Dồn lực cơ cấu nền kinh tế

Các chuyên gia kinh tế khuyến cáo, nếu Việt Nam không sớm tập trung nguồn lực vào quá trình cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng tăng trưởng bền vững, khả năng cạnh tranh của Việt Nam trên cả ba cấp độ (nền kinh tế, doanh nghiệp và sản phẩm) sẽ càng thấp và khó tránh khỏi nguy cơ tụt hậu.

Tăng trưởng cao hơn, duy trì lạm phát thấp

Với ý nghĩa là “bước chuyển” quan trọng tạo đà cho việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu đề ra cho 5 năm 2011 - 2015, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đề xuất mục tiêu điều hành kinh tế năm 2013 theo hướng tăng cường ổn định kinh tế vĩ mô; lạm phát thấp hơn, tăng trưởng cao hơn năm 2012.

Cơ sở cho việc thực hiện các mục tiêu này được căn cứ vào tình hình của năm 2012. Theo dự báo của bộ này, mặc dù còn áp lực rất lớn nhưng mục tiêu chính “ưu tiên kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì tăng trưởng hợp lý…” của năm 2012, nhiều khả năng vẫn có thể đạt so với mục tiêu đề ra.

Cụ thể, các cân đối lớn như lạm phát (dự kiến ở mức 8%), xuất khẩu (113 tỷ USD, tăng 16,6%), nhập siêu (1 tỷ USD, chiếm 0,9% kim ngạch xuất khẩu), hoàn thành thu chi ngân sách… Riêng tăng trưởng kinh tế, ước chỉ đạt 5,2% so với kế hoạch 6 - 6,5%, Bộ Kế hoạch & Đầu tư cho rằng, tuy không đạt kế hoạch đề ra nhưng xét về động thái, đang có chuyển biến tích cực, tạo điều kiện cho nền kinh tế phát triển ổn định trong các năm sau.

Từ kết quả này, nhiều ý kiến cho rằng, có thể mục tiêu “ưu tiên kiềm chế lạm phát” của năm 2012 bước đầu đã phát huy tác dụng, nên không còn được đặt ở vị trí hàng đầu trong kế hoạch của năm 2013. Thay vào đó là một cái đích mang tính tổng quát hơn là “ổn định kinh tế vĩ mô”, trong đó ngoài lạm phát thấp, mục tiêu tăng trưởng cũng được đặt ở mức cao hơn so với kết quả đạt được của năm 2012.

Theo đó, Bộ Kế hoạch & Đầu tư dự kiến tốc độ tăng trưởng GDP tăng khoảng 5,5%, tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng giữ ở mức 7 - 8%. Tổng kim ngạch xuất khẩu phấn đấu đạt khoảng 124,3 tỷ USD, tăng 10% so với 2012, trong đó nhập siêu tương đương khoảng 8% kim ngạch xuất khẩu. Bội chi ngân sách Nhà nước so với GDP không quá 4,8% và tổng nguồn vốn đầu tư toàn xã hội chiếm khoảng 30% GDP.

Các chỉ tiêu xã hội bao gồm tạo việc làm cho 1,59 triệu lao động, trong đó đưa 8,5 vạn lao động đi làm việc tại nước ngoài. Tỷ lệ thất nghiệp ở thành thị tiếp tục được giữ ở mức dưới 4%. Giảm 2% tỷ lệ hộ nghèo trong cả nước. Ngoài ra, cơ quan điều hành cũng sẽ cố gắng đảm bảo một số cân đối lớn của nền kinh tế trong kế hoạch phát triển như cân đối về thu - chi ngân sách, vốn đầu tư phát triển, tích lũy tiêu dùng, cán cân thanh toán quốc tế…

Sức ép lớn

Theo nhóm Nghiên cứu tài chính quốc tế, Viện Chiến lược và Chính sách tài chính (Bộ Tài chính), không chỉ những yếu tố như tăng trưởng kinh tế toàn cầu phục hồi chậm, thị trường tiền tệ thế giới biến động... tiếp tục tác động tới kinh tế trong nước, mà có ba thách thức lớn trong năm 2013: Khủng hoảng nợ công ở khu vực đồng Euro diễn biến căng thẳng trở lại; khó khăn của Mỹ trong việc thoát ra được tình trạng hiểm nguy hiện nay - “vách đá tài khóa”, vì nếu như rủi ro này được cụ thể hóa và tình hình tài khóa tiếp tục bị co lại, thì nền kinh tế Mỹ tiếp tục rơi vào suy thoái. Tình hình căng thẳng chính trị ở Trung Đông và Bắc Phi cũng có thể tạo ra cú sốc giá dầu... khả năng tác động mạnh tới nền kinh tế trong nước.

Như vậy, tăng trưởng kinh tế trong năm 2013 của Việt Nam được dự báo sẽ chậm lại, do lo ngại về khả năng của Chính phủ trong việc giải quyết nợ xấu của ngân hàng. Trong khi thị trường xuất khẩu của Việt Nam bị thu hẹp lại do kinh tế các nước phát triển khó khăn. Đặc biệt, xu hướng tái cơ cấu nền kinh tế toàn cầu đã, đang và sẽ đặt Việt Nam trước các thách thức mới, đòi hỏi những giải pháp mới phù hợp để đảm bảo các mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong trung và dài hạn.

Theo WB, các nhà hoạch định chính sách cần tiếp tục duy trì tăng trưởng và xóa đói giảm nghèo trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn còn nhiều bất ổn, và nên ưu tiên chuẩn bị ứng phó với cuộc khủng hoảng. Chính sách kinh tế vĩ mô cũng cần phản ứng hợp lý, thận trọng đối với sự hồi sinh của các dòng vốn nhằm giảm thiểu rủi ro cho nền kinh tế trong trường hợp dòng vốn đảo chiều. Tuy nhiên, hiệu quả của phối hợp chính sách kinh tế vĩ mô còn phụ thuộc vào dư địa của chính sách tiền tệ các nước và đây sẽ là thách thức không nhỏ đối với Việt Nam.

Tiến sĩ Vũ Viết Ngoạn, Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia khẳng định, mục tiêu tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2013 là hợp lý phù hợp với điều kiện thực tế. Tiềm năng cơ bản của Việt Nam còn cao hơn, nhưng GDP chịu nhiều tác động từ bên cung, bên cầu của nền kinh tế. Việt Nam đang kiên định thực hiện mục tiêu kiềm chế lạm phát, ổn định vĩ mô, xây dựng nền tảng vững chắc hơn, mục tiêu đó phải xuyên suốt trong 10 năm tới.

Theo khuyến nghị của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), để cải thiện niềm tin thị trường, Chính phủ cần có cam kết rõ ràng hơn về việc thực hiện lộ trình cải cách và tái cấu trúc. Trong đó, việc công bố thông tin tài chính về các ngân hàng và doanh nghiệp nhà nước sẽ là tín hiệu mạnh mẽ về cam kết cải cách của Chính phủ.

Tiếp tục chính sách tiền tệ, tài khóa chặt chẽ, linh hoạt

Để thực hiện các mục tiêu nói trên, cơ quan lập kế hoạch giúp Chính phủ đã đề xuất tới 9 nhóm giải pháp. Trong đó, với nhiệm vụ hàng đầu là tăng cường ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát, điều hành chính sách vẫn là giải pháp số một được xác định cần tập trung thực hiện trong năm sau. Theo đó, lãi suất tín dụng sẽ được hạ phù hợp với mức giảm lạm phát, bảo đảm tăng dư nợ hợp lý để doanh nghiệp tiếp cận được vốn. Đồng thời, tăng cường quản lý hoạt động của hệ thống ngân hàng và các tổ chức tín dụng, bảo đảm tính thanh khoản và an toàn hệ thống. Có biện pháp chế tài mạnh mẽ hơn, đủ sức răn đe các hành vi gian lận, thiếu minh bạch, cung cấp thông tin sai lệch đối với các hoạt động tín dụng…

Song song với đó, Chính phủ cũng nhất quán thực hiện chủ trương quản lý giá theo cơ chế thị trường, có sự điều tiết của Nhà nước đối với điện, than, xăng dầu, dịch vụ công theo lộ trình phù hợp với yêu cầu kiểm soát lạm phát, đảm bảo cân đối cung - cầu đối với các mặt hàng thiết yếu. Cơ quan quản lý cũng sẽ tăng cường các biện pháp quản lý thị trường, giá cả và chống buôn lậu. Chủ động cung cấp thông tin chính xác, kịp thời về tình hình kinh tế vĩ mô để hạn chế việc tăng giá do tâm lý.

Trong năm tới, để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, thúc đẩy phát triển sản xuất kinh doanh, Chính phủ sẽ nghiên cứu giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, hỗ trợ tiếp cận vốn tín dụng với lãi suất hợp lý; Thực hiện các giải pháp phù hợp để hỗ trợ giảm hàng tồn kho… Đồng thời, đẩy mạnh thực hiện 3 đột phá chiến lược gắn với tái cơ cấu nền kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Chủ động điều hành kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội, giảm nghèo bền vững, bảo đảm an ninh - quốc phòng, tăng cường phòng chống tham nhũng.

Hương Ly