Thẻ ngân hàng đang trở thành phương tiện thanh toán phổ biến

Đó là khẳng định của ông Bùi Quang Tiên, Vụ trưởng Vụ thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong buổi Hội thảo và Triển lãm Banking Việt Nam 2012 diễn ra mới đây tại Hà Nội. Hội thảo đã mang lại những đánh giá sâu sắc về thực trạng dùng thẻ ngân hàng của Việt Nam hiện nay và những kế hoạch để phát triển, nâng cao chất lượng các dịch vụ ngân hàng trong thời gian tới.

Trong những năm qua, bên cạnh các dịch vụ truyền thống, các ngân hàng ở Việt Nam đã không ngừng cho ra đời nhiều dịch vụ mới phù hợp hơn với điều kiện thực tế của người dân trong đó có dịch vụ thẻ ngân hàng. Theo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, tính đến đầu tháng 6-2010, số lượng thẻ phát hành trên phạm vi cả nước đã đạt trên 24 triệu thẻ với 48 tổ chức phát hành thẻ và hơn 190 thương hiệu thẻ cùng với gần 11.000 máy ATM và khoảng 37.000 thiết bị chấp nhận thẻ POS. Tính đến cuối tháng 4/2012 đã có 52 tổ chức đăng ký phát hành thẻ với hơn 300 thương hiệu thẻ, số lượng thẻ trong lưu thông đạt hơn 44,6 triệu thẻ (tăng gấp 12 lần so với cuối năm 2006), trong đó thẻ ghi nợ chiếm khoảng 94%, thẻ tín dụng chiếm khoảng 2,5%, thẻ trả trước chiếm khoảng 3,5%. Đây là một con số ấn tượng trong lộ trình thực hiện Đề án đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam đã được Chính phủ phê duyệt.

Tuy vậy nhưng Việt Nam vẫn là nền kinh tế sử dụng tiền mặt, nên đa số các điểm chấp nhận thẻ hiện nay vẫn chưa mặn mà lắm với việc khuyến khích khách hàng thanh toán bằng thẻ, vì những nơi này phải trả một khoản phí cho ngân hàng. Một lý do nữa từ phía ngân hàng đó là các điểm đặt máy chấp nhận thẻ còn quá ít và chủ yếu ở những nơi không phổ biến, hay số lượng điểm cung cấp dịch vụ bán hàng qua mạng cón ít nên chưa khuyến khích được người sử dụng. Thực tế, việc thanh toán thẻ qua POS hiện nay còn chưa thực sự phổ biến với phần lớn người dân. Kết quả triển khai kết nối liên thông mạng lưới POS vừa qua cho thấy, phát triển thẻ qua POS còn là một quá trình lâu dài, việc kết nối liên thông vừa qua mới chỉ là nền tảng bước đầu trong việc sử dụng thẻ thanh toán qua POS; việc triển khai cũng bộc lộ những tồn tại, như: mối quan hệ giữa phát triển thẻ, số lượng ATM và POS chưa cân xứng, môi trường chấp nhận thẻ chưa phát triển, số lượng và giá trị giao dịch thanh toán thẻ nội địa qua POS chưa cao...

Theo thống kê, trước năm 2010, giao dịch qua POS tại Việt Nam còn hạn chế, chủ yếu là các giao dịch của thẻ quốc tế; hệ thống POS được lắp đặt với số lượng còn ít, chưa được kết nối liên thông đầy đủ với nhau, nên chưa thể chấp nhận thanh toán nhiều loại thẻ nội địa khác nhau do các ngân hàng phát hành, do đó việc sử dụng thanh toán qua POS chưa đi vào cuộc sống của người dân Việt Nam.

Nhằm đa dạng hóa dịch vụ, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thanh toán điện tử và chú trọng phát triển thanh toán không dùng tiền mặt để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của nền kinh tế, cuối tháng 12/2011, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam giai đoạn hai (2011 - 2015). Theo đó, đề án đã chỉ rõ mục tiêu cần phải đạt được đến cuối năm 2015 là tỷ lệ tiền mặt trong tổng phương tiện thanh toán dưới 11%, nâng tỷ lệ người dân có tài khoản ngân hàng lên 35 - 40%; triển khai 250.000 điểm giao dịch với số lượng trên 200 triệu giao dịch/năm.

Làm mạnh tay hơn để phát triển thẻ thực chất và có hiệu quả cần phát triển đồng bộ về các thiết bị chấp nhận thẻ, từ năm 2010, NHNN đã chỉ đạo NHNN Chi nhánh các tỉnh, thành phố, các ngân hàng thương mại và các công ty chuyển mạch triển khai kết nối liên thông mạng lưới POS trên toàn quốc; đến cuối năm 2011 về cơ bản hoàn thành kết nối về kỹ thuật, đến hết Quý I/2012 tổng số POS đã được kết nối liên thông là trên 32.000 POS, của 533 chi nhánh tổ chức tín dụng và trên 4.000 đơn vị (trung tâm thương mại, cửa hàng, khách sạn, siêu thị…) đã chấp nhận thanh toán thẻ qua POS trên toàn quốc.

Chia sẻ tại hội thảo, ông Lê Thanh Tâm, Tổng Giám đốc Tập đoàn dữ liệu quốc tế IDG Asean (IDG) cho biết, “Trong giai đoạn từ năm 2009 đến nay, nhiều ngân hàng ở Việt Nam đã đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm/dịch vụ ngân hàng, cải thiện chất luợng dịch vụ, và xây dựng hệ thống dịch vụ đa kênh, góp phần hiện đại hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ các ngân hàng. Đây là điểm sáng tích cực trong việc hiện đại hóa ngành ngân hàng Việt Nam hiện nay.”

Vụ trưởng Bùi Quang Tiên nhấn mạnh, tiềm năng của thị trường thanh toán qua thẻ là rất lớn và các ngân hàng đều ý thức được chuyện này nhưng để phát triển mạnh hơn nữa những kênh giao dịch này đòi hỏi phải có thời gian và sự hỗ trợ từ phía Nhà nước. Ông cũng đưa ra đề xuất, trước mắt Việt Nam cần mở rộng, phát triển và nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng thanh toán thẻ qua POS nhằm tạo sự phát triển đồng bộ, bảo đảm an ninh, an toàn hoạt động thanh toán thẻ qua POS, phục vụ tốt cho việc đẩy mạnh cung ứng và ứng dụng các dịch vụ, phương tiện thanh toán thẻ.

Một vấn đề khác là cần tập trung nâng cao chất lượng, hiệu quả dịch vụ thanh toán qua POS, áp dụng một số biện pháp đồng bộ để việc sử dụng thẻ thanh toán qua POS thực sự đi vào cuộc sống. Các NHTM làm tốt công tác chăm sóc, bảo vệ lợi ích khách hàng tại các điểm chấp nhận thẻ; xử lý kịp thời các sự cố, yêu cầu tra soát, khiếu nại của khách hàng; tiếp tục phát triển dịch vụ thanh toán thẻ, đa dạng hóa tiện ích, thường xuyên duy trì và nâng cao chất lượng các dịch vụ thanh toán thẻ.

Ngoài ra, đối với những đối tượng hưởng lương từ ngân sách nhà nước nên tiếp tục thực hiện việc trả lương qua tài khoản, tuy nhiên, cần đẩy mạnh dịch vụ thanh toán thẻ qua POS, thay vì chỉ qua ATM để rút tiền mặt như trước đây; vận động, khuyến khích cán bộ, công chức sử dụng thanh toán qua POS nhằm tạo sự lan tỏa ra toàn xã hội.

Thu Hà