bào mòn nhanh chóng.

Năm 2012, dự báo GDP sẽ tăng trưởng trở lại do những tác động chính sách điều hành từ 2011. Sau Nghị quyết 11,chính sách tiền tệ thắt chặt với việc giảm đà tăng trưởng tín dụng, rút vốn mạnh khỏi các lĩnh vực phi sản xuất như chứng khoán, bất động sản; Chính sách tài khoá thắt chặt, cắt giảm đầu tư công, giảm các khoản chi ngoài lương xuống 10%, giãn tiến độ các dự án không cần tiết, ước tính giảm chi khoảng 80.000 tỷ đồng, tương đương 3% GDP. Năm nay, Chính phủ đặt mục tiêu giảm lạm phát xuống mức một con số và duy trì tăng trưởng ở mức 6,5% đã được đề ra.

Thực tế có thể nhận thấy lạm phát đã được hãm phanh nhờ những biện pháp thắt lưng buộc bụng của Chính phủ và NHNN, Lạm phát tăng tốc đến 23% trong tháng 8/2011 so với mức trung bình 11,7% vào cuối năm 2010, mức cao nhất kể từ tháng 11/2008. Lạm phát cao do giá thực phẩm tăng mạnh, chính sách tài khóa và tiền tệ năm 2009-2010; sự điều chỉnh giá nguyên liệu đầu vào chủ chốt (năng lượng và nhiên liệu); và sự mất giá trong tỷ giá giao dịch. Vào những tháng cuối năm 2011, tốc độ tăng giá tiêu dung đã được kiềm chế, lạm phát hàng tháng đã có dấu hiệu chậm lại 1% từ tháng 6/2011 khi các biện phát bình ổn bắt đầu phát huy hiệu lực.

Tuy nhiên, báo cáo của Ngân hàng Thế giới (WB) chỉ rõ, lạm phát có thể không giảm đáng kể trong tương lai gần vì còn phụ thuộc vào các yếu tố như giá hàng hóa cao, điều chỉnh mức lương tối thiểu, giá điện có khả năng cũng sẽ tăng và kỳ vọng của thị trường về các chính sách tín dụng trong quý cuối năm 2011.

Kinh tế vĩ mô 2012 đứng trước nhiều thách thức, quá trình tái cơ cấu toàn diện nền kinh tế, trong đó trọng tâm là hệ thống NH và DNNN chắc chắn động chạm nhiều vấn đề tồn tại lâu nay. Nếu như năm 2-11, NHTM chạy đua lãi suất đẩy lãi suất huy động lên trên 18%/năm, sau đó buộc phải hạ xuống 14% theo mệnh lệnh từ NHNN, một số NH nhỏ lộ diện khó khăn gay gắt về thanh khoản. Năm nay sẽ là quá trình tái cơ cấu và hợp nhất, mặc dù NHNN liên tục khẳng định không để một NH nào phá sản và bảo đảm quyền lợi của người gửi tiền, nhưng quá trình tái cơ cấu vẫn là mối lo ngại và quan tâm của toàn bộ nền kinh tế và người dân trong năm 2012 và các năm tiếp theo. WB đánh giá, những điều chỉnh mạnh mẽ về hợp nhất tài chính và tái cơ cấu của NQ11 bao gồm tái cấu trúc và cải cách khu vực doanh nghiệp nhà nước và khu vực tài chính sẽ giúp VN trở về môi trường kinh tế vĩ mô bền vững hơn.

Tăng trưởng GDP được đặt ra cao hơn, cũng làm gia tăng lo ngại cho mục tiêu kiềm chế lạm phát. Khuyến nghị từ các tổ chức quốc tế cũng cho rằng VN không nên sớm nới lỏng chính sách tiền tệ nhằm đối phó với nguy cơ lạm phát cao trở lại. Những gì đã đạt được trong nỗ lực ổn định kinh tế của Việt Nam vẫn còn mong manh và bất kỳ một động thái nới lỏng chính sách vội vàng nào cũng có nguy cơ gây ra bất ổn.

Theo WB, trong bối cảnh tăng trưởng toàn cầu chậm lại và những bất ổn tài chính ở Mỹ cũng như tình hình nợ công tại châu Âu, tăng trưởng của các nước trong khu vực Đông Á vẫn đạt mức cao. WB cho rằng, tăng trưởng kinh tế khu vực Đông Á, trong đó có Việt Nam, vẫn ở mức cao nhưng sẽ chậm lại do nhu cầu bên ngoài suy giảm.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng từng khẳng định mục tiêu kiểm soát lạm phát sẽ vẫn là ưu tiên hàng đầu của Chính phủ, và VN sẽ không theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao.

Theo WB, việc cam kết thực hiện các biện pháp củng cố tài khóa và những yêu cầu cơ cấu được đề ra trong Nghị quyết 11.. có thể giúp VN khôi phục lại môi trường kinh tế vĩ mô bền vững... Nhưng để thực hiện được các yêu cầu cải cách cơ cấu sâu rộng này đòi hỏi năng lực lãnh đạo mạnh mẽ, lộ trình triển khai thận trọng, hỗ trợ từ các đối tác phát triển và các nhà đầu tư nước ngoài cũng như yêu cầu VN có thể phải hi sinh một số lợi ích về ngắn hạn – Báo cáo đánh giá.

Lê Minh