Thận trọng khi kinh doanh tại thị trường Trung Đông và châu Phi

Nhằm mở rộng các thị trường XK mới cho việt nam bên cạnh các thị trường truyền thống; đồng thời nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa, chất lượng sản phẩm, dịch vụ phân phối của các doanh nghiệp các tỉnh thành khu vực phía Nam, vừa qua Văn phòng Cục Xúc tiến Thương mại tại TP.HCM (VIETRADE) đã phối hợp với Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM (HEPZA) tổ chức hội thảo: “Thị trường Trung Đông, châu Phi – Tiềm năng và cơ hội”.

Với tốc độ tăng trưởng GDP trung bình 5%/năm và là khu vực có nguồn dầu mỏ, khí đốt dồi dào; tiềm năng phát triển về công nghệ sinh học, hóa dầu cao; nhu cầu về công nghệ và hàng hóa rất lớn, đặc biệt là nông sản, hàng tiêu dùng…; Trung Đông – châu Phi đang là thị trường hấp dẫn thu hút hoạt động kinh doanh XK của các quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Bà Bùi Thị Thanh An, Phó Cục trưởng VIETRADE cho biết Trung Đông và châu Phi là những thị trường XK tiềm năng của doanh nghiệp Việt bởi bên cạnh sức mua lớn, khả năng thanh toán cao, những thị trường này còn NK chủ yếu các mặt hàng XK thế mạnh của Việt Nam.

Ông Lý Quốc Hùng, Vụ trưởng Vụ thị trường châu Phi, Tây Á, Nam Á (Bộ Công Thương) cho biết những năm gần đây, Trung Đông nổi lên là thị trường XK đầy triển vọng. Hiện có nhiều nước Trung Đông đang hướng hoạt động thương mại, đầu tư của mình sang phía Đông, trong đó có Việt Nam đã tạo nên cơ hội để hành hoá của Việt Nam thâm nhập và gia tăng thị phần ở thị trường này, biểu hiện rõ nét ở kim ngạch XNK hai chiều giữa Việt Nam và Trung Đông trong thời gian gần đây có nhiều khởi sắc. Năm 2010, kim ngạch XNK đạt 3,3 tỉ USD; Năm 2011, XNK đạt 5,13 tỷ USD (tăng 5,6% so với cùng kỳ), trong đó XK đạt 2,5 tỷ USD và NK đạt 2,63 tỷ USD. 6 tháng đầu năm 2012 kim ngạch XK của Việt Nam sang thị trường này đạt 1,65 tỷ USD và NK đạt 1 tỷ USD.

Riêng với thị trường châu Phi, trao đổi hai chiều giữa Việt Nam và 55 nước châu Phi cũng đạt mức tăng trưởng nhanh. Nếu như năm 2010, kim ngạch XK của Việt Nam sang lục địa này đạt 1,8 tỷ, kim ngạch NK đạt 767 triệu USD thì đến năm 2011, giá trị XK đạt 3,5 tỷ USD, tăng hơn 94%, NK đạt 1,2 tỷ USD, tăng 56%. Châu Phi NK hầu hết các mặt hàng tiêu dùng máy móc thiết bị, công nghệ sản xuất, lương thực, thực phẩm, dược phẩm, sản phẩm cơ khí, đồ nhựa, sản phẩm gỗ, xe máy xe đạp và linh kiện, sữa và sản phẩm sữa, thực phẩm chế biến… Những mặt hàng Việt Nam NK chủ yếu từ châu Phi gồm gỗ, điều thô, bông, sắt thép phế liệu….

Có thể thấy tiềm năng thị trường Trung Đông và châu Phi rất dồi dào nhưng để thâm nhập thành công và tránh thiệt hại lớn trong kinh doanh tại thị trường này không phải là điều dễ dàng. Đặc biệt Trung Đông là thị trường tiềm ẩn nhiều rủi ro trong việc thanh toán do nhiều nhà NK Trung Đông không có thói quen mở L/C. Bên cạnh đó là những rào cản kỹ thuật, bảo hộ thị trường (Thổ Nhĩ Kỳ, Iran, Israel); tình hình an ninh chính trị bất ổn; thiếu thông tin thị trường….

Để phòng ngừa rủi ro trong giao dịch với đối tác châu Phi, Trung Đông, ông Hùng cho rằng doanh nghiệp cần nắm rõ quy định XNK của các nước sở tại, liên hệ với Bộ Công Thương và các Thương vụ Việt Nam tại các thị trường này để nhờ xác minh rõ đối tác nếu thấy có dấu hiệu bất thường; ưu tiên sử dụng phương thức thanh toán bằng L/C không hủy ngang có xác nhận hoặc D/P có đặt cọc tối thiểu 20%. Đồng tình với ông Hùng, Giảng viên trường Đại học Luật TP.HCM Phạm Hoài Huấn khuyến nghị để phòng tránh rủi ro, khi thỏa thuận hợp đồng cần tuân thủ điều khoản thanh toán, lựa chọn luật áp dụng cho phù hợp theo điều ước quốc tế, các văn bản của các tổ chức quốc tế, trong từng lĩnh vực cần có những bộ qui chuẩn nhất định như: Điều kiện hợp đồng khi xây dựng, quy tắc thực hành thống nhất về tín dụng chứng từ trong thanh toán, điều khoản thương mại quốc tế trong giao nhận.

Bên cạnh việc thận trọng để tránh gặp phải những trường hợp lừa đảo, ông Hùng cho rằng doanh nghiệp khi XK vào các thị trường Trung Đông và châu Phi giàu tiềm năng cần hết sức lưu ý đến văn hóa giao tiếp, nghiên cứu kỹ tập quán kinh doanh cũng như thị hiếu của khách hàng nơi đây. Đơn cử như làm việc ở nơi đây thường không đúng giờ như các thị trường khác, vì vậy mất nhiều thời gian, đòi hỏi sự kiên nhẫn. Ở châu Phi, hạ tầng kỹ thuật còn thấp, các phương thức thanh toán quốc tế chưa thuận tiện. Khách hàng ở châu Phi do tiềm lực kinh tế yếu nên thường đề nghị thanh toán tiền hàng chậm.

Ngoài ra, các doanh nghiệp cần tăng cường liên kết hợp tác với nhau. Đoàn kết chính là bí quyết giúp tiếp cận thành công những thị trường đầy biến động về chính trị và đa dạng về tín ngưỡng, văn hóa như Trung Đông và châu Phi.

Hồng Hà