“Tăng trưởng kinh tế có dấu hiệu chậm lại và mục tiêu duy trì tăng trưởng kinh tế ở mức hợp lý 6-6,5% đang đối mặt với nhiều thách thức” - đây là nhận định trong “Báo cáo Chính phủ về tình hình kinh tế, tài chính tháng 4/2012” của Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia (UBGSTCQG).

Tồn tại và thách thức mới

Theo báo cáo, 4 tháng đầu năm 2012 đã đạt một số thành công trong giữ ổn định kinh tế vĩ mô, lạm phát được kiểm soát tốt khi chỉ số CPI chỉ tăng 2,6%, mức tăng thấp nhất kể từ năm 2009. Chỉ số phát triển công nghiệp (IIP) tháng 4/2012 tăng 1,5% so với tháng trước, thấp hơn nhiều so với mức 12,8% cùng kỳ 2011.

Báo cáo nhận định: “Tình hình sản xuất gặp nhiều khó khăn, biểu hiện rõ nhất ở chỉ số IIP tăng thấp hơn nhiều so với các năm trước”. Tăng trưởng GDP quý I chỉ đạt 4%, thấp hơn các năm trước (ngoại trừ quý I/2009). Đặc biệt là khu vực công nghiệp chỉ tăng 4%, xây dựng giảm 3,8%, thấp hơn so với mức tăng 5,65% và 4,41% của năm 2011.

Theo số liệu khảo sát trên 60 doanh nghiệp (DN) tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng do UBGSTCQG thực hiện đầu tháng 4/2012, có 63% DN được khảo sát trả lời hầu như không thể tiếp cận vốn tín dụng trong năm 2011 và 3 tháng đầu năm 2012; 72,2% DN phản ánh tình trạng bị chiếm dụng vốn và có tới 61,5% DN khó khăn trong việc trả nợ ngân hàng 12 tháng tới.

Một điểm đáng chú ý, DN trong nước gặp nhiều khó khăn hơn so với các DN FDI. Nhu cầu nhập khẩu (NK) của các DN trong nước giảm sút nghiêm trọng. 4 tháng đầu năm, kim ngạch NK giảm 11,9% so với cùng kỳ, trong khi khu vực FDI tăng 25,9%, đưa tỷ trọng NK của DN trong nước xuống mức 47,92% so với 56,29% năm 2011. Đối với kim ngạch xuất khẩu (XK), các DN trong nước chỉ tăng 4,3%, thấp hơn nhiều so với mức 36,4% của các DN nước ngoài, đưa tỷ trọng XK khu vực trong nước xuống 38,32% so với 43,49% năm 2011. Theo kết quả khảo sát của UBGSTCQG, có 87% DN được hỏi trả lời sẽ không mở rộng hoặc thu hẹp quy mô sản xuất trong 12 tháng tới. “Tình trạng này dẫn đến nguy cơ khó đạt mục tiêu tạo 1,6 triệu việc làm trong năm 2012” - UBGSTCQG cảnh báo.

UBGSTCQG khẳng định: “Thanh khoản ngân hàng tuy được cải thiện, song tình trạng một số ngân hàng khó khăn về thanh khoản vẫn chưa được khắc phục dẫn tới tình trạng lãi suất tuy giảm nhưng vẫn chưa đạt được mức kỳ vọng”.

Tuy nhiên, UBGSTCQG cũng cảnh báo, tín dụng ngân hàng tăng trưởng âm, gây nguy cơ tổng vốn đầu tư toàn xã hội không đạt kế hoạch (33,5% GDP), ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng kinh tế. Tính đến ngày 16/4, tín dụng vẫn đang tăng trưởng âm tới 1,71%. “Đây thực sự là thách thức lớn đối với tăng trưởng kinh tế và ổn định kinh tế vĩ mô” - báo cáo viết.

Theo tính toán của UBGSTCQG, để không tác động tới lạm phát những năm sau, mức tăng trưởng tín dụng bình quân từ nay đến hết năm không nên vượt quá mức 1,5%/tháng (khó đạt mức tăng trưởng này trong điều kiện hiện nay). Như vậy, với 8 tháng còn lại, tín dụng sẽ tăng trưởng tối đa là 12% và cả năm sẽ ở mức khoảng 10%. Với mức tăng trưởng tín dụng như vậy sẽ làm tổng vốn đầu tư xã hội giảm khoảng 50 nghìn tỷ so với kế hoạch.

Lạm phát dưới một con số

Nghiên cứu chuỗi số liệu lịch sử của tốc độ tăng GDP quý I và quý II trong 20 năm trở lại đây cho thấy, trong điều kiện kinh tế bình thường, GDP quý II sẽ tăng khoảng 1,1-1,2 lần quý I. Dự báo GDP quý II sẽ khó có khả năng tăng cao hơn mức 1,15 lần quý I, tương đương mức tăng 4,6%. Như vậy, sức ép tăng trưởng vào 6 tháng cuối năm sẽ rất lớn để có thể đạt được mục tiêu 6%.

UBGSTCQG tính toán, tăng trưởng tín dụng năm 2012 sẽ chỉ đạt khoảng 10%, thấp hơn mục tiêu 5%-7%, tương đương mức giảm khoảng 125-175 nghìn tỷ đồng đối với tín dụng cho nền kinh tế và khoảng 50-70 nghìn tỷ đồng đối với tổng đầu tư toàn xã hội. Do đó, với giả định chi đầu tư phát triển năm 2012 tiếp tục vượt dự toán 15% như năm 2011 (tương đương khoảng 27 nghìn tỷ đồng) thì nguồn vốn đầu tư từ ngân sách cần được mở rộng thêm khoảng 23-43 nghìn tỷ đồng mới có thể đảm bảo tổng đầu tư toàn xã hội khoảng 33,5% GDP và mức tăng trưởng kinh tế 6% như kế hoạch đề ra. UBGSTCQG kiến nghị, Chính phủ cần phối hợp linh hoạt giữa chính sách tài khóa và tiền tệ để đảm bảo mục tiêu tổng vốn đầu tư toàn xã hội khoảng 33,5% GDP.

Trước diễn biến tăng trưởng tín dụng hiện nay, theo UBGSTCQG, mục tiêu tăng trưởng tín dụng 15%-17% sẽ gần như không thể thực hiện được và khả năng chỉ đạt khoảng 10%. Trong điều kiện như vậy, để đảm bảo tổng vốn đầu tư xã hội theo mục tiêu đã định, cần cân nhắc nới rộng một cách thích hợp nguồn vốn đầu tư từ ngân sách để bù đắp một phần. Trường hợp nới rộng chính sách tài khóa, UBGSTCQG khuyến nghị, nên tập trung ưu tiên phát triển hạ tầng cơ sở, nhất là hạ tầng cơ sở phát triển nông nghiệp, nông thôn.

Nguồn: baocongthuong.com.vn