PCI 2011: Các tỉnh miền Bắc bứt phá

Theo kết quả công bố chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) 2011 tại Hà Nội ngày 23/2, hai tỉnh ở khu vực phía Bắc là Lào Cai và Bắc Ninh; và Long An ở phía Nam đã lần đầu tiên vươn lên dẫn đầu bảng xếp hạng. Các tỉnh này đã có nhiều nỗ lực cải thiện công tác điều hành kinh tế tại địa phương, nhờ đó điểm số PCI của các tỉnh này đã tăng đều đặn qua các năm. Hai tỉnh khác cũng có thành tích nổi bật là Hà Tĩnh và Bình Phước, bất ngờ lọt vào nhóm 10 tỉnh dẫn đầu PCI năm nay.

Thay đổi thứ hạng rõ rệt

Theo báo cáo, công tác điều hành kinh tế cấp tỉnh có sự cải thiện trong năm 2011. Điểm số PCI của tỉnh trung vị năm 2011 đạt hơn 59 điểm, cao hơn khoảng 1 điểm so với năm 2009 và năm 2010. Điểm số cải thiện phản ánh thực tế là hầu hết các tỉnh tiếp tục cam kết cải cách công tác điều hành kinh tế tại địa phương mình. Tuy nhiên, vẫn còn một số lĩnh vực điều hành cần cải thiện trong lĩnh vực đất đai, tính năng động của chính quyền và dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp.

PCI thường niên lần thứ 7 phản ánh cảm nhận của 6.922 doanh nghiệp trong nước về chất lượng điều hành nền kinh tế và môi trường kinh doanh tại 63 tỉnh, thành phố của Việt Nam năm 2011. Đáng chú ý là sự xuống dốc của các tỉnh ở ngôi đầu, quán quân ba năm liên tiếp Đà Nẵng đã rơi 4 bậc xuống vị trí thứ 5 của xếp hạng. Tỉnh Trà Vinh và Hậu Giang là hai tỉnh tụt hạng nhiều nhất, từ bậc 4 và 8 “rơi tự do” xuống vị trí 42, 43.

Tỉnh Bình Dương liên tiếp xếp trong nhóm đầu những năm qua lại giảm điểm rất nhiều, nguyên nhân do giảm tính năng động, tiếp cận đất đai và dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp của tỉnh này ngày một hạn chế. Trong khi đó, điểm số của Đà Nẵng sụt giảm mạnh trong các lĩnh vực dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp và đào tạo lao động.

Hai tỉnh miền Bắc là Lào Cai và Bắc Ninh lại vượt lên dẫn đầu bẳng xếp hạng sau những nỗ lực liên tục cải thiện công tác điều hành kinh tế của chính quyền tỉnh trong nhiều năm qua.

Tỉnh Đắc Nông xếp “đội sổ” trong bảng xếp hạng năm 2010 đã có tiến bộ nhích lên được 4 bậc. Tỉnh Cao Bằng thay thế Đắc Nông xếp cuối bảng xếp hạng năm nay. Sự thay đổi thứ hạng rõ rệt phải kể đến trường hợp của tỉnh Quảng Ngãi từ 55 lên 18, 6 tỉnh “bứt phá” 20 bậc lên vị trí cao hơn. Hai đầu cầu kinh tế của các nước là Hà Nội và TP. HCM vẫn xếp ở nhóm các tỉnh trung bình trong bảng xếp hạng.

Hà Tĩnh và Bình Phước vào nhóm 10 địa phương đứng đầu một cách đáng ngạc nhiên, sau khi ban hành một số quy định và thành lập tổ công tác của tỉnh nhằm cải thiện các lĩnh vực điều hành theo kết quả PCI.

PCI phản ánh nguyện vọng doanh nghiệp

Ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI bày tỏ: “Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, cảm nhận tích cực của các doanh nghiệp về chất lượng điều hành kinh tế có thể xem là một điểm sáng trong báo cáo PCI năm nay. Chúng tôi hy vọng rằng từ thông điệp quan trọng này của cộng đồng kinh doanh, Chính phủ và chính quyền các địa phương tiếp tục nỗ lực nhiều hơn nữa để cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế”.

Về tổng thể, báo cáo PCI 2011 tiếp tục cho thấy xu hướng cải thiện chất lượng điều hành kinh tế trên cả nước. Kết quả này có được khi các tỉnh có thứ hạng thấp đang áp dụng thực tiễn tốt từ nhóm tỉnh đi tiên phong về cải cách để cải thiện môi trường kinh doanh.

Thêm vào đó, việc cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước đã góp phần loại bỏ gốc rễ tâm lý ưu đãi doanh nghiệp Nhà nước. Hay, các nỗ lực thu hút đầu tư dẫn đến xu hướng hội tụ trong áp dụng thực tiến tốt của các địa phương thành công nhất.

Những lĩnh vực cải thiện cụ thể được nêu gồm có thời gian cấp đăng ký kinh doanh và giấy phép giảm đi; giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp nhiều hơn; tiếp cận tài liệu kế hoạch của tỉnh dễ dàng hơn, cụ thể là bản đồ quy hoạch sử dụng đất và kế hoạch triển khai cơ sở hạ tầng; thời gian thực hiện thủ tục hành chính sau khi đăng ký kinh doanh giảm, đặc biệt là yêu cầu chi các khoản không chính thức của cán bộ nhà nước giảm đáng kể; mức độ hài lòng về chất lượng lao động tăng lên.

Nhưng cũng theo đánh giá của PCI năm 2011, những lĩnh vực điều hành sau đây vẫn cần được cải thiện hơn nữa. Chẳng hạn như các doanh nghiệp vẫn lo ngại rằng giá đền bù, giải phóng mặt bằng chưa phù hợp với giá thực tế trên thị trường. Đáng quan ngại nữa là tính năng động người lãnh đạo giảm; thái độ của lãnh đạo chính quyền địa phương với doanh nghiệp tư nhân ít tích cực hơn trước…

Nhóm nghiên cứu PCI hàng năm tới hơn 20 địa phương trong cả nước tham gia các Hội thảo Chẩn đoán PCI nhằm phân tích điểm mạnh, điển yếu trong công tác điều hành của địa phương và khuyến nghị những thực tiễn tốt nhằm giúp các địa phương cùng cải thiện năng lực điều hành. Rất nhiều cơ quan tài trợ sử dụng những thông tin này để đánh giá và giám sát tiến độ thực hiện dự án tại tỉnh của họ. Các nhà đầu tư cũng sử dụng chỉ số PCI để đánh giá môi trường đầu tư, ra quyết định mởi rộng kinh doanh và lựa chọn địa điểm đầu tư.

Bên cạnh chỉ số PCI, nhóm nghiên cứu cũng khảo sát gần 2.000 doanh nghiệp FDI hoạt động trên khắp 61 tỉnh thành năm vừa qua – mẫu khảo sát lớn nhất về đầu tư trực tiếp mước ngoài tại Việt Nam – giúp xác định những thách thức của việc xây dựng một nền kinh tế cạnh tranh với sự tăng trưởng mạnh mẽ của các doanh nghiệp trong nước và nước ngoài. Các phát hiện của khảo sát FDI cho thấy mặc dù đạt được doanh thu cao hơn trong năm 2011 nhưng các daonh nghiệp nước ngoài kém lạc quan hơn về triển vọng kinh doanh trong thời gian tới do tình hình kinh tế khó khăn. Ngoài ra, các doanh nghiệp này tiếp tục lựa chọn Việt Nam là điểm đến đầu tư do các yếu tố về chi phí lao động thấp và chính trị ổn định. Các kết quả này cho thấy cho đến nay Việt Nam hầu như chỉ thu hút được các nhà đầu tư trong lĩnh vực sản xuất với chi phí rẻ và giá trị gia tăng thấp. Trong khi đó, các dự án đầu tư nước ngoài có chất lượng cao đòi hỏi việc thực thi các cam kết về sở hữu trí tuệ, kiểm soát tham nhũng tốt hơn cà có được nguồn nhân lực có chất lượng cao hơn.

Hương Ly