09:39:00 | 17/9/2010
Việt Nam bước vào giai đoạn chiến lược phát triển 2011-2020 với tư cách là nước đang phát triển có thu nhập trung bình thấp. Mục tiêu phát triển của Việt Nam giai đoạn chiến lược 2011-2020 là đến năm 2020 về cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại, có thu nhập trung bình…
Tuy nhiên, thách thức cho việc thực thi những chiến lược bắt kịp và vượt qua bẫy thu nhập trung bình, trở thành nước công nghiệp phát triển đối với Việt Nam là rất gay gắt.
Việt Nam đang ở đâu?
Việt Nam mới thoát khỏi danh sách các nước nghèo nhưng chưa thật bền vững. Kết cấu hạ tầng của nền kinh tế, của đô thị và của nông thôn chưa phát triển, trình độ chuyên môn hoá và sức cạnh tranh của nền kinh tế còn thấp, nguồn nhân lực chất lượng cao còn quá mỏng, trình độ khoa học và công nghệ còn thua kém nhiều nhất so với khu vực.
Theo ông Homi Kharas, Viện Brookings, Việt Nam là một nước sản xuất hàng hoá thương phẩm và hàng hoá chế tạo được trả lương thấp nhưng vẫn có năng lực cạnh tranh toàn cầu. Tuy Việt Nam chưa rơi vào bẫy thu nhập trung bình, nhưng có thể tiến vào vùng nguy hiểm trong vòng một thập kỷ tới. “Một việc có ích bây giờ là bắt đầu nghĩ cách để tránh bị mắc bẫy”, ông Homi Kharas nói.
Theo ông Đỗ Hoài Nam, Viện khoa học xã hội Việt Nam, chiến lược 2011-2020 và vài ba chiến lược 10 năm tiếp theo, Việt Nam phải tạo được những nền tảng cần thiết để đến giữa thế kỷ này Việt Nam thành công trong việc rút ngắn quá trình phát triển, vượt qua bẫy thu nhập trung bình, trở thành nước công nghiệp phát triển, có thu nhập cao.
Để đạt được mục tiêu này, theo ông Nam, Việt Nam cần thực thi một tầm nhìn đến năm 2050 theo hướng phát triển rút ngắn hiện đại, kết hợp tốt các nguồn lực quốc tế do cách mạng khoa học và công nghệ, kinh tế tri thức và toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế tạo ra với các nguồn lực tổng hợp của các quốc gia cùng những lợi thế của người đi sau. Trên cơ sở tầm nhìn đến năm 2050, Việt Nam cần cụ thể hoá thành những chiến lược bắt kịp cho từng giai đoạn 10 năm. “Cần coi chiến lược phát triển giai đoạn 2011-2020 là chiến lược đầu tiên trong chuỗi chiến lược nhằm thực hiện tầm nhìn này với trọng tâm là áp dụng mô hình tăng trưởng mới vì mục tiêu phát triển con người và vốn con người Việt Nam, đẩy mạnh tái cơ cấu nền kinh tế theo hướng nâng cao rõ rệt chất lượng và hiệu quả, kết hợp tối ưu phát triển theo chiều sâu là trọng tâm với phát triển theo chiều rộng, tận dụng tốt lao động xã hội, nhất là ở nông thôn”, ông Nam nói.
Thay đổi chiến lược phát triển
Ông Homi Kharas đánh giá, việc có ý nghĩa đối với Việt Nam bây giờ là thay đổi các chiến lược tăng trưởng. Tăng trưởng hiện đang phụ thuộc nhiều vào tín dụng, vào các tập đoàn kinh tế lớn mà ít đổi mới sáng tạo. Bên cạnh đó, những hạn chế của ngành logistics và cơ sở hạ tầng đang là vấn đề “nóng” mà Việt Nam cần nhanh chóng giải quyết, đặc biệt là các bong bóng giá đất ở các thành phố lớn vẫn xảy ra thường xuyên…
Theo ông Homi Kharas, các ưu tiên trước mắt đối với Việt Nam là hỗ trợ tăng năng suất (vốn con người, chính sách công nghiệp, xuất khẩu/FDI, đô thị hoá và cơ sở hạ tầng); cải thiện quản trị nhà nước và các thể chế xây dựng sự đồng thuận.
Ngoài ra, ông Homi Kharas cho rằng, các can thiệp có tính đột phá tiếp theo là cần có quy hoạch chiến lược để tránh bẫy thu nhập trung bình; xây dựng các cơ chế đối thoại về tăng trưởng và rủi ro. Đặc biệt, Việt Nam nên xây dựng chính sách tài chính và kinh tế vĩ mô có tính gắn kết; quản lý các bong bóng tài sản; tăng cường tính tiên liệu trong quản lý vĩ mô; chú trọng vấn đề việc làm…
“Xuất khẩu là một con đường để nâng cao công nghệ và phát triển kỹ năng. Vì vậy, Việt Nam cần thúc đẩy các thông lệ bền vững đối với các mặt hàng xuất khẩu dựa vào tài nguyên thiên nhiên. Việt Nam cũng nên chú trọng đến logistics và thuận lợi hoá thương mại, xem xét các chi tiết để phân biệt theo loại hàng hoá…”, ông Homi Kharas nói.
Theo ông Nam, những nền tảng cần thiết phải tạo lập ngay trong Chiến lược phát triển giai đoạn 2011-2020 là tạo lập nền tảng chính trị - kinh tế - xã hội - văn hoá và con người cho sự phát triển nhanh và bền vững đất nước trong giai đoạn phát triển 2011-2050.
“Trước tiến, cần coi trong vốn con người, phát triển mạnh giáo dục và đào tạo theo các tiêu chuẩn quốc tế, có thể chế nhằm phát huy tốt nhất lợi thế dài hạn do con người Việt Nam tạo ra”, ông Nam nói.
Ngoài ra, cần giải quyết tốt vấn đề nông dân, nông nghiệp và nông thôn, xoá nghèo một cách bền vững và tạo điều kiện để nông dân có cuộc sống ngày càng khá giả. Đây là nền tảng rất quan trọng để tạo cơ sở ổn định chính trị - xã hội cho việc thực hiện thành công chiến lược phát triến.
Đặc biệt, theo ông Nam, Việt Nam cần chủ động và tích cực tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu, phát triển năng lực nội sinh của quốc gia, DN để tiếp nhận sự chuyển giao sản xuất và công nghệ hiện nay của các công ty xuyên quốc gia của các cường quốc kinh tế, các đối tác chiến lược với Việt Nam; phát triển mạnh kinh tế biển và ven biển, các vùng kinh tế trọng điểm, các khu kinh tế tự do; vùng và cụm công nghiệp hỗ trợ trên cơ sở chuyên môn hoá cùng công nghệ hiện đại và cần được coi là một nội dung trọng yếu của tái cấu trúc lại nền kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng; từng bước xây dựng các tập đoàn DNVN có quy mô lớn đa sở hữu, có sự góp vốn không hạn chế của các nhà đầu tư tư nhân trong nước và nước ngoài, đồng thời phát triển mạnh DNNVV với công nghệ phù hợp…
Quỳnh Chi
English
