Thất nghiệp: Nguy cơ lan rộng

Nếu như vài năm trước đây, ngành tài chính- ngân hàng, chứng khoán được xem là “mốt” tại Việt Nam bởi mức lương và thưởng cao ngất ngưởng, là một trong những ngành đáng mơ ước, nhưng hiện nay khi nền kinh tế gặp khó khăn thì đây cũng là những ngành đang phải chịu áp lực lớn nhất khi các các khoản lương thưởng bị cắt giảm một cách không thương tiếc, thậm chí áp lực cắt giảm cơ cấu nhân sự cũng được tính đến khiến cho tình hình càng trở nên ngột ngạt.

Giảm lương, giảm biên chế

Trong hoàn cảnh nền kinh tế gặp nhiều khó khăn, hệ thống ngân hàng đứng trước nhiều thử thách phải đổi mới khi nguồn tín dụng đang ngày một cạn kiệt thì vấn đề giảm lương, cắt giảm nhân sự đang được các ngân hàng xem như một giải pháp tình thế nhằm tháo gỡ khó khăn. Theo báo cáo tài chính 9 tháng năm 2012, năm nay, khoản lương và phụ cấp của nhân viên NH Viettinbank đã bị cắt giảm trên 2.380 tỉ đồng (gần 47%). Tại Vietcombank lương và phụ cấp trung bình của nhân viên cũng giảm khoảng 13%/năm…

Tình cảnh thất nghiệp của nhân viên ngân hàng đang diễn ra trên diện rộng. NH Techcombank ghi nhận lượng nhân viên sụt giảm hơn 600 người chỉ trong vòng 3 tháng. NH ACB mới đây cũng mạnh tay sa thải một số lượng lớn nhân viên thử việc. Một số NH khác cũng đẩy mạnh sa thải nhân viên có liên quan đến nợ xấu bằng nhiều cách: giảm lương, ép chỉ tiêu thu hồi nợ… Có nhà băng thì cho nhân viên nghỉ việc một cách gián tiếp như không phân công công việc.

Theo dự báo của một lãnh đạo NH cổ phần tại TP HCM, từ giờ tới năm sau, ngành NH phải sa thải ¼ số nhân viên và cắt giảm khoảng 1/3 chi phí lương thưởng. Chủ tịch HĐQT NH Phương Đông, Trịnh Văn Tuấn cũng nhìn nhận: Hiện nay, tiến trình cấu trúc lại hệ thống NH diễn ra mạnh mẽ thì việc một số nhà băng giảm 10- 15% nguồn nhân lực cũng là điều bình thường.

Khi nhìn sang thị trường chứng khoán, tình hình có vẻ tồi tệ hơn khi ngành mà một thời được xem như là mơ ước của nhiều người đã tụt dốc không phanh đặc biệt là các nhân viên môi giới chứng khoán. Í tai có thể tưởng tượng được thu nhập của nhân viên môi giới chứng khoán hiện nay. Không ít người cả tháng chỉ được hơn 1 triệu đồng. Thành ra đi làm mà như thất nghiệp.

Nhìn nhận sự khốc liệt về sự thay đổi lương thưởng và cơ cấu nhân sự của các doanh nghiệp Tài chính- Ngân hàng- Chứng khoán hiện nay, chuyên gia tài chính NH Cấn Văn Lực cho rằng, sự thay đổi đó là tất yếu trong bối cảnh toàn hệ thống đang thực hiện quá trình tái cấu trúc, kèm theo đó là những áp lực về nợ xấu và sức ép hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch kinh doanh năm.

Cũng dưới góc nhìn của nhiều chuyên gia khác, tình trạng thất nhiệp “nửa vời” và thất nghiệp hẳn của nhân viên các ngành trên đây là điều dễ hiểu bởi thời gian trước, các doanh nghiệp đã tuyển dụng ồ ạt do sự phát triển nhanh chóng của những ngành này, giời đây, tình hình kinh doanh gặp khó, BĐS và chứng khoán “đóng băng” khiến nhân viên không thể hoàn thành chỉ tiêu: các doanh nghiệp không đủ khả năng trả lương , buộc phải cơ cấu lại nhân sự, thanh lọc và lựa chọn những người có năng lực để vừa thiết giảm chi phí, vừa đem lại hiệu quả công việc tốt nhất.

Thất nghiệp lan rộng

Không chỉ mình ngành ngân hàng phải hứng chịu làn sóng thất nghiệp, mà ở nhiều lĩnh vực khác, làn sóng này cũng đang ngày một lớn dần. Số liệu thống kê 9 tháng đầu năm 2012 của Tổng cục Thống kê cho thấy cả nước có gần 35.500 doanh nghiệp đóng cửa (tăng 7,1% so với cùng kỳ năm trước). Số người đăng ký thất nghiệp tăng 44% so với cùng kỳ. Riêng thị trường Hà Nội, tính đến hết tháng 10 đã có 2.300 người hưởng bảo hiểm thất nghiệp, gần bằng con số đăng ký của cả năm 2010. Đó là chưa kể tới lượng lao động không hoàn toàn rơi vào thất nghiệp nhưng thực sự là không có việc làm và tạm thời không có thu nhập. Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan Hương, Viện trưởng Viện Khoa học lao động- xã hội, mục tiêu tạo việc làm cho 1,5 triệu lao động trong năm nay có thể sẽ thấp hơn năm ngoái khoảng 5%. Tác động cộng hưởng của suy giảm kinh tế, doanh nghiệp phá sản là những nguyên nhân chính dẫn tới tỷ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm trong khu vực thành thị tăng lên.

Giải pháp

Theo ông Trần Anh Tuấn, Phó giám đốc Trung tâm dự báo nhu cầu nhân lực và thông tin thị trường lao động (Sở lao động thương binh và xã hội TP.HCM), trong tháng 10/2012, có nhiều ngành lượng cung lao động vượt cao hơn so với cầu như xây dựng, kiến trúc, kế toán, quản lý nhân sự, hành chính văn phòng, quản lý điều hành hóa chất cơ khí, tài chính- ngân hàng. Nhưng một số ngành vẫn thiếu lao động có trình độ như công nghệ thông tin, nhân viên kinh doanh, bán hàng, bảo hiểm, dịch vụ, dược, công nghệ sinh học. Bởi vậy, hướng giải tỏa lượng lao động thất nghiệp ngày càng gia tăng trước mắt là cần có phương án đạo tạo để cơ cấu lại nguồn nhân lực.

Về lâu dài, chia sẻ kinh nghiệm đối phó với tình hình thất nghiệp, các chuyên gia đến từ Tổ chức Lao động quốc tế ILO lấy ví dụ từ Hàn Quốc. Theo đó, Hàn Quốc đẩy mạnh những dịch vụ việc làm cụ thể, thông tin thị trường và hệ thống thực tập, thực hành tổ chức các chương trình thực tập và kinh doanh cho thanh niên, giúp thanh niên được chuẩn bị tốt hơn khi bước vào thị trường lao động, tránh chạy theo những xu hướng nghề nghiệp nhất thời góp phần giảm bớt những thách thức đối với vấn đề việc làm.

Đình Thanh