Kịch bản kinh tế Việt Nam 2012: Tập trung vào tái cấu trúc nền kinh tế

Năm 2012 là một năm đặc biệt trong bức tranh ảm đạm và biến động không lường của nền kinh tế. Nhận định chung của các chuyên gia kinh tế cho rằng, cần một kịch bản hành động mạnh, rõ ràng, theo đúng tinh thần tái cơ cấu là nhiệm vụ chính, là cách tiếp cận chủ đạo của kiềm chế lạm phát, ổn định vĩ mô… Tại Hội thảo “Thế giới và Việt Nam: Dự báo 2012” ngày 17/12 diễn ra tại Hà Nội, các chuyên gia kinh tế đầu ngành và đại diện một số định chế tài chính trong nước và quốc tế đã chung nhận định đây là cơ hội tốt cho Việt Nam cải cách và khả năng thực hiện bước ngoặt lịch sử cho nền kinh tế.

Năm đặc biệt

Có rất nhiều báo cáo thống nhất nhận định về một triển vọng u ám, thậm chí tồi tệ hơn rất nhiều, của kinh tế thế giới năm 2012 so với năm 2011. Hai điểm nhấn quan trọng nhất cho dự báo trên là: Sự sụt giảm tốc độ tăng trưởng của kinh tế toàn cầu, nhất là của các trung tâm tăng trưởng (Mỹ, EU, Nhật bản, Trung Quốc); Bất ổn gia tăng, khả năng bùng nổ cuộc chiến tranh tiền tệ cùng chiến tranh thương mại (thậm chí nguy cơ suy thoái kép).

Với mục tiêu hội nhập kinh tế nên với tốc độ mở cửa cao nền kinh tế Việt Nam chắc chắn sẽ chịu tác động tiêu cực mạnh từ xu hướng nói trên của kinh tế thế giới. Trong năm 2012 tới, Việt Nam có nhiệm vụ khôi phục ổn định vĩ mô, kiềm chế lạm phát và phục hồi tăng trưởng. Về nguyên tắc, đó là những nhiệm vụ “thông thường” của một nền kinh tế khi lâm vào tình trạng khó khăn.

Nhưng theo đánh giá của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Đình Thiên (Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam): “Năm 2012 là năm đặc biệt. Đặc biệt theo nghĩa đây là năm nền kinh tế lâm vào tình thế khó khăn nghiêm trọng, cũng là năm nền kinh tế phải tạo bước ngoặt để xoay chuyển tình hình - ổn định vững chắc tình hình (không để lạm phát “khứ hồi”) để khôi phục lòng tin, hạ thấp mức lạm phát đến mức giúp các doanh nghiệp không lún sâu hơn vào tình thế bi kịch (số doanh nghiệp bị đóng cửa và phá sản tiếp tục tăng)”.

Ngoài ra, năm 2012 còn một điểm nhấn đặc biệt khác. Đó là tiến hành tái cấu trúc nền kinh tế với các hành động thực tế mang tính chiến lược để thay đổi mô hình tăng trưởng.

Thận trọng với “vòng xoáy” phát triển kinh tế

Theo ông Trần Đình Thiên – Viện trưởng Viện kinh tế Việt Nam, thâm hụt ngân sách và nợ công tăng quá mức đang là áp lực đối với các nước phát triển như EU, Mỹ, Nhật Bản, đe dọa sự ổn định của kinh tế thế giới. Tình hình này sẽ tác động tiêu cực đến sự phát triển của Việt nam.

Hiện nay tình huống mà nền kinh tế Việt Nam đang lâm vào đó là: xu hướng suy giảm tốc độ tăng trưởng, lạm phát cao, thâm hụt thương mại và thâm hụt ngân sách nặng nề, đồng tiền yếu kém nhất châu Á vẫn chưa có dấu hiệu được chặn lại một cách chắc chắn. “Đây là tình trạng đã kéo dài nhiều năm, đã đến lúc phải đề cập đến tình huống ‘vòng xoáy’ trong phát triển kinh tế: Đình trệ đi liền với lạm phát cao. Nếu Việt Nam đã rơi vào ‘vòng xoáy’ này thì tình huống rất nguy hiểm” – ông Thiên nhấn mạnh.

Lần đầu tiên Bộ Kế hoạch và Đầu tư công bố thông tin trong 9 tháng đầu năm gần 50.000 doanh nghiệp (9% tổng số) đóng cửa – con số này đã nói lên được tính nghiêm trọng của tình hình. Đây là dẫn chứng cho "sức khỏe"của doanh nghiệp hiện nay. Tiến sĩ Cấn Văn Lực – Chuyên gia tài chính ngân hàng cũng nêu bức tranh kinh tế toàn cầu năm 2012 là: Khủng hoảng nợ công và bất ổn chính trị còn tiếp diễn ở EU và Mỹ cộng với sự lo ngại nợ công của Nhật dãn đến việc thắt lưng buộc bụng chính sách; suy thoái có khả năng xảy ra ở khu vực có đồng Euro; thị trường chứng khoán sẽ có 1 năm khó khăn, đồng USD và Euro sẽ mất giá đáng kể do kinh tế yếu kém.

Đối với nền kinh tế Việt Nam, ông Lực nhận định, năm 2011 xuất khẩu tăng trưởng mạnh nhưng dự kiến sang năm sẽ giảm mạnh; lạm phát CPI là “vô địch” so với các nước trong khu vực; thâm hút ngân sách cao. Bên cạnh đó, thị trường chứng khoán và bất động sản rất khó khăn. Tuy nhiên, ông Lực cũng thừa nhận trên thị trường còn nhiều 'điểm sáng' như dòng vốn đầu tư dịch chuyển từ các nước phát triển sang nước ta, điểm đặc biệt là lượng kều hối chuyển về nước năm nay dự kiến khoảng 9 tỷ USD, đưa Việt Nam trở thành 1 trong 10 nước nhận kiều hối lớn nhất.

Tập trung tái cơ cấu kinh tế

Bước vào năm 2012, Việt Nam sẽ gặp rất nhiều khó khăn về tăng trưởng và ổn định vĩ mô,ngoài khôi phục tăng trưởng, kiềm chế lạm phát, ổn định vĩ mô còn thêm nhiệm vụ tái cấu trúc nền kinh tế.“Nền kinh tế không thể lùi thêm được nữa, vì vậy phải có bước ngoặt. Quan trọng nhất là phải kiềm chế được lạm phát, nhưng phải xác định hạ lạm phát đển mức nào là đủ để doanh nghiệp không bị phá sản” - ông Thiên nhận định.

Trong tái cấu trúc nền kinh tế, việc tăng tính trách nhiệm của bộ máy hành chính Nhà nước và lập lại kỷ cương là hết sức quan trọng. Cần ưu tiên cải cách lương; trong tái cơ cấu kinh tế cũng cần đẩy mạnh tiến trình cải cách hệ thống ngân sách Nhà nước vì nếu không có những nguyên tắc chi tiêu phù hợp với tình hình, thị trường thì dễ gây ra mất cân đối. Bên cạnh đó, cần cải cách chính sách về đất đai; ưu tiên vốn Nhà nước chỉ để xây dựng một số khu kinh tế trọng điểm, giảm các khu kinh tế trọng điểm theo hướng Nhà nước không bơm tiền tràn lan vào khu vực này…

Thực tiễn nhiều năm cho thấy, để đưa nền kinh tế thoát ra khỏi tình trạng khó khăn hiện nay (thực tế vẫn đang trong xu hướng khó khăn hơn), không thể không ưu tiên cho nhiệm vụ tái cơ cấu (với mục tiêu là làm cho việc thay đổi mô hình tăng trưởng thực sự diễn ra).Nhưng để quá trình tái cơ cấu có thể diễn ra, cần ổn định nền kinh tế để tái lập lòng tin thị trường, lòng tin xã hội.

Bên cạnh đó, Chính phủ tập trung vào triển khai 6 nhóm giải pháp chủ yếu là: Tiếp tục thực hiện nhóm giải pháp kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô thông qua việc điều hành các chính sách tài chính, tiền tệ chặt chẽ; thực hiện từng bước việc tái cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao hiệu quả và năng lực cạnh tranh; tăng cường và phát huy hiệu quả của công tác đối ngoại và hợp tác quốc tế sâu rộng hơn và nâng cao hiệu quả hội nhập; nâng cao chất lượng công tác quy hoạch và dự báo phát triển kinh tế – xã hội; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường công tác phòng chống tham nhũng; và tăng cường công tác thông tin.

Trong thời gian tới, Chính phủ cũng tập trung tái cơ cấu kinh tế với 3 lĩnh vực quan trọng nhất là tái cơ cấu đầu tư, trọng tâm là tái cơ cấu đầu tư công; tái cơ cấu doanh nghiệp, trọng tâm là tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước, các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước; tái cơ cấu thị trường tài chính, trọng tâm là tái cơ cấu hệ thống các ngân hàng thương mại và các tổ chức tài chính khác.

Đỗ Ngọc