Triển khai cánh đồng mẫu lớn: Vai trò lĩnh xướng thuộc về doanh nghiệp

08:45:24 | 30/7/2012

Việc thực hiện thành công mô hình “Cánh đồng mẫu lớn” sẽ góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ tái cơ cấu đầu tư cho nông nghiệp. Do vậy các cấp, các ngành cần tập trung chỉ đạo nhằm mở rộng mô hình cánh đồng mẫu lớn có hiệu quả. Đây là ý kiến đánh giá của các chuyên gia tại hội nghị báo cáo kết quả triển khai mô hình "Cánh đồng mẫu lớn" diễn ra vừa qua tại Hà Nội.

Theo đánh giá của các chuyên gia, Việt Nam đang có lợi thế về sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là sản xuất lúa, hằng năm xuất khẩu khoảng 6-7 triệu tấn gạo trị giá xuất khẩu ước đạt trên 3 tỷ USD. Do vậy trong sản xuất lúa gạo cần phải có những bước chuyển biến tích cực hơn nữa, với mục tiêu tăng năng suất bình quân và tăng giá trị hạt gạo, canh tác lúa theo hướng thâm canh cao bền vững, đảm bảo vệ sinh an toàn và thân thiện với môi trường, tiêu thụ hết lúa hàng hóa và gia tăng lợi nhuận cho nông dân.

Giáo sư Võ Tòng Xuân- Hiệu trưởng trường Đại học An Giang,chuyên gia nông nghiệp đề nghị cách làm sản xuất nông nghiệp theo chuỗi giá trị. Tức là qua mỗi một khâu, giá trị của mỗi món hàng sẽ tăng lên. Cụ thể, nhà khoa học chọn giống tốt, áp dụng quy trình sản xuất chặt chẽ trong quá trình thực hiện với nông dân để từ đó cho ra một loại giống có chất lượng cao nhất với giá thành thấp nhất. Sau đó, công ty chế biến gạo với máy móc thiết bị tốt sẽ cho ra sản phẩm gạo chất lượng cao, có thương hiệu, bán được với giá cao ở trong và ngoài nước. Do vậy doanh nghiệp phải tham gia ngay từ đầu. Họ phải là đầu tàu quan trọng nhất. Doanh nghiệp có đầu ra, họ biết thị trường, họ quay về vùng nguyên liệu và nhờ các nhà khoa học đưa giống gì vào canh tác.

Hiệu quả cao

Mô hình “cánh đồng mẫu lớn” là bước đột phá của ngành nông nghiệp, là nơi áp dụng tất cả tiến bộ kỹ thuật tiên tiến nhất làm gia tăng năng suất, chất lượng hạt lúa và nâng cao chất lượng cuộc sống của nông dân. Điều quan trọng là có sự chia sẻ giữa doanh nghiệp và nhà nông.

Theo các báo cáo tại Hội nghị thì việc triển khai mô hình Cánh đồng mẫu lớn vẫn còn gặp nhiều khó khăn nhất là ở các tỉnh phía Bắc, vụ Hè Thu và vụ Mùa 2012, diện tích sản xuất lúa trong mô hình này trên cả nước ước đạt 30.000 ha, trong đó tập trung chủ yếu ở các tỉnh phía Nam (khoảng 26.000 ha). Trong đó, riêng tỉnh An Giang có diện tích thực hiện mô hình lớn nhất là 3.857 ha; tỉnh có diện tích thấp nhất là Bến Tre, 47 ha; với tổng số khoảng 6.400 hộ nông dân tham gia.

Còn vụ Đông Xuân 2011-2012, tổng diện tích gieo cấy lúa trong mô hình này khoảng 20.000 ha. Có 12/13 tỉnh đồng bằng sông Cửu Long và tỉnh Tây Ninh tổ chức thực hiện mô hình này, ở các tỉnh phía Bắc đã có các tỉnh, thành phố tham gia mô hình như Thái Bình, Nam Định, Thanh Hóa, Hà Nội, Hải Dương…

Tại Hà Nội, mô hình cánh đồng mẫu lớn hình thành qua chương trình lúa hàng hóa chất lượng cao năm 2012 khoảng 7.000ha. Ông Nguyễn Bá Sướng, Giám đốc Trung tâm Giống cây trồng cho biết, vùng sản xuất hàng hóa tập trung được hỗ trợ đào tạo, tập huấn, tham quan hỗ trợ giống, vật tư thiết yếu, xúc tiến thương mại, hợp tác "bốn nhà". Tuy nhiên, hiện hầu hết lúa hàng hóa tại Thủ đô vẫn do nông dân tiêu thụ. Tiến sĩ. Võ Văn Quyền, Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công thương) nhấn mạnh, thời gian qua tình trạng thương lái Trung Quốc thu gom hàng nông sản Việt Nam là do thiếu liên kết "bốn nhà", nếu cứ mạnh ai nấy làm, mạnh ai nấy mua thì tình trạng gom hàng của thương lái nước ngoài sẽ xảy ra, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp. Triển khai mô hình CĐML hay bất cứ mô hình nào thì vấn đề liên kết phải được khâu nối từ đầu.

Tiến sĩ Nguyễn Trí Ngọc, Cục trưởng Cục Trồng trọt cho biết, với phương châm “Nông dân nhỏ nhưng cánh đồng mẫu lớn” sẽ hình thành những vùng nguyên liệu lúa chất lượng cao cho tiêu dùng nội địa và xuất khẩu. Đây là hình thức mới để tập hợp nông dân trong điều kiện thâm canh sản xuất lúa hiện nay.

Các chuyên gia cho rằng, mục tiêu xây dựng mô hình này đối với sản xuất lúa gạo nhằm thực hiện tốt việc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật tiên tiến một cách đồng bộ, hiệu quả trên một diện tích lớn, rút ngắn khoảng chênh lệch về năng suất giữa các hộ nông dân, các thửa ruộng, các vùng sản xuất, nâng cao năng suất bình quân trong toàn vùng, gia tăng chất lượng lúa, gạo và làm nền tảng cho việc sản xuất lúa hợp chuẩn thế giới, vệ sinh an toàn thực phẩm, xây dựng thương hiệu lúa gạo Việt Nam trong nước và xuất khẩu.

Đỗ Ngọc