Nâng cao vị thế hàng Việt

Trao đổi với phóng viên Tạp chí Vietnam Business Forum bên lề “Diễn đàn Xúc tiến xuất khẩu Việt Nam” trong khuôn khổ Hội chợ Vietnam Expo 2012 do Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương tổ chức vừa qua, Thứ trưởng Bộ Công Thương - ông Nguyễn Thành Biên cho rằng, mặc dù bối cảnh trong nước và quốc tế đang gặp nhiều khó khăn, song doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn nhiều cơ hội để mở rộng phát triển ở cả thị trường truyền thống như Hoa Kỳ, Nhật Bản, hay thị trường mới là Chi Lê. Anh Phương thực hiện.

Thưa ông, quốc gia nào là nước tham gia tích cực nhất trong các kỳ hội chợ vừa qua ?

Theo thống kê của Ban tổ chức, quốc gia tham gia tích cực nhất trong các kỳ đại hội vừa qua là Hàn Quốc với số lượng gian hàng khá lớn so với các quốc gia và vũng lãnh thổ khác. Với số lượng gian hàng thường xấp xỉ 100 đã thể hiện được phần nào quan hệ tích cực trong hoạt động xúc tiến thương mại giữa hai quốc gia. Đặc biệt, trong bối cảnh năm nay kỷ niệm 20 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Hàn Quốc. Ngoài ra, năm nay cũng có sự tham gia của Belarus, với sự đóng góp của 50 gian hàng cả trong nhà và ngoài trời, tập trung chủ yếu vào các ngành công nghệ cao như hóa dầu, máy móc kỹ thuật phục vụ công nghiệp và nông nghiệp, xe chuyên dụng trọng tải lớn, giáo dục đào tạo. Tiếp đó, trong hai năm gần đây cũng có sự xuất hiện trở lại của các doanh nghiệp Ấn Độ với số lượng trung bình ước tính khoảng 40 gian hàng, chủ yếu tập trung vào các sản phẩm công nghệ cao, vốn là thế mạnh của quốc gia này.

Có ý kiến cho rằng, mặc dù nền kinh tế thế giới gặp phải một số khó khăn, song cơ hội dành cho xuất khẩu đặc biệt với các thị trường truyền thống như Hoa Kỳ, Nhật Bản... cho các doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn rất lớn, ông nhìn nhận ý kiến trên thế nào ?

Có thể nói, Hoa Kỳ và Nhật Bản vẫn là hai thị trường xuất khẩu chiến lược đầy tiềm năng mà các doanh nghiệp Việt Nam cần hướng đến trong hiện tại cũng như tương lai. Riêng đối với thị trường Hoa Kỳ, hiện tại vẫn được xem là một thị trường khổng lồ, đa dạng và có nhu cầu lớn đối với nhiều hàng hóa, bởi đây là một quốc gia đa chủng tộc. Xét theo tiêu chí GDP trên đầu người Hoa Kỳ cũng ở mức cao (đạt 47,400 USD/người năm 2010). Ngoài ra, người dân quốc gia này cũng nổi tiếng với thói quen mua sắm cùng dịch vụ tài chính phát triển. Bên cạnh đó, hàng hóa xuất khẩu của các doanh nghiệp Việt cũng có nhiều cơ hội xuất khẩu sang Hoa Kỳ bởi người tiêu dùng nước này có thói quen mua sắm không quá khó tính như các gia khác như Tây Âu, Nhật Bản. Một lý do khác làm tăng thị phần xuất khẩu hàng hóa Việt vào Hoa Kỳ là mạng lưới cộng đồng người Việt khá đông đảo đang sinh sống và làm việc tại đây. Theo số liệu thống kê chưa đây đủ hiện có khoảng 1,5 triệu người Việt đang sinh sống, chiếm khoảng 10,5% tổng số người Mỹ gốc Á, và đây cũng là cộng đồng lớn thứ tư sau Trung Quốc, Ấn Độ, Philippines.

Tuy nhiên, cũng cần khuyến cáo các doanh nghiệp Việt là thị trường tiêu thụ hàng hóa tại Mỹ hiện tại cũng có một số thay đổi. Như việc người tiêu dùng Hoa Kỳ hiện khá thực dụng trong nhu cầu mua sắm. Đơn cử như đối với các sản phẩm đồ gỗ xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ, hiện người dân nước này muốn các sản phẩm đồ gỗ phải được tháo rời chứ không rắp ráp nguyên khối đóng. Sau khi mua về các gia đình sẽ tự lấy ra và lắp ráp thành sản phẩm hoàn chỉnh theo hướng dẫn đi kèm. Điều này đặt ra cho các doanh nghiệp xuất khẩu đồ gỗ của Việt Nam phải tính đến chuyện vận chuyển và đóng gói sản phẩm, thêm chi phí cho sách hướng dẫn sử dụng. Ngoài ra, với mặt hàng dệt may, mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam trong thời gian tới cũng sẽ phải chịu nhiều thách thức lớn, như việc buộc phải cạnh tranh gay gắt với các sản phẩm cùng loại từ các nhà xuất khẩu của Trung Quốc. Ngoài ra, theo thông tin mới đây trong khuôn khổ đàm phán FTA giữa Việt Nam và Hoa Kỳ, các nhà nhập khẩu ngoại quốc này cho biết sẽ có những giám sát chặt chẽ hơn nữa trong việc kiểm tra nguồn gốc xuất xứ cũng như độ tinh chất của nguyên liệu bông, nguyên liệu chính để sản xuất hàng dệt may Việt Nam. Phần lớn nguyên liệu bông hiện nay Việt Nam vẫn phải nhập khẩu từ Trung Quốc, nên với quy định mới này đã đặt ra một thách thức mới cho sự phát triển của ngành dệt may Việt Nam nếu muốn chinh phục và làm ăn với thị trường Hoa Kỳ.

Riêng với thị trường Nhật Bản, cũng vẫn được coi là nhà nhập khẩu lớn của Việt Nam trong khu vực Đông Á với các sản phẩm chủ lực như: Dệt may, dây và cáp điện, gỗ và sản phẩm gỗ, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, thủy sản. Số liệu thống kê năm 2011, Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản đạt 123 triệu USD, trong khi kim ngạch nhập khẩu của Nhật Bản là 10,2 tỉ USD, số liệu trên cho thấy tiềm năng xuất khẩu vào thị trường này vẫn còn rất lớn. Một số mặt hàng có tiềm năng xuất khẩu trong giai đoạn tới tại thị trường Nhật Bản sẽ là các sản phẩm nông sản, giầy dép các loại. Đặc biệt, xu hướng tiêu dùng của người dân Nhật Bản trước đây rất thích các đồ dùng trong nhà làm từ gỗ tự nhiên, song do tác động kinh tế, gần đây họ lại muốn chuyển sang dùng các sản phẩm đồ gỗ nội thất được làm từ gỗ công nghiệp để giảm bớt giá thành. Đây cũng là một xu hướng tiêu dùng mới của người dân Nhật Bản mà các doanh nghiệp xuất khẩu đỗ gỗ chú trọng. Tuy nhiên, để thâm nhập thị trường Nhật Bản, các doanh nghiệp Việt Nam cũng gặp không ít khó khăn như: chí phí xúc tiến thương mại, điều tra thị trường rất cao (phí dịch vụ điều tra thị trường, tham gia hội chợ, khách sạn, đi lại, ăn uống...). Thêm vào đó là rào cản kỹ thuật đối với hàng thực phẩm vì nhà chức trách Nhật Bản rất khắt khe.

Chi Lê cũng được xem là một thị trường đấy tiềm năng với doanh nghiệp Việt, ông đánh giá thế nào về nhận định trên ?

Mới đây, quốc hội Chi Lê đã thông qua FTA với Việt Nam, theo đó tới đây Chi Lê sẽ xóa bỏ tới 99% nhiều biểu thuế đối với hàng Việt. Một số biểu thuế đánh vào các mặt hàng khác cũng ở mức thấp 6%. Ngoài ra, theo tính toán, thị trường này cũng có sức mua tương đối lớn, đạt 16 tỉ USA, do đó tiềm năng cho các doanh nghiệp Việt thâm nhập qua quốc gia này và thâm nhập sâu rộng vào khu vực châu Mỹ la tinh là rất lớn.