“Cần phải tiếp tục có những chính sách thỏa đáng cho nông nghiệp”

Đó là kiến nghị của Tiến sĩ Phan Minh Nguyệt, Chủ tịch, kiêm Tổng giám đốc Công ty TNHH Một thành viên Đầu tư và phát triển Nông nghiệp Hà Nội (HADICO) trong cuộc trò chuyện với phóng viên Tạp chí Vietnam Business Forum về các giải pháp để tạo lòng tin, thu hút các nhà đầu tư vào ngành nông nghiệp Hà Nội. Ông Phan Minh Nguyệt nhấn mạnh: Với diện tích đất sản xuất nông, lâm nghiệp trên 188.000 ha, dân số gần 4 triệu người, chiếm trên 60% lực lượng lao động… là một lợi thế rất lớn của thủ đô Hà Nội. Tuy nhiên, ngành nông nghiệp Hà Nội vẫn chưa phát huy được tiềm năng vốn có. Để phát triển một nền nông nghiệp tiên tiến, hiện đại xứng tầm với thủ đô của cả nước cần phải tiếp tục có những chính sách thỏa đáng hơn nữa cho nông nghiệp. Hoàng Thắm thực hiện.

Thưa ông, theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội, Hà Nội có rất nhiều tiềm năng để đầu tư khai thác kinh tế nông nghiệp. Với vai trò lãnh đạo một doanh nghiệp mạnh trong lĩnh vực đầu tư, kinh doanh nông nghiệp của Hà Nội, ông có quan điểm như thế nào?

Trước khi đánh giá về những thuận lợi và khó khăn trong việc thu hút đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp của Thủ đô, chúng ta cần nhìn nhận lại bức tranh tổng quát của ngành nông nghiệp Việt Nam.

Ngành nông nghiệp Việt Nam đã có những bước chuyển biến rõ nét từ sau Chỉ thị 100 năm 1981 và Khoán 10 năm 1988 của Đảng và Nhà nước. Từ vị thế thiếu lương thực, chúng ta đã vươn lên trở thành nước xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới. Song, do quá tập trung cho số lượng, chưa quan tâm thỏa đáng về chất lượng, nên dù đứng đầu vị trí số lượng xuất khẩu một số mặt hàng nông sản, nhưng giá trị xuất khẩu của chúng ta thấp hơn nhiều so với các nước khác. Trong xu thế hội nhập và phát triển như hiện nay, cần phải nhanh chóng chuyển đổi việc đầu tư theo diện rộng sang đầu tư chiều sâu để không chỉ nâng cao giá trị hàng hóa xuất khẩu, mà còn giữ vững vị trí cung ứng tại thị trường nội địa. Để thực hiện được điều này, Chính phủ cũng như các Bộ ngành, địa phương cần phải có thêm những chính sách thỏa đáng để thu hút đầu tư cho ngành nông nghiệp.

Tuy nhiên cho tới nay, tỉ lệ thu hút đầu tư vào nông nghiệp chỉ chiếm khoảng 7% trong tổng số các dự án FDI đầu tư vào Việt Nam. Tại Hà Nội, Ban chấp hành Đảng bộ thành phố đã xây dựng Chương trình 02 về “Phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, từng bước nâng cao đời sống nông dân” giai đoạn 2011 – 2015, nhưng tỉ lệ thu hút đầu tư cho nông nghiệp vẫn chưa được cải thiện.

Thứ nhất: Hoạt động kinh doanh nông nghiệp chứa đựng nhiều rủi ro. Địa bàn diễn ra kinh doanh nông nghiệp thường rộng lớn, cơ sở hạ tầng kém phát triển, tác động bất thường của điều kiện thời tiết, khí hậu khó lường. Sản phẩm nông sản mang tính thời vụ cao, dễ hư hỏng, dễ bị ảnh hưởng xấu của dịch bệnh và sự suy thoái về chất lượng. Các doanh nghiệp thường tốn kém nhiều vốn vào đào tạo chuyên môn cho lao động và đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế, kỹ thuật của sản xuất nông nghiệp như thủy lợi nội đồng, đường liên thôn bản, hệ thống dẫn nước trong sản xuất nông nghiệp và các công trình phúc lợi cho công nhân tại các cơ sở chế biến nông sản, làm giảm hiệu quả sản xuất kinh doanh.

Thứ hai: Sản xuất nông nghiệp Việt Nam quy mô nhỏ, phân tán, thiếu tính liên kết, phối hợp và không chuyên nghiệp, chưa tạo ra sức thu hút đầu tư của các doanh nghiệp, trong đó có doanh nghiệp FDI. Nông nghiệp Việt Nam chủ yếu là sản xuất nhỏ với số lượng nông dân rất đông đảo cùng sản xuất nông nghiệp với quy mô nhỏ, manh mún và chưa quen với phương thức sản xuất hàng hóa. Các vùng sản xuất chưa được chuyên môn hóa với kết cấu hạ tầng đồng bộ; cơ cấu sản xuất chưa ổn định, thiếu tầm nhìn dài hạn.

Thứ ba: Cơ chế, chính sách về quy hoạch phát triển vùng nguyên liệu nông sản cho các dự án đã cấp phép không được thực thi trong thực tế. Nhiều vùng sản xuất nguyên liệu nông sản chưa có quy hoạch, hoặc đã có nhưng không được thực thi nghiêm túc để tạo vùng sản xuất tập trung có uy tín, có thương hiệu, với hệ thống kết cấu hạ tầng được đầu tư đồng bộ và đầy đủ theo yêu cầu của sản xuất hàng hóa lớn cho toàn vùng. Hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách đối với các nhà đầu tư còn thiếu rõ ràng và minh bạch.

Để tăng cường thu hút đầu tư vào khu vực nông nghiệp, nông thôn, theo tôi, cần tạo dựng được một nền nông nghiệp hàng hóa mạnh, hiệu quả, cũng như đầu tư cho nông nghiệp ở mức xứng đáng, đảm bảo tỉ lệ đầu tư thích hợp và đảm bảo việc sử dụng nguồn vốn đầu tư hiệu quả và công bằng; Cần xây dựng mục tiêu đầu tư có trọng điểm cho từng lĩnh vực, từng bước hình thành các khu nông nghiệp công nghệ cao; Tiếp tục nâng cao hiệu quả và chất lượng công tác quy hoạch, kế hoạch, xây dựng và phát triển của từng ngành, từng sản phẩm. Đặc biệt, để ngành nông nghiệp tăng khả năng cạnh tranh, ngoài bản thân ngành nông nghiệp, đòi hỏi phải có sự hỗ trợ của cả khu vực công nghiệp và dịch vụ. Công nghiệp dịch vụ phải lôi kéo ngành nông nghiệp phát triển đi lên.

UBND Thành phố Hà Nội có chủ trương hỗ trợ lãi suất sau đầu tư đối với các khoản vay trung và dài hạn (từ 1 năm trở lên), trong đó đặc biệt chú trọng tới lĩnh vực nông nghiệp. Ông cảm nhận như thế nào về chủ trương này?

Đây là một chủ trương rất hợp với “lòng dân”. Nó không chỉ cổ vũ khích lệ nông dân, doanh nghiệp mạnh dạn ứng dụng công nghệ trong canh tác để tạo giá trị hàng hóa cao, mà còn thể hiện sự quan tâm của Chính quyền Hà Nội đối với ngành nông nghiệp, điều này sẽ tạo ra một hiệu ứng, một tín hiệu tốt cho việc thu hút đầu tư vào nông nghiệp. Tuy nhiên, để chủ trương đi vào thực tiễn, đúng đối tượng, Chính quyền thành phố cần phải thực hiện một cách minh bạch; phải có bộ phận chuyên trách để đảm nhận chương trình; đồng thời phải có danh mục các dự án rõ ràng.

Quay trở lại với trăn trở của ông về việc đầu tư cho nông nghiệp chứa đựng rủi ro rất lớn mà hiệu quả kinh tế không cao. Vậy trong những năm qua, HADICO đã có chính sách và chiến lược phát triển như thế nào để khẳng định vị thế, thương hiệu?

Công ty TNHH Một thành viên Đầu tư và phát triển Nông nghiệp Hà Nội là doanh nghiệp Nhà nước trực thuộc UBND Thành phố Hà Nội, được sáp nhập từ nhiều đơn vị của ngành nông nghiệp Thủ đô. Ngay từ năm 2004, HADICO đã đẩy mạnh thực hiện tái cấu trúc doanh nghiệp, đề cao chất lượng nguồn nhân lực, sắp xếp, bố trí lao động hợp lý. Quan điểm của tôi, trong thế kỷ 21 hội nhập, hợp tác quốc tế, thì con người có bản lĩnh, có trí tuệ sẽ là hạt nhân đưa doanh nghiệp phát triển. Do vậy, HADICO luôn có chính sách thu hút nhân tài, đào tạo và nâng cao chất lượng cán bộ nhân viên chuyên nghiệp, dám làm, dám chịu trách nhiệm.

Với 25 đơn vị thành viên, 2 trung tâm và 1 trường cao đẳng nghề trực thuộc, quản lý trên 5.000 ha đất; trong đó có trên 2,6 nghìn ha đất sản xuất nông nghiệp và 7.000 lao động, ngoài tập trung đầu tư phát triển nông nghiệp du lịch sinh thái, xây dựng các dự án sản xuất và cung cấp rau quả thực phẩm sạch, các dự án về Khoa học công nghệ nông nghiệp nhằm xác lập vị thế nông nghiệp Hà Nội là nông nghiệp công nghệ cao, nơi tập trung trí tuệ, tinh hoa về công nghệ nông nghiệp để chuyển giao cho các tỉnh thành, địa phương khác; HADICO còn đẩy mạnh hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ để tăng nguồn thu, bổ trợ vốn cho hoạt động nông nghiệp chính của đơn vị.

Trải qua hơn 30 năm xây dựng và phát triển, Công ty đã được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhất, Nhì, Ba; Nhiều tập thể, cá nhân được Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, UBND Thành phố Hà Nội tặng bằng khen (Trong đó có 1 chiến sĩ thi đua toàn quốc, nhiều chiến sĩ thi đua cấp Thành phố, cấp cơ sở, 1 danh hiệu Giám đốc Doanh nghiệp giỏi).