Kinh tế quý I/2010: Thước đo về điều hành kinh tế

Kinh tế Việt Nam năm 2010 đã đi được ¼ chặng đường, những chỉ số kinh tế được Bộ Kế hoạch và Đầu tư công bố đã cho thấy kết quả mà Việt Nam đạt được trong quý I/2010 rất đáng khích lệ. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu kinh tế đã đề ra cho năm 2010 thì Việt Nam còn phải phấn đấu nhiều.

Điều đáng ghi nhận đầu tiên trong 3 tháng đầu năm là tốc độ tăng trưởng kinh tế đã tăng lên một cách rõ rệt, cụ thể, tăng trưởng GDP đạt 5,83%, cao hơn nhiều so với tốc độ tăng trưởng 3,1% của cùng kỳ năm trước. Trong đó, nhóm ngành công nghiệp và xây dựng chiếm tỷ trọng lớn nhất, có số điểm phần trăm tăng nhiều nhất (từ 1,5% lên 5,65%); nhóm ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản cũng tăng cao hơn nhiều so với tốc độ tăng cùng kỳ (3,45% so với 0,4%); nhóm ngành dịch vụ có số điểm phần trăm tăng ít hơn (6,64% so với 5,4%), nhưng lại có tốc độ tăng cao hơn tốc độ chung.

Trong số những kết quả mà Việt Nam đạt được phải kể đến vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, tính đến hết tháng 3/2010, cả nước có 139 dự án được cấp giấy chứng nhận đầu tư với tổng vốn đầu tư đăng ký là 1.924,3 triệu USD, bằng 59,1% về số dự án và 59,5% về số vốn đăng ký so với cùng kỳ năm 2009. Tính chung cả cấp mới và tăng vốn đạt hơn 2,1 tỉ USD bằng 29% so với cùng kỳ. Tổng số vốn quý I/2010 đạt 2.500 triệu USD, tăng 13,6% so với cùng kỳ.

Kế đến là lượng khách du lịch quốc tế đến Việt Nam trong tháng 3/2010 ước đạt 473 nghìn lượt, tăng 6,1% so với tháng 2/2010, tính chung lượt khách du lịch trong quý I/2010 đạt 1,35 triệu lượt, tăng 36,2% so với cùng kỳ năm trước.

Bên cạnh những tín hiệu khả quan, kinh tế trong quý I/2010 cũng còn những hạn chế, bất cập và đứng trước những thách thức không nhỏ.

Nhập siêu lại trở thành điểm nóng, khi mức nhập siêu tăng lên qua các tháng và tính chung cả quý I đã vượt qua mức 3,5 tỷ USD, với tỷ lệ nhập siêu ở mức 25,1%, cao hơn tỷ lệ khống chế theo mục tiêu và vượt qua mức an toàn. Nếu không có giải pháp quyết liệt và đồng bộ để kiềm chế, thì nhập siêu cả năm nay sẽ cao hơn mức 12,87 tỷ USD của năm trước, thậm chí còn cao hơn cả mức nhập siêu của năm 2008 (14,12 tỷ USD); tỷ lệ nhập siêu sẽ là năm thứ ba vượt qua mốc 20%. Nhập siêu cao tác động xấu đến cán cân thanh toán, đến dự trữ ngoại hối, đến tỷ giá VND/ngoại tệ, đến thị phần của các doanh nghiệp sản xuất trong nước, gây ra nhập khẩu lạm phát, làm cho lạm phát ở trong nước bị khuếch đại.

Theo Bộ KH & ĐT, nhập siêu cao do tác động của các yếu tố từ hai phía. Về phía nhập khẩu, kim ngạch đạt 14,01 tỷ USD, giảm 1,6% so với cùng kỳ, chủ yếu do giảm dầu thô, than, đá quý, kim loại quý và sản phẩm gạo. Trong khi đó, về phía nhập khẩu, kim ngạch đã lên đến 17,525 tỷ USD, tăng tới 37,6%. Hiện nay, một số mặt hàng trên thị trường tăng mạnh với cùng kỳ là một trong những nguyên nhân khiến kim ngạch nhập khẩu tăng cao so với cùng kỳ như xăng dầu các loại tăng 55,7%, kim ngạch thường tăng 50,3%, sợi các loại tăng 37,2%, phôi thép tăng 18,3%... Tính riêng yếu tố tăng giá của các mặt hàng này khiến cho kim ngạch nhập khẩu tăng khoảng hơn 1,3 tỷ USD.

Tốc độ tăng giá tiêu dùng theo mục tiêu đề ra cho cả năm là không vượt quá 7%; trong khi các chuyên gia cảnh báo về lạm phát cao, thì các ngành có trách nhiệm chính trong việc kiềm chế lạm phát cho đến Tết Nguyên đán vẫn tỏ ra lạc quan trong việc dự báo và điều hành. Thực tế, sau 3 tháng, giá tiêu dùng tăng 4,12%. Diễn biến này đặt ra câu trả lời khó: nếu thắt chặt tài khóa- tiền tệ thì sẽ khó cho tăng trưởng kinh tế đang vượt dốc đi lên để đạt tốc độ tăng cao hơn; nếu không thắt chặt tài khóa tiền tệ, đặc biệt là nếu tỷ giá tăng, thì sẽ cộng hưởng với yếu tố tăng giá của thế giới, vừa không hoàn thành mục tiêu kiềm chế lạm phát đề ra, vừa tác động xấu đến mức sống thực tế của người tiêu dùng, vừa phải tốn kém chi phí và để khắc phục lại có hiệu ứng phụ đối với tăng trưởng kinh tế.

Lương Tuấn