09:57:18 | 15/4/2010
Trong khi Chính phủ đang cố gắng kiềm chế lạm phát, thì giá một số mặt hàng thiết yếu lại tăng đột biến bất chấp các nỗ lực này, điển hình có nơi lên khoảng hơn 4 triệu đồng/ tấn chỉ trong vòng tháng qua. Giá thép tăng hơn 30% trong thời gian ngắn đã gây áp lực lớn đến thị trường xây dựng trong nước.
Nguyên nhân tăng giá
Cơn sốt giá thép hiện nay không phải xảy ra lần đầu. Năm 2009, ngành thép gặp khó khăn do khủng hoảng kinh tế nên giá thép ít biến động. Các năm trước đó, giá thép đều có những lúc “phi mã” như vậy. Tuy nhiên, chưa năm nào giá thép lại tăng nhanh và cao như hiện nay.
Nếu như nguyên nhân giá thép tăng là do cung không đủ cầu, thì báo cáo của Bộ Công Thương về tình hình sản xuất thép lại cho thấy không phải như vậy. Lượng thép sản xuất trong quý I đạt mức khá hơn so với cùng kỳ năm 2009, ước sản lượng thép các loại đạt khoảng 1,2 triệu tấn, tăng 7,2% so với cùng kỳ. Ngay cả khi sản lượng tiêu thụ thép của các thành viên Hiệp hội Thép Việt Nam tăng 54,4% so với năm trước, đạt 1,2 triệu tấn thì lượng phôi thép tồn kho vào thời điểm đầu tháng 4 vẫn đạt khoảng 110 ngàn tấn.
Trên thực tế, giá nguyên liệu để sản xuất thép như phôi thép, quặng sắt, than... trên thế giới đang tăng lên từng ngày. Tuy vậy, Tổng công ty Thép Việt Nam vẫn duy trì được mức sản xuất ổn định mặc dù gặp khó khăn về giá đầu vào như quặng sắt, than, dầu, phôi thép, thép phế, điện, tỷ giá USD/VND tăng, không còn được giãn giảm thuế kích cầu đầu tư, thuế nhập khẩu một số sản phẩm giảm theo lộ trình gia nhập WTO, lãi suất vay vốn cao đến 17 - 18% thay cho 4% của năm 2009... ảnh hưởng không nhỏ đến lợi nhuận của doanh nghiệp, sản lượng thép cán xây dựng của Tổng công ty vẫn tăng 22,6% so với cùng kỳ, đạt khoảng 360,9 ngàn tấn .
Tổ công tác về giá thép của liên bộ Tài chính - Công Thương cũng đang tiến hành khảo sát chi phí sản xuất thực tế tại các doanh nghiệp sản xuất thép, và tại một số công ty phân phối thép lớn. Cục trưởng Cục Quản lý giá Nguyễn Tiến Thỏa cho biết, các đoàn thanh tra Bộ Tài chính bước đầu đã phát hiện một số doanh nghiệp thép, xi măng... quản lý chi phí chưa hợp lý, sản xuất kinh doanh chưa phù hợp như sử dụng nguyên vật liệu lãng phí, tiêu hao năng lượng ở mức cao...
Nhiều dấu hiệu cho thấy nguyên nhân chính khiến giá thép tăng là do nạn đầu cơ, “làm giá” của một số doanh nghiệp và công ty thương mại. Những đơn vị này đẩy giá thép cao tới mức khó chấp nhận, gây ảnh hưởng không nhỏ đến lợi ích của người tiêu dùng và làm méo mó thị trường. Tuy nhiên, hiện chưa có Bộ, ngành nào đứng ra xác nhận việc này.
Ông Phạm Chí Cường - Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam cũng cho rằng, việc các doanh nghiệp “găm hàng” với số lượng lớn để đẩy giá là có thể xảy ra. Hơn nữa, các đại lý cũng lợi dụng diễn biến thị trường để nâng giá kiếm lời, tạo nên tình trạng tiết cung ảo.
Cung sẽ áp đảo cầu
Kinh nghiệm một số năm gần đây cho thấy, giá thép luôn tăng cao theo mùa xây dựng và sẽ giảm theo quy luật cung cầu. Bài học về cơn sốt thép năm 2008 đã để lại hậu quả nặng nề cho các doanh nghiệp kinh doanh thép, khi đó giá thép tăng cao đến 70% rồi “rơi tự do”, giá thép tăng cao nhưng lượng cầu rất ít đã khiến hàng triệu tấn thép tồn kho không tiêu thụ được gay thiệt hại khó lường.
Trước việc giá thép tăng cao, Bộ Công Thương đã yêu cầu Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) và Tổng công ty Thép Việt
Theo Tổng công ty Thép Vnsteel, hiện nay công suất cán thép xây dựng cả nước đã lên trên 7 triệu tấn/năm, riêng hệ thống Vnsteel gần 4 triệu tấn/năm, trong khi nhu cầu của cả nước chỉ hơn 5 triệu tấn. Bên cạnh đó, theo số liệu Hiệp hội Thép Việt Nam, lượng tồn kho thép xây dựng của các nhà sản xuất vẫn ở mức an toàn, khoảng 200.000 tấn. Đồng thời, lượng dự trữ phôi thép cũng đang ở mức cao 530.000 tấn. Với lượng cung “áp đảo” như vậy, thì chắc chắn sắp tới giá thép sẽ giảm do các nguyên nhân như sức cạnh tranh từ thép nhập khẩu, lượng tồn kho lớn…
Vnsteel cũng cho rằng trong 3 tháng tới, áp lực về tăng giá sẽ giảm do tình hình thép thế giới không còn căng thẳng. Thời tiết ở các nước châu Âu, bắc Mỹ sẽ thuận lợi hơn cho việc khai thác, vận chuyển thép góp phần tăng nguồn cung trên thị trường.
Hương Ly
English
