Lãnh đạo doanh nghiệp Việt của tương lai

Trở về quê hương sau nhiều năm sinh sống tại nước ngoài, tôi cảm thấy vô cùng hạnh phúc khi chứng kiến Hà Nội đang vươn lên trở thành một thành phố giàu đẹp, có bản sắc. Những trung tâm thương mại, những khu văn phòng cao tầng đang dần lấp đầy thành phố. Các thương hiệu phương Tây dường như đang thống trị những khu mua sắm này, từ Adidas, MontBlanc tới Pizza Hut, KFC… Giữa “một rừng” các thương hiệu đồ ăn nhanh phương Tây quen thuộc, tôi gặp khó khăn khi tìm kiếm một thương hiệu ẩm thực của Việt Nam. Cuối cùng, thương hiệu Phở 24, nay cũng đã bị thâu tóm bởi một tập đoàn bán lẻ nước ngoài, hiện ra trước mắt tôi trong một góc nhỏ. Tôi tự hỏi tại trung tâm mua sắm dường như bị “phương Tây hóa” này, làm cách nào để các khách hàng có thể nhận ra được sự độc đáo và nét văn hóa đặc trưng của thủ đô hào hoa, tao nhã của Việt Nam.

Suy nghĩ này không ngừng làm tôi trăn trở. Liệu sự vươn lên của Việt Nam có đồng nghĩa với sự chiếm lĩnh của các thương hiệu Phương Tây cũng như sự suy yếu trong niềm tin về bản sắc và những ý tưởng Á Đông?

Hiện nay, khi trật tự thế giới mới đang được xác lập, một Châu Á mới sẽ vươn lên như thế nào? Chúng ta sẽ là Châu Á giàu nguồn lực nhưng yếu kém trong ý tưởng hay một Châu Á đã sẵn sàng với những ý tưởng phát triển bền vững và sẵn sàng vươn lên vị trí lãnh đạo? Chúng ta cần nhiều doanh nghiệp Châu Á sáng tạo hơn nữa. Những xu hướng mới đây cho thấy sự tăng trưởng kinh tế của một quốc gia không nhất thiết phải tạo ra sự gia tăng trong số lượng các doanh nghiệp sáng tạo. Kinh tế Trung Quốc đã tăng trưởng với tốc độ thần kỳ nhưng so sánh với Hàn Quốc, quốc gia này vẫn thiếu những doanh nghiệp sáng tạo có khả năng dẫn dắt nền kinh tế.

Ngày nay các thương hiệu phương Tây như Apple hay Nestle đang sở hữu sức mạnh và tầm ảnh hưởng hơn cả các dân tộc và tôn giáo bởi chúng trực tiếp ảnh hưởng tới cách thức chúng ta tương tác và sử dụng các nguồn lực của Trái Đất. Theo Bloomberg, 8 trong số 10 doanh nghiệp lớn nhất trên thế giới xét về giá trị thị trường là các doanh nghiệp Mỹ và 4 trong số họ là các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực công nghệ và sáng tạo. Doanh nghiệp Châu Á duy nhất có trong bảng xếp hạng này là PetroChina, nhà sản xuất khí đốt lớn nhất của Trung Quốc. Đây chính là biểu hiện rất rõ ràng rằng trong nền kinh tế tri thức như hiện nay, các doanh nghiệp phương Tây, rất nhiều trong số họ là doanh nghiệp của Hoa Kỳ, đang nắm giữ lợi thế hình thành định hướng nền kinh tế mới. Hiện nay khi sự hội tụ của phần mềm, thiết kế và kỹ thuật tiếp tục phá vỡ cách thức vốn có của các ngành công nghiệp, chúng ta cần nhiều doanh nghiệp Châu Á hơn đi theo xu hướng này.

Mặc dù rất nhiều doanh nghiệp Châu Á cũng như Việt Nam được biết đến là người quản trị giỏi, chúng ta vẫn thiếu những doanh nghiệp có khả năng và tư duy mở trong áp dụng đổi mới vào các quy trình sản xuất. Và dù Châu Á cũng như Việt Nam được biết đến với nguồn nhân lực dồi dào và phần lớn sản lượng hàng hóa trên thế giới được sản xuất tại Châu Á, chúng ta vẫn được coi là người gia công trung thành cho những người khổng lồ phương Tây.

Bên cạnh đó, một thực tế rất không may đó là: Xét về khả năng sáng tạo, không có nhiều lãnh đạo doanh nghiệp Châu Á có thể nhận ra rằng chúng ta có thể sẽ bị thua xa trong cuộc đua với các đối thủ phương Tây. Sáng tạo không phải thứ chúng ta có thể mua; nó là thứ cần được tạo ra và nuôi dưỡng bởi một văn hóa mở và khuyến khích sự phát triển của nó. Nếu như chúng ta tiếp tục bán trí tuệ cho phương Tây và mãi là người gia công tin cậy cho những người tạo ra giá trị này, chúng ta có thể mường tượng về tương lai của một Châu Á được “sản xuất” tại Phương Đông nhưng sức mạnh lại nằm ở những phần mềm nắm giữ bởi phương Tây, mà iPhone là một ví dụ điển hình.

Đó là lý do tại sao chúng tôi lại quyết định khởi xướng Hội nghị Hình Thành Thế Giới; nhằm chỉ ra cho các lãnh đạo doanh nghiệp Châu Á và Việt Nam sự chênh lệch đang gia tăng không ngừng giữa Châu Á và đối thủ phương Tây xét về khả năng sáng tạo. Từ đó, chúng tôi đưa ra những giải pháp để giúp đỡ thế hệ mới của Châu Á, cũng như thế hệ lãnh đạo doanh nghiệp Việt mới cùng suy ngẫm về mục đích thực sự của tổ chức mình và sáng tạo thông qua con đường nào.

Những câu hỏi được đặt ra để chúng ta cùng suy ngẫm đó là:

1. Tác động của Châu Á với thế giới sẽ như thế nào nếu các doanh nghiệp Châu Á vẫn giữ vai trò người gia công tin cậy trong khi các doanh nghiệp phương Tây tiếp tục là người sáng tạo tương lai?

2. Bằng cách nào chúng ta có thể nuôi dưỡng tham vọng xây dựng những thương hiệu trường tồn với thời gian thay vì xây dựng những thương hiệu để bán?

3. Ảnh hưởng mà các doanh nghiệp Nhà nước sẽ tạo ra với nền kinh tế toàn cầu sẽ như thế nào nếu các doanh nghiệp này tiếp tục thống trị nền kinh tế quốc gia và kìm hãm sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân?

4. Làm cách nào chúng ta có thể nuôi dưỡng một văn hóa sáng tạo và khuyến khích đổi mới trong nội bộ các tổ chức Châu Á?

Phạm Thị Thu Hằng – Giám đốc thị trường Việt Nam, Công ty Consulus, diễn giả tại Hội nghị Hình Thành Thế Giới tổ chức vào ngày 15/ 8/2013 tại Việt Nam.