Kinh tế Việt Nam: phát triển nhanh và bền vững

Theo kế hoạch, ngày 20/5 tới đây, kỳ họp thứ bảy Quốc hội khoá XII sẽ được khai mạc tại Thủ đô Hà Nội. Đây là một kỳ họp quan trọng nhằm nhìn nhận, đánh giá lại quá trình phát triển kinh tế của Việt Nam trong thời gian qua và dự thảo phát triển chiến lược kinh tế xã hội trong 10 năm tới (2010-2020).

Hai biểu hiện tích cực của nền kinh tế

Theo nhiều chuyên gia, tình hình thực tế của nền kinh tế Việt Nam trong quý 1 năm nay đã có nhiều thay đổi. Đặc biệt, có thể nhận thấy nền kinh tế tiếp tục khả quan với hai biểu hiện chủ yếu: tăng trưởng khá so với cùng kỳ năm trước và một số vấn đề kinh tế vĩ mô được cải thiện.

Chỉ tính riêng giá trị sản lượng công nghiệp, trong bốn tháng đầu năm 2010, ngành đã có mức tăng trưởng với tốc độ hai con số. Các chuyên gia kinh tế cũng nhấn mạnh thêm rằng, đây là một mức tăng trưởng cao và bền vững bởi tình hình trên được duy trì ở mức hai con số liên tục từ tháng 8/2009 đến bây giờ. Trong đó, cả ba khu vực trọng điểm của nền kinh tế quốc dân là nhà nước, ngoài nước và khu vực FDI ở một số tỉnh trên địa bàn cả nước đã có mức tăng trưởng cao như Vĩnh Phúc tăng 45,3%, Đồng Nai 21,8%, Bình Dương 18,5%, Thanh Hóa 16,5%, TP HCM 14,5%… Ở mảng dịch vụ - thị trường cũng có đóng góp không nhỏ vào sự phát triển chung của nền kinh tế. Theo số liệu của Tổng cục thống kê mới công bố trong quý 1 vừa qua cho thấy tổng mức bán lẻ hàng hóa và danh thu dịch vụ tiêu dùng tiếp tục tăng cao. Tiêu thụ trong nước thời gian gần đây đã có mức tăng lớn, đặc biệt trong những dịp nghỉ lễ hoặc những sự kiện trọng đại của đất nước mức tiêu thụ, sinh hoạt phí của người dân có thể tăng đến 40-50%.

Thành công bước đầu

Giai đoạn 10 năm từ 2001-2010, các nhà kinh tế cho rằng Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu như: giữ được tốc độ phát triển kinh tế cao mặc dù phải chịu ảnh hưởng của cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu; các chỉ tiêu xuất khẩu và thu ngân sách tiếp tục tăng, GDP bình quân đầu người tăng gấp 2 lần so với năm 2001, đặc biệt trong chính sách đối ngoại, vị thế Việt Nam trên trường quốc tế là một quốc gia có nền kinh tế phát triển, môi trường đầu tư ổn định, chính sách cơ chế luật phát thông thoáng. Về chiến lược phát triển kinh tế của Việt Nam trong 10 năm tới, các nhà hoạch định chính sách đã chỉ ra rằng, Việt Nam phải cơ bản trở thành một nước công nghiệp phát triển theo hướng hiện đại. Trong chiến lược phát triển đó, một số ngành có thế mạnh cần được ưu tiên phát triển là dầu khí (khai thác thăm dò), điện tử viễn thông – công nghệ thông tin (tổ chức mạng di động và cáp quang) và phát triển năng lượng hạt nhân.

Bên cạnh đó, nền công nghiệp Việt Nam cần vươn lên thoát khỏi tình trạng gia công; đẩy mạnh các ngành công nghiệp phụ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa trong sản phẩm công nghiệp…

Phát triển nhanh và bền vững?

Đã có quan điểm trong giới chuyên gia kinh tế nhận xét rằng nền kinh tế Việt Nam đã phát triển nhanh nhưng chưa thật bền vững; chưa tận dụng được một cách tương xứng tiềm năng của nội tại nền kinh tế và chưa tận dụng được nhiều những cơ hội do hội nhập kinh tế quốc tế mang lại.

Những vấn đề đó được kỳ vọng sẽ được giải quyết trong đề án tái thiết nền kinh tế mà Bộ Kế hoạch và Đầu tư được Chính phủ giao chủ trì. Theo Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Võ Hồng Phúc, việc tái cơ cấu nền kinh tế nước ta phải giải quyết 3 vấn đề lớn: Trước nhất, phải tạo nền tảng vững chắc để chuyển dịch cơ cấu kinh tế bằng cách tạo ra sự cải cách đột biến về thể chế. Đó là việc hoàn thiện hơn nữa thể chế kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa phù hợp với lộ trình cam kết WTO; phát triển cơ sở hạ tầng và giải tỏa các “điểm nghẽn” để thúc đẩy đầu tư kinh doanh một cách thông suốt cả về chiều sâu và trên diện rộng; phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế.

Để nâng cao chất lượng và tính cạnh tranh nền kinh tế, cần tập trung thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước; khối kinh tế tư nhân và khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Trong đó các tập đoàn, tổng công ty nhà nước phải được cổ phần hóa, trở thành các công ty cổ phần đại chúng, được quản lý và hoạt động theo các quy tắc và thông lệ thị trường, thể hiện vai trò chi phối trong các ngành kinh tế then chốt nhờ nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh; có vai trò dẫn dắt và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại; kinh tế tư nhân trong nước cần phát triển mạnh cả về số lượng và chất lượng, trở thành một động lực tăng trưởng của nền kinh tế. Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tập trung chủ yếu vào các ngành có lợi thế cạnh tranh dựa trên thâm dụng vốn, công nghệ cao; có ảnh hưởng lan tỏa đến việc đổi mới và chuyển giao công nghệ cho các thành phần kinh tế khác.

Anh Phương